ชาว อสมท จำกัด (มหาชน) ให้ความรู้กับน้องๆ เยาวชนจากศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้

Fact-check หรือการตรวจสอบ ข้อเท็จจริง เป็นกระบวนการสำคัญเพื่อให้ได้ “ข้อเท็จจริง” ยิ่งในยุคที่ข้อมูลข่าวสารมีมากมายจนยากจะแยกแยะว่าอะไรจริงหรือเท็จ การตรวจสอบข้อเท็จจริงจึงเป็นเรื่องสำคัญที่ควรสร้างภูมิคุ้มกันรู้เท่าทันสื่อให้กับกลุ่มเยาวชนซึ่งเป็นกลุ่มเปราะบางที่มีโอกาสตกเป็นเหยื่อถูกหลอกลวงสูงให้ตระหนักถึงความสำคัญว่าก่อนแชร์ข้อมูลข่าวสาร ต้องแน่ใจว่า ข้อมูลนั้น “เป็นจริง” และ “เป็นประโยชน์”

บริษัท อสมท จำกัด (มหาชน)  จัดโครงการ “MCOT Cares X ชัวร์ก่อนแชร์ เพื่อชุมชน” โดยแบ่งปันความรู้เรื่องการรู้เท่าทันข่าวปลอม เทคนิคในการสังเกต และตรวจสอบให้กับศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้(ศสกร.) เขตห้วยขวาง  จำนวน 80 คนชุมชนใกล้เคียง อสมท ให้มีทักษะในการเป็น “นักตรวจสอบข้อเท็จจริง”ท่ามกลางสังคมปัจจุบันที่ “ใครๆ ก็เป็นสื่อได้”

โย-นายพีรพล อนุตรโสตถิ์ผู้จัดการศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ และผู้ดำเนิน “รายการชัวร์ก่อนแชร์”กล่าวว่า “ข้อมูลเท็จที่แพร่หลายในสื่อออนไลน์ในประเทศไทยมีมากมายหลายหัวข้อ แต่ที่มากถึงร้อยละ 80 ของข้อมูลที่ส่งต่อกัน คือ เนื้อหาเกี่ยวกับสุขภาพ อาหาร โรคภัยต่างๆโดยเฉพาะโรคเรื้อรัง เช่น มะเร็ง เบาหวานความดันโลหิต หลอดเลือดหัวใจหลอดเลือดสมอง นอกจากนี้ ยังมีหัวข้อเกี่ยวกับข่าวด่วน เตือนภัยพิบัติ กฎหมาย วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีการเงิน การเมือง ศาสนา ความขัดแย้ง ข่าวด่วน เรื่องแปลก ฯลฯ ขึ้นอยู่กับช่วงเวลาและความสนใจของสังคม จากการเก็บข้อมูลของศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ สำนักข่าวไทย อสมท พบประเด็นที่น่าสนใจของข้อมูลที่มีการส่งต่ออย่างแพร่หลาย อาทิ เกิดขึ้นจากหลากหลายเหตุผลต้นตอ ทั้งการรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ขาดความรู้ความเข้าใจ เจตนาบิดเบือนข้อมูล และสร้างข้อมูลเท็จ, ข้อมูลเท็จหลายชิ้นแปลหรือนำมาจากต่างประเทศ มีทั้งแบบผิดตั้งแต่ต้นทาง กับเกิดการผิดพลาด  ในขั้นตอนทำเนื้อหาเป็นภาษาไทย,  มีโอกาสเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา ตั้งแต่ต้นทาง กลางทาง ปลายทาง เนื่องจากข้อมูลทางดิจิทัลสามารถถูกปรับแก้ไขได้ในทุกขั้นตอน

ดังนั้น ก่อนเริ่มขั้นตอนตรวจสอบ การฉุกคิดสงสัยในข้อมูลข่าวสาร คือ จุดเริ่มต้นที่สำคัญก่อนดำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริง  5 คำถาม ถามหาข่าวปลอม จริงมั้ย? เก่ามั้ย? เกี่ยวมั้ย? ครบมั้ย อคติมั้ย?

พีรพล อนุตรโสตถิ์ ผู้จัดการศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ พร้อมด้วย น้องไมค์-ไม้เมือง เอี่ยมเวช, น้องแตงโม-ศศิมณฑล ศรีประสิทธิ์, น้องฟรี-ลิปปกร บุญชื่น

และ Fact-check ง่ายๆ... ด้วย 3 เสาหลัก ดักข่าวลวง สืบหาต้นตอ แหล่งกำเนิดของเนื้อหา วิเคราะห์ที่มา เจตนาของแหล่งข้อมูลที่เผยแพร่เนื้อหา และ ตรวจสอบเนื้อหา ชุดข้อมูลหรือสารที่บรรจุอยู่ภายในเนื้อหา

น้องๆ เยาวชนจากศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ (ศสกร.) เขตห้วยขวางเล่าถึงความประทับใจจากการร่วมกิจกรรมครั้งนี้ เริ่มจาก น้องแตงโม-น.ส.ศศิมณฑลศรีประสิทธิ์ อายุ 19 ปี  “เรื่องที่ชวนให้ถูกหลอกลวงที่ตนเองและเพื่อนๆพบมากที่สุด คือ แก๊งคอลเซ็นเตอร์ และการกดลิงก์ให้รับเงิน ซึ่งเป็นภัยที่แพร่ระบาดอย่างมากในโลกออนไลน์ การได้รับความรู้เรื่องการรู้เท่าทันข่าวปลอมและลองคิดวิเคราะห์ ใช้เครื่องมือตรวจสอบ จากสื่อตัวจริงของ “ศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์” ทำให้ช่วยสร้างภูมิคุ้มกันในการรับข้อมูลข่าวสารและรู้เท่าทันกลลวงได้เป็นอย่างดี”

น้องฟรี-นายลิปปกร บุญชื่น อายุ 19 ปี “พลังของคนรุ่นใหม่ที่เป็นประโยชน์กับการตรวจสอบข่าวปลอม คือ มีความอยากรู้ในการสืบหาข้อเท็จจริง และรู้จักใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือในการค้นหาคำตอบ อยากฝากถึงเพื่อนๆ ว่าข่าวสารในโซเชียลมีเดียแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว แต่ถ้าสงสัยให้ตรวจสอบ เช็คให้ดีก่อนเชื่อและเช็คให้ชัวร์ก่อนแชร์”

น้องไมค์-นายไม้เมือง เอี่ยมเวช อายุ 23 ปี “นอกจากตัวเองที่จะต้องคอยตรวจสอบข้อมูลเพื่อป้องกันการถูกหลอกแล้ว คนในครอบครัวซึ่งเป็นผู้สูงวัยต้องมีความรู้เพื่อให้รู้เท่าทันข่าวปลอมและภัยไซเบอร์ด้วยเช่นกัน เบื้องต้นควรแนะนำการใช้เครื่องมือง่ายๆ ในการสืบค้นข้อมูล ตั้งข้อสงสัยหรือคำถาม ไม่เชื่ออะไรโดยง่าย หรือบุตรหลานต้องช่วยให้คำแนะนำอย่างใกล้ชิด สำหรับการอบรมในวันนี้ จะนำทักษะความรู้ที่ได้รับ ไปสื่อสารกับชุมชนและสังคมต่อไป”  

ทั้งนี้  MCOT Cares ยังมุ่งเสริมสร้างคุณค่าทางสังคม ด้วยการส่งมอบข้อมูลข่าวสารที่น่าเชื่อถือและเป็นประโยชน์ต่อสังคมของสื่อในเครือ อสมท ทุกช่องทาง เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันในการเปิดรับข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้องให้แก่เยาวชนและประชาชนทั่วไปตามแนวทาง “สื่อดี สังคมดี”