อาการปวดบริเวณทวารหนัก มีหนองไหล หรือแผลเรื้อรังที่ไม่หาย อาจเป็นสัญญาณของ “ฝีคัณฑสูตร” (Anal Fistula) ซึ่งเป็นภาวะติดเชื้อเรื้อรังที่พบได้บริเวณทวารหนัก แม้ผู้ป่วยหลายรายจะคิดว่าเป็นเพียงฝีธรรมดา แต่แท้จริงแล้วโรคนี้ไม่สามารถหายเองได้ หากไม่ได้รับการดูแลรักษาอย่างเหมาะสม อาการอาจกลับมาเป็นซ้ำและส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันในระยะยาว

                พันโทหญิงแพทย์หญิงจรรยวรรธน์ สร้างสมวงษ์ ศัลยศาสตร์แพทย์ชำนาญการด้านลำไส้ใหญ่และทวารหนัก โรงพยาบาลเวชธานี อินเตอร์เนชันแนล อธิบายว่า ฝีคัณฑสูตรมักเกิดจากการอุดตันและการติดเชื้อของต่อมผลิตเมือกบริเวณขอบทวารหนัก (Anal gland) เมื่อเกิดการอักเสบจนกลายเป็นฝีภายใน และปล่อยทิ้งไว้นาน ฝีอาจแตกออกจนเกิดเป็นช่องทางเชื่อมระหว่างทวารหนักกับผิวหนังรอบนอก ส่งผลให้ผู้ป่วยมีอาการปวด หนองไหล หรือแผลเรื้อรังที่สร้างความรำคาญและความไม่สบายตัวอย่างต่อเนื่อง

                อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่ ความเจ็บปวดบริเวณทวารหนัก โดยเฉพาะขณะนั่งหรือขณะขับถ่าย มีเลือดหรือหนองไหล คัน บวมแดง หรือมีกลิ่นไม่พึงประสงค์ ในบางรายอาจมีไข้ร่วมด้วย หากพบว่ามีแผลเรื้อรัง ปวดซ้ำ หรือมีหนองไหลอย่างต่อเนื่อง ควรเข้ารับการตรวจจากแพทย์เพื่อวินิจฉัยอย่างเหมาะสม เนื่องจากการรักษาที่ตรงจุดตั้งแต่ระยะเริ่มต้นมีความสำคัญต่อการลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำ

                ปัจจัยเสี่ยงที่อาจเกี่ยวข้องกับการเกิดฝีคัณฑสูตร ได้แก่ การติดเชื้อที่ต่อมบริเวณทวารหนัก ประวัติเคยเป็นฝีหนองรอบทวาร โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง เช่น Crohn’s disease ภาวะเบาหวาน หรือภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ ซึ่งล้วนเป็นปัจจัยที่อาจทำให้การอักเสบเกิดขึ้นได้ง่ายและหายช้ากว่าปกติ

                ระยะเวลาการหายของฝีคัณฑสูตรไม่สามารถกำหนดได้ตายตัว เนื่องจากขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของเส้นทางฝี วิธีการรักษา และการดูแลหลังการรักษาของผู้ป่วย โดยเป้าหมายสำคัญของการรักษาคือการกำจัดช่องทางติดเชื้อ ลดโอกาสการเกิดซ้ำ และรักษาการทำงานของกล้ามเนื้อหูรูดทวารหนักให้ได้มากที่สุด

                ปัจจุบัน แนวทางการรักษาได้พัฒนาไปอย่างต่อเนื่อง หนึ่งในเทคนิคที่นำมาใช้คือ FiLaC (Fistula Laser Closure) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีเลเซอร์ที่ออกแบบมาเพื่อรักษาฝีคัณฑสูตรโดยเฉพาะ หลักการทำงานคือการใช้เลเซอร์พลังงานสูงผ่านเส้นใยที่ยืดหยุ่น เพื่อเข้าไปปิดช่องทางฝีจากภายใน ช่วยลดการบาดเจ็บต่อเนื้อเยื่อรอบข้าง และลดผลกระทบต่อกล้ามเนื้อหูรูด ซึ่งเป็นส่วนสำคัญต่อการควบคุมการขับถ่าย ผู้ป่วยบางรายอาจฟื้นตัวและกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้เร็วขึ้น ขึ้นอยู่กับการประเมินของแพทย์และสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล

                หลังการรักษา การดูแลตัวเองอย่างเหมาะสม เช่น การแช่น้ำอุ่น การรักษาความสะอาด การรับประทานอาหารที่มีกากใย และการหลีกเลี่ยงการเบ่งขณะขับถ่าย มีส่วนช่วยให้แผลฟื้นตัวได้ดี

                หากมีอาการปวด บวม มีหนอง หรือแผลบริเวณทวารหนักที่ไม่หาย ควรเข้ารับการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์เฉพาะทาง เพื่อรับคำแนะนำและการรักษาที่เหมาะสมต่อไป