ถ้าพูดถึงการผ่าตัดหัวใจ หลายคนคงภาพจำคือการ "ผ่าเปิดกลางหน้าอก" ที่ต้องตัดกระดูก พักฟื้นนาน และทิ้งรอยแผลเป็นยาวไว้เป็นที่ระลึก แต่วันนี้เทคโนโลยีไปไกลกว่านั้นมากด้วยเทคนิคการผ่าตัดลิ้นหัวใจไมทรัลด้วยเทคนิค MIMVS

ผศ.นพ.บุลวัชร์ หอมวิเศษ (ว.25288) ศัลยแพทย์เฉพาะทางด้านโรคหัวใจและทรวงอก ศูนย์โรคหัวใจ และทรวงอก โรงพยาบาลนวเวช ได้อธิบายถึงสาเหตุและอาการ ข้อดี ขั้นตอนการผ่าตัดลิ้นหัวใจไมทรัลด้วยเทคนิค MIMVS รวมทั้งแนะนำการฟื้นฟูสุขภาพหลังการผ่าตัดลิ้นหัวใจไมทรัล

ผศ.นพ.บุลวัชร์ หอมวิเศษ 

"ลิ้นหัวใจไมทรัล" คือ ประตูกั้นระหว่างหัวใจห้องบนซ้ายกับห้องล่างซ้าย  มีหน้าที่หลักเปิดให้เลือดแดง (ที่มีออกซิเจนสูง) ไหลลงสู่หัวใจห้องล่างเพื่อไปเลี้ยงร่างกาย และ "ปิดสนิท" เพื่อไม่ให้เลือดไหลย้อนกลับขึ้นไปที่ปอด เปรียบเทียบเหมือน "วาล์วทางเดียว" ถ้าวาล์วนี้รั่วหรือตีบ หัวใจจะทำงานหนักจนเหนื่อยง่าย หอบ หรือน้ำท่วมปอดได้ รูปร่างมีลักษณะคล้าย "หมวกของพระสังฆราช" (Mitre) จึงเป็นที่มาของชื่อ Mitral นั่นเอง

สาเหตุและอาการของโรคลิ้นหัวใจไมทรัล โรคลิ้นหัวใจไมทรัลที่พบบ่อย แบ่งออกเป็น 2 ชนิด ได้แก่

1. ลิ้นหัวใจไมทรัลรั่ว (Mitral Regurgitation) เปรียบเทียบเหมือน "ประตูที่ปิดไม่สนิท" สาเหตุเกิดจากความเสื่อมตามวัย, กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หรือเอ็นยึดลิ้นหัวใจฉีกขาด อาการคือ เลือดไหลย้อนกลับไปที่ปอด ทำให้เหนื่อยง่ายเมื่อออกแรง, นอนราบไม่ได้ (แน่นหน้าอก) และมีอาการบวมที่เท้าหรือข้อเท้า

2. ลิ้นหัวใจไมทรัลตีบ (Mitral Stenosis) เปรียบเทียบเหมือน "ประตูที่ฝืดและเปิดไม่ออก" สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อ "ไข้รูมาติก" ในอดีต ทำให้มีหินปูนเกาะจนลิ้นแข็งตัว อาการคือ  เลือดจากหัวใจห้องบนลงข้างล่างได้ยาก ทำให้ ใจสั่น (หัวใจเต้นผิดจังหวะ), เหนื่อยหอบง่าย และในรายที่รุนแรงอาจไอออกมาเป็นเลือดได้ง

การผ่าตัดลิ้นหัวใจไมทรัลด้วยเทคนิค MIMVS คือ การผ่าตัดลิ้นหัวใจไมทรัลด้วยเทคนิค MIMVS (Minimally Invasive Mitral Valve Surgery) เป็นการผ่าตัดซ่อมหรือเปลี่ยนลิ้นหัวใจไมทรัลแบบส่องกล้องแผลเล็ก ซึ่งช่วยลดการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อ ลดการเสียเลือด และลดความเสี่ยงในการติดเชื้อได้ดีกว่า เมื่อเทียบกับการผ่าตัดแบบเปิดแบบดั้งเดิม นอกจากนี้ยังช่วยให้ผู้ป่วยฟื้นตัวได้เร็วขึ้น ใช้เวลาพักฟื้นในโรงพยาบาลสั้นลง

เทคนิค MIMVS ทำอย่างไร?

เปิดแผลขนาดเล็ก : ศัลยแพทย์จะเปิดแผลขนาดประมาณ 4–5 เซนติเมตร บริเวณใต้ราวนมหรือข้างลำตัวด้านขวา (Right Mini-Thoracotomy)

ใช้กล้องและเครื่องมือพิเศษ : แพทย์จะสอดกล้องความละเอียดสูง (บางที่ใช้กล้อง 3 มิติ) และเครื่องมือผ่าตัดขนาดเล็กเรียวยาวเข้าไปเพื่อทำการซ่อมแซมหรือเปลี่ยนลิ้นหัวใจไมทรัล โดยมองภาพผ่านจอมอนิเตอร์

ต่อเครื่องหัวใจและปอดเทียม : ยังคงต้องใช้เครื่องหัวใจและปอดเทียมช่วยพยุงระบบไหลเวียนโลหิตระหว่างผ่าตัด แต่จะเชื่อมต่อผ่านเส้นเลือดบริเวณขาหนีบแทนการต่อตรงที่หน้าอก

ใครบ้างที่เหมาะกับเทคนิค MIMVS?

เทคนิคนี้เหมาะมากสำหรับผู้ป่วยที่มีปัญหา ลิ้นหัวใจไมทรัลรั่ว (Mitral Regurgitation) หรือ ลิ้นหัวใจไมทรัลตีบ (Mitral Stenosis) รวมถึงผู้สูงอายุที่ร่างกายอาจรับความบอบช้ำจากการผ่าตัดใหญ่ไม่ไหว

ข้อจำกัด : ไม่ใช่ผู้ป่วยทุกคนจะทำได้ หากผู้ป่วยมีภาวะหลอดเลือดที่ขาหนีบตีบตันอย่างรุนแรง, หน้าอกผิดรูป, เป็นโรคปอดขั้นรุนแรง หรือต้องผ่าตัดทำบายพาสเส้นเลือดหัวใจ (CABG) ร่วมด้วยหลายเส้น แพทย์อาจพิจารณาว่าการผ่าตัดแบบเปิดหน้าอกปกติจะปลอดภัยกว่า

ทั้งนี้ หากมีข้อสงสัยสามารถสอบถามรายละเอียดและขอรับคำปรึกษาได้ที่ ศูนย์โรคหัวใจ และทรวงอก โรงพยาบาลนวเวช โทร.1507 Line: @navavej