กลิ่นไข่เจียวหอมฟุ้งลอยออกมาจากโรงครัวของ โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านถ้ำหิน อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี ก่อนถึงเวลาอาหารกลางวันเพียงไม่นาน

เมนูวันนี้คือ "ยำไข่เจียว" เมนูโปรดของเด็กๆ ที่แม่ครัวบอกว่า "ทำเมื่อไร ต้องหมดก่อนเมนูอื่นทุกครั้ง" เพราะเด็กๆหลายคนยกจานมาขอเติมเป็นรอบที่สองจนกลายเป็นภาพชินตา

แต่สิ่งที่ทำให้ยำไข่เจียวจานนี้พิเศษ ไม่ใช่เพราะฝีมือการปรุงเท่านั้น หากเป็นไข่ไก่ทุกฟองที่ไม่ได้ซื้อมาจากตลาด แต่เป็นผลลัพธ์จากสองมือเล็กๆ ของเด็กนักเรียน ที่ผลัดเวรกันให้อาหารแม่ไก่ เก็บไข่ ทำความสะอาดโรงเรือน และจดบันทึกผลผลิตทุกวัน

สำหรับเด็กที่นี่...อาหารกลางวันจึงไม่ได้เริ่มต้นที่โรงครัว แต่เริ่มต้นตั้งแต่ในโรงเรือนไก่

ดาบตำรวจหญิง มาลินณา สังข์แก้ว ครูใหญ่ รร.ตชด.บ้านถ้ำหิน บอกว่า "เราไม่ได้สอนให้เด็กเลี้ยงไก่ แต่เราสอนให้เขารู้จักรับผิดชอบ และเห็นคุณค่าของอาหารทุกฟองที่อยู่บนจาน"

ตลอดกว่า 26 ปี ที่โรงเรียนเข้าร่วม “โครงการซีพีเลี้ยงไก่ไข่เพื่ออาหารกลางวันนักเรียน” โรงเรือนเลี้ยงไก่หลังนี้ไม่ได้เป็นเพียงแหล่งผลิตไข่สำหรับอาหารกลางวัน แต่เป็น “ห้องเรียน” ที่สอน “ประสบการณ์ชีวิต” ผ่านการลงมือทำจริง เด็กทุกคนต้องรู้จักแบ่งหน้าที่ ทั้งดูแลแม่ไก่ บริหารจัดการผลผลิต จดบันทึก และเรียนรู้ว่าของทุกอย่างมีต้นทุน การพัฒนาอย่างต่อเนื่องทำให้ รร.ตชด.บ้านถ้ำหิน กลายเป็นต้นแบบสถานศึกษา "กองทุนเข้มแข็ง ต่อยอดแหล่งอาหารครบมิติ สร้างวิถีพึ่งพาตนเอง" ครองสถิติ รร.ที่มีเงินกองทุนสะสมร่วม 7 แสนบาท สูงที่สุดในโครงการฯ

คนที่คลุกคลีกับเด็กๆ มากที่สุด คือ ดาบตำรวจหญิงนันท์นภัส แววเพ็ชร ครูผู้ดูแลโครงการ เล่าว่า “ช่วงแรกเด็กหลายคนยังกลัวไก่ แต่เมื่อเวลาผ่านไป เด็กกลับรอคอยวันที่จะได้เข้าเวรให้อาหาร เก็บไข่ และช่วยกันบันทึกผลผลิต เพราะพวกเขารู้ว่า ไข่ทุกฟองที่เก็บได้ จะกลายเป็นอาหารกลางวันของเพื่อนทั้งโรงเรียน”

แม้บางช่วงอาจต้องเผชิญกับอาการร้อนจัดที่กระทบกับการให้ผลผลิตของแม่ไก่ ช่วงฤดูแล้งที่ติดขัดเรื่องน้ำ หรือช่วงปิดเทอมที่ต้องผลัดเปลี่ยนกันมาช่วยดูแลไก่ แต่ทุกคนก็ก้าวข้ามผ่านมาได้

อีกหนึ่งภาพสะท้อนว่าโครงการนี้ประสบความสำเร็จที่สุด กลับไม่ได้อยู่แค่ในโรงเรียน แต่เป็นบ้านหลังเล็กๆ ของชาวบ้านที่อยู่ไม่ไกลจากรั้วโรงเรียน 

ที่หลังบ้านของ ลูกเกด จิน้อย ศิษย์เก่า รร.ตชด.บ้านถ้ำหิน ที่วันนี้ได้ต่อยอดสู่การเลี้ยงแม่ไก่ไข่ปลดระวางจากการเลี้ยงของเด็กๆ ที่โรงเรียน ซึ่งยังคงให้ผลผลิตไข่ไก่ดี มาเลี้ยงต่อที่บ้านกลายเป็นคลังอาหารที่สามารถเก็บไข่ไก่ทานในครอบครัวได้ทุกวัน จากเมื่อก่อนที่เธอเป็นเด็กหญิงตัวเล็กๆ ที่เคยเดินเข้าโรงเรือนในฐานะนักเรียน และได้ทำหน้าที่ดูแลแม่ไก่เช่นเดียวกัน "เมื่อก่อนเราเก็บไข่ที่โรงเรียน วันนี้กลับมาเก็บไข่ที่บ้านของตัวเอง ใช้ความรู้ที่มีมาต่อยอด สร้างอาหารยั่งยืนในบ้านของเรา" 

ประโยคธรรมดานี้ ไม่ได้สะท้อนแค่การส่งต่อแม่ไก่ แต่คือ การส่งต่อโอกาสจากคนรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่นหนึ่ง และปัจจุบันลูกสาวของเธอก็กำลังเรียนอยู่ที่โรงเรียนแห่งนี้ และได้ทำหน้าที่ดูแลแม่ไก่เหมือนที่แม่เคยทำเมื่อหลายปีก่อนเช่นกัน

ผู้ใหญ่บ้าน พงศกร นิลเพ็ชร เล่าว่า หลังจากโรงเรียนปลดแม่ไก่ไข่ ชาวบ้านก็รับไก่ไปเลี้ยงต่อที่บ้าน จากแม่ไก่ที่เคยสร้างอาหารกลางวันให้เด็ก วันนี้กลายเป็นแหล่งอาหารของแต่ละครอบครัว “ชาวบ้านมีไข่สดไว้กินทุกวัน ช่วยลดรายจ่าย นี่แหละคือความยั่งยืน" ผู้ใหญ่บ้านพูดพร้อมรอยยิ้ม

สำหรับ น้องฟ้าลัดดา ทองอยู่ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ที่เพิ่งเสร็จจากภารกิจเก็บไข่ไก่ร่วมกับเพื่อนๆ เมื่อถูกถามว่าชอบอะไรที่สุดในโครงการฯ นี้ เธอตอบโดยแทบไม่ต้องคิด "หนูดีใจที่ได้ช่วยเลี้ยงไก่ เพราะไข่ที่เก็บได้ เพื่อนๆ น้องๆ ทุกคนก็ได้กิน“ คำตอบนี้ทำให้เข้าใจความหมายของโครงการนี้มากกว่าตัวเลขใดๆ

ตลอด 37 ปี โครงการซีพีเลี้ยงไก่ไข่เพื่ออาหารกลางวันนักเรียน ที่ CPF และมูลนิธิซีพี ร่วมกันส่งมอบโอกาสให้กับโรงเรียน 1,018 แห่ง ใน 74 จังหวัด สร้างแหล่งอาหารให้เด็กกว่า 229,000 คน พร้อมปลูกฝังทักษะอาชีพและการพึ่งพาตนเองให้เติบโตไปพร้อมกัน 

ภาพของเด็กๆ ที่กำลังรอคิวตัก "ยำไข่เจียว" ด้วยรอยยิ้ม ทำให้รู้ว่าอาหารจานนี้ ไม่ได้มีเพียงความอร่อยเพียงเพราะฝีมือแม่ครัว แต่อร่อยเพราะเด็กทั้งโรงเรียน คือคนที่ช่วยกันสร้างมันขึ้นมา