“ในปี 2559 ไทยเรามีแม่วัยรุ่น 42.5 คนต่อวัยรุ่นหญิงอายุ 15-19 ปี 1,000 คน ซึ่งสูงเป็น 13 เท่าของสิงคโปร์”

พญ.อัมพร เบญจพลพิทักษ์ รองอธิบดีกรมอนามัย กล่าวในงานแถลงข่าวเปิดตัวแอพพลิเคชั่น "TEEN’S MIND เครื่องมือสร้างความเข้าใจลูกวัยรุ่น" ถึงสถานการณ์การตั้งครรภ์โดยไม่พร้อมของวัยรุ่นไทย จากหลายสาเหตุ อาทิ ขาดความรู้เรื่องเพศวิถีศึกษา ขาดทักษะและความเท่าทันต่อการดูแลอารมณ์ของตนเอง และโดยเฉพาะ "ช่องว่างของการสื่อสาร" กับความสัมพันธ์ในครอบครัว

เช่นเดียวกับ ทพ.ศิริเกียรติ เหลียงกอบกิจ รักษาการผู้ช่วยผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ที่กล่าวว่า แม้อัตราการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นมีแนวโน้มลดลง แต่ยังมีปัญหาอื่นๆ เกี่ยวกับเรื่องเพศ เช่น เพศสัมพันธ์ที่ไม่ป้องกันในวัยรุ่น การทำแท้งที่ไม่ปลอดภัย การทอดทิ้งหรือทำร้ายทารก ยังคงมีปรากฏอย่างต่อเนื่อง ขณะที่ในแต่ละปีประเทศไทยมีแม่วัยรุ่นมากถึงราว 1 ใน 7 ของการคลอดทั้งหมด เรื่องนี้น่าห่วงเพราะแนวโน้มของเด็กที่เกิดจากแม่วัยรุ่นมีโอกาสสูงที่จะมีพัฒนาการล่าช้า อันจะส่งผลต่อคุณภาพของประชากรไทยในอนาคต 

ทพ.ศิริเกียรติ ระบุว่า ผลการศึกษาทั้งในไทยและต่างประเทศ ได้ข้อสรุปตรงกันถึง "บทบาทของพ่อแม่ผู้ปกครอง" ต่อการลดปัญหาเรื่องเพศที่ไม่เหมาะสมของวัยรุ่น ด้วยการ "สื่อสารเชิงบวก" ให้คำปรึกษาและตอบคำถามในเรื่องต่างๆ ของลูกอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงเรื่องการคบเพื่อนต่างเพศ ทำให้ สสส. จับมือกับมหาวิทยาลัยมหิดล และกระทรวงสาธารณสุข พัฒนาแอพพลิเคชั่น TEEN’S MIND ขึ้นมาเพื่อให้เป็นฐานข้อมูลความรู้สำหรับให้คำแนะนำกับบุตรหลานได้

“เราได้ศึกษาและพัฒนาเครื่องมือที่จะสนับสนุนให้พ่อ แม่ ผู้ปกครอง มีความมั่นใจในตนเองว่ามีความรู้ เข้าใจ และมีทักษะที่จะรับฟัง และสื่อสารกับลูกได้ทุกเรื่อง รวมถึงเรื่องเพศ ซึ่งควรพูดคุยตั้งแต่ช่วงวัยเด็ก จนเข้าสู่วัยรุ่น ซึ่งจะเป็นเกราะป้องกันที่แข็งแรง ทั้งการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์และเอดส์  รวมไปถึงลดปัญหาความรุนแรงทางเพศได้อีกด้วย” รักษาการ ผช.ผจก.กองทุน สสส. กล่าว

ตัวอย่างหน้าจอของแอพพลิเคชั่น TEEN’S MIND

แอพฯ นี้มีอะไรน่าสนใจ? TEEN’S MIND ประกอบไปด้วย 5 ส่วนฟังก์ชั่นการใช้งาน ได้แก่ 1.บ้านของเรา เปิดโอกาสให้ผู้ใช้งานได้เรียนรู้การเปลี่ยนแปลงด้านต่างๆ ที่เกิดขึ้นในวัยรุ่นอย่างครอบคลุมทุกมิติ ผ่าน Interactive VDO แบ่งเป็น 6 ห้องย่อย คือ "ห้องแต่งตัว" เรื่องการเปลี่ยนแปลงจิตใจวัยรุ่น "ห้องน้ำ" เรื่องโรคซึมเศร้า "ห้องนอน" เรื่องเพศสัมพันธ์กับความรับผิดชอบห้องนั่งเล่น "ห้องนั่งเล่น" เรื่องสื่อสารเพื่อความเข้าใจ "ห้องอาหาร" เรื่องเหล้า บุหรี่ ยาเสพติด และ "ห้องทำงาน" เรื่องการใช้สื่ออิเล็กทรอนิกส์

2.ศูนย์เรียนรู้ ประกอบด้วย บทความเกี่ยวกับการดูแลวัยรุ่น กิจกรรมที่น่าสนใจ โดยเนื้อหาของบทความ และกิจกรรมจะเป็นประโยชน์กับทั้งตัววัยรุ่นและผู้ปกครอง 3.สไมล์เซ็นเตอร์ เปรียบเสมือนโอเปอเรเตอร์แบบปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่จะช่วยค้นหาคำตอบจากคำถามที่ผู้ใช้อยากรู้ โดย ผู้ใช้จะสามารถคลิกเพื่อไปอ่านคำตอบที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมได้โดยอัตโนมัติ

4.คลินิก เป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการค้นหาคลินิกวัยรุ่น และคลินิกด้านจิตเวชเด็กและวัยรุ่น ที่ใกล้บ้าน โดยใช้ GPS และหมายเลขโทรศัพท์ของคลินิก อีกทั้งยังมีหมายเลขสายด่วนให้คำปรึกษาเรื่องวัยรุ่น สำหรับผู้ใช้ที่ต้องการปรึกษาผ่านทางโทรศัพท์

และ 5.เพื่อนบ้าน เป็นกระดานสนทนาให้ผู้ใช้งานมาตั้งกระทู้สอบถามพูดคุย โดยจะแยกออกเป็น 6 ห้องย่อย ได้แก่ "ร้านตัดผม" เรื่องการเปลี่ยนแปลงวัยรุ่น "ร้านกาแฟ" เรื่องการสื่อสาร "ร้านอินเตอร์เน็ต" เรื่องการใช้สื่ออิเล็กทรอนิกส์ “ไนท์คลับ” เรื่องเหล้า บุหรี่ ยาเสพติด "โรงหนัง" เรื่องเพศและความสัมพันธ์ และ "ค่าย" เรื่องการใช้ชีวิตและปัญหาทั่วไป

นอกจากนี้ ยังมีหมวด "กระทู้ของฉัน" คือกระทู้ที่ผู้ใช้เป็นคนตั้งเองและกระทู้บันทึก คือกระทู้ที่ผู้ใช้ชื่นชอบและต้องการเก็บไว้ โดยฟังก์ชันเพื่อนบ้านนี้จะมีทีมผู้เชี่ยวชาญในแต่ละเรื่องคอยเข้าไปตอบกระทู้ และเลือกกระทู้ที่มีประโยชน์ต่อผู้ใช้ท่านอื่นขึ้นมาเป็นกระทู้แนะนำอย่างสม่ำเสมออีกด้วย

(ซ้าย) ตัวอย่างการตอบคำถามโดย Chatbot ที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ช่วยหาข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนั้นๆ ให้ผู้ตั้งคำถามไปศึกษาในเบื้องต้นก่อน

(ขวา) ตัวอย่างการตั้งกระทู้จากผู้ใช้งาน

ศ.พญ.สุวรรณา เรืองกาญจนเศรษฐ์ ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า แอพพลิเคชั่น TEEN’S MIND เป็นการต่อยอดมาจากการทำคู่มือเพื่อช่วยพ่อแม่ ในการสื่อสารกับลูกที่อยู่ในช่วงอายุ 9 - 20 ปี หรือช่วงวัยเด็กถึงวัยรุ่น ตามโครงการ “มหิดลโมเดล : ป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น” แล้วพบว่า ผู้ปกครองที่เรียนรู้จากคู่มือดังกล่าวสามารถสื่อสารกับบุตรหลานได้ดีขึ้น มีความเข้าใจกันมากขึ้น ทำให้เด็กและวัยรุ่นมีพฤติกรรมเสี่ยงต่างๆ ลดลง

“สังคมปัจจุบัน สมาร์ทโฟนเข้ามามีบทบาทอย่างมากในชีวิตประจำวัน เนื่องจากความสะดวกและรวดเร็วในการหาข้อมูล ทำให้เราเล็งเห็นความสำคัญในการขยายผลจากคู่มือผ่านช่องทางนี้ จึงได้ร่วมกันพัฒนาแอพพลิเคชั่นบนโทรศัพท์มือถือ TEEN’S MIND ขึ้นเพื่อให้ประชาชนสามารถเข้าถึงและใช้งานได้ด้วยตนเอง เป็นตัวช่วยสร้างความเข้าใจในตัวลูกหลานวัยรุ่น และให้ข้อมูลความรู้แก่พ่อแม่หรือผู้ที่สนใจ ได้อย่างรวดเร็วและถูกต้อง เพื่อช่วยในการสื่อสารเชิงบวกกับลูกได้มากขึ้น” ศ.พญ.สุวรรณา ระบุ

เพราะธรรมชาติของวัยรุ่นคือ "ต้องการเป็นตัวของตัวเอง" อยากใช้ชีวิตตามความเชื่อความคิดของตน ชอบความท้าทายและการได้รับการยอมรับ ดังนั้นจึงมักไม่พอใจกับวิธีการสื่อสารแบบ "ใช้อำนาจสั่งการ" จะเห็นได้จากวัยรุ่นไม่ว่ายุคสมัยใด "ยิ่งห้ามก็เหมือนยิ่งยุ" พ่อแม่ยิ่งดุด่าเรื่องใดลูกก็มักจะพยายามฝืนทำเรื่องนั้น แม้จะต้องแอบๆ ซ่อนๆ ก็ตาม โดยจะไปพูดคุยปรึกษากับคนอื่นๆ ที่ยอมรับฟัง เห็นอกเห็นใจพวกเขา ซึ่งส่วนมากก็คือ "เพื่อน" นั่นเอง หากเจอเพื่อนดีก็ดีไป แต่ถ้าเจอเพื่อนไม่ดี ปัญหาจากในบ้านก็ถูกขยายให้รุนแรงขึ้นอาจถึงขั้นเสียอนาคต

กระทั่งในระยะหลังๆ ที่เริ่มยอมรับกันว่า "พ่อแม่หรือผู้ใหญ่ก็ต้องปรับตัว" ลดการใช้อำนาจสั่งการให้น้อยลง แต่เพิ่มการสื่อสารแบบ "พูดคุยด้วยเหตุผล" ด้วยบรรยากาศที่เป็นมิตร อธิบายที่มาที่ไปถึงเรื่องต่างๆ จนเข้าใจสิ้นข้อสงสัย เมื่อนั้นก็จะยอมรับได้เอง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง "ยุค 4.0" ที่พ่อแม่หรือผู้ใหญ่ไม่ใช่ศูนย์กลางของชีวิตเด็กๆ อีกต่อไป หากยิ่งสั่งยิ่งห้ามมากๆ เด็กก็จะหันไปหาข้อมูลเองจากโลกออนไลน์ที่มีอยู่มากมาย ซึ่งสุ่มเสี่ยงไปหลงเชื่อข้อมูลที่ไม่เหมาะสมได้ น่าห่วงยิ่งกว่าการหนีไปหากลุ่มเพื่อนของวัยรุ่นในอดีตหลายเท่าตัว

ผู้พัฒนาแอพพลิเคชั่นหวังว่า TEEN’S MIND จะเป็นเครื่องมือช่วยให้ผู้ใหญ่สามารถสื่อสารอย่างเป็นมิตรกับเด็ก นำไปสู่ครอบครัวที่อบอุ่นและลดความเสี่ยงของวัยรุ่นได้ในที่สุด ซึ่งผู้สนใจสามารถดาวน์โหลดได้ทั้งระบบปฏิบัติการ iOS และ Android โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย!!!