สุรินทร์-ส่องเลขขันน้ำมนต์ “บ่องบ๊อด” พิธีกรรมประสิทธิ์บูชาครู ตามความเชื่อของชุมชนชายแดนไทย-กัมพูชา

28 มกราคม 2564 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ที่บ้านดม ต.ดม อ.สังขะ จ.สุรินทร์ ได้มีชาวบ้านกลุ่มหนึ่ง มารอดูพิธีบ่องบ๊อด (เป็นภาษาท้องถิ่นสุรินทร์) พิธีกรรมจะคล้ายกับ “ปะ–โจ๊ล–มะ- ม๊วด” หรือรำผีฟ้า หรือแม่มด อย่างใจจดใจจ่อ เพราะในวันนี้ทราบข่าวว่า ร่างทรงบ่องบ๊อดจำนวน 10 ท่าน มาทำพิธีบูชาครู อันเชิญเทพเทวดาประจำตนมาประทับร่างทรงตามพิธีกรรมความเชื่อของชุมชนแห่งนี้

สำหรับพิธีในวันนี้ ได้มีการกางเต็นท์สำหรับเป็นที่ประกอบพิธี มีการจัดเครื่องเซ่นไหว้บูชาวางไว้บนโต๊ะ เป็นแถวยาว โดยร่างทรงแต่ละคนจะมีเครื่องเซ่นไหว้ ที่จัดเรียงไว้ในถาดของใครของมัน เครื่องเซ่นไหว้หลักๆจะประกอบด้วยผลไม้ ขนม ข้าวตอก ก่อนเริ่มพิธี นักดนตรีจะโหมโรงด้วยเพลงดนตรีเป็นจังหวะทำนองดนตรีพื้นบ้านสุรินทร์ เครื่องดนตรีประกอบด้วย ซอ แคน กลองโทน ฉิ่ง ฉาบ ได้บรรเลงเพลงจังหวะท่วงทำนองที่ฟังแล้วเพราะจับใจ โดยมีการร้องรำเป็นจังหวะสลับกับการรำของแม่มดแต่ละคน บางห้วงจังหวะการละเล่นได้มีแม่หมอ หรือ แม่มด ประกอบพิธีเข้าทรงเพื่อดูทางในสลับกันไป

นางเพียบ ซ่อนจันทร์ แม่หมอ เล่าว่า พิธีกรรมบ่องบ๊อด จะคล้ายกับพิธีกรรม“ปะ–โจ๊ล – มะ-ม๊วด” เป็นภาษาพื้นบ้านสุรินทร์ เป็นคำเฉพาะ แต่มะม๊วดหรือแม่มด จะเป็นการเข้าทรง หรือที่เรารู้จกกันดีว่า “รำผีฟ้า”  มีมาตั้งแต่เมื่อใดไม่มีหลักฐานปรากฏที่แน่ชัด ทราบแต่เพียงว่าพิธีกรรมนี้มีมานานแล้ว ชาวเขมรสุรินทร์รับการถ่ายทอดต่อเนื่องกันมา จากรุ่นสู่รุ่น และปฏิบัติมาโดยตลอดจนกระทั่งทุกวันนี้ โดยจัดพิธีนี้ขึ้นเนื่องในโอกาส 3 ประการ คือเพื่อเป็นการเคารพครูบาอาจารย์ ปู่ย่า ตายายที่เคยเคารพ

สำหรับวันนี้ ได้มีลูกศิษย์ลูกหาจำนวน 10 คน พร้อมใจกันมาเล่นบูชาครูซึ่งจะมีให้เห็นอยู่ไม่บ่อยนักที่จะมีร่างทรงจำนวนมากมายขนาดนี้มาร่วมงานๆหนึ่ง ปกติแต่ละงานจะใช้แม่หมอหรือแม่มดคนเดียวเท่านั้น วันนี้พิเศษกว่าทุกงาน “แม่หมอเล่าต่อว่า” การเล่นมะม๊วด เป็นการเล่นเฉพาะกาลตามความเชื่อของชุมชนนั้นๆ เพื่อแก้บนตามที่ได้บนบานไว้ และเพื่อรักษาผู้ป่วย ซึ่งเป็นการอัญเชิญดวงวิญญาณของบรรพบุรุษมาให้ความช่วยเหลือ แต่การเล่นบ่องบ๊อด จะเป็นประสิทธิ์ครู บูชาครูบาอาจารย์ของแต่ละร่างทรงที่ได้ถ่ายทอดวิชาให้ลูกศิษย์ลูกหา เพื่อเป็นการระลึกถึงพระคูณครูจึงได้ละเล่นพิธีกรรมนี้ ตามความเชื่อของคนในชุมชนที่ว่าเมื่อประกอบพิธีกรรมแล้วจะทำให้ชีวิตเจริญรุ่งเรื่อง

สำหรับพิธีกรรมในวันนี้ ชาวบ้านที่มาชมการเล่นได้แอบลุ้นเลขเด็ดจากน้ำตาเทียนขันน้ำมนต์ระหว่างที่ครูได้ทำพิธีขอขมาลาโทษและไว้ครูก่อนทำการโหมโรงอันเป็นสัญญาณว่าพิธีการได้เริ่มขึ้นแล้ว โดยเลขขันน้ำมนต์ ชาวบ้านได้มองเห็นเลขต่างๆนาๆกันไปบ้างก็มองเป็น 79 75 67 และ 63 สุดแล้วแต่ละคนจะตีเป็นเลขกัน