หลายท่านที่สัญจรในเส้นทางคมนาคมทางน้ำ ในแม่น้ำเจ้าพระยา ช่วงตั้งแต่ท่าราชวรดิฐ ไปจนถึงวัดอรุณราชวราราม คงจะคุ้นตากับภาพเรือข้ามฟากรูปทรงโบราณ ที่แล่นโคลงเคลงอยู่บนผืนน้ำรับส่งทหารเรือและประชาชน จากท่านิเวศน์วรดิฐไปยังราชนาวิกสภา และจากราชนาวีสโมสรไปยังพระราชวังเดิม เป็นระยะเวลายาวนานมาหลายสิบปี จวบจนวันนี้เรือลำนั้น มีอายุการใช้งานผ่านร้อนผ่านหนาวมา เป็นระยะเวลายาวนานเกือบ 70 ปี 

เรือข้ามฟากโบราณนี้ บรรดาทหารเรือจะเรียกกันติดปากว่า "เรือแตงโม"  ด้วยรูปทรงของเรือ ที่มีลักษณะคล้ายลูกแตงโมผ่าซีก ซึ่งบางคนจะรู้สึกว่าเรือโคลงมาก หากมีคลื่นจากเรือขนาดใหญ่ที่เคลื่อนมาปะทะ แต่ด้วยรูปลักษณ์ของท้องเรือ ที่คล้ายกับแตงโมผ่าซีก ทำให้เรือแม้จะเอียงมากแต่ก็ยังสามารถทรงตัวอยู่ได้ โดยเรือแตงโมนี้ ปัจจุบันเรือ สังกัด แผนกเรือบริการ กองเรือเล็ก กรมการขนส่งทหารเรือ 

เริ่มมีใช้ ตั้งแต่ปี พ.ศ.2495 เป็นต้นมา โดยใช้บริการ รับ - ส่ง กำลังพลกองทัพเรือ และบุคคลทั่วไป ข้ามฟากในแม่น้ำเจ้าพระยา ในเวลาราชการ ระหว่างฝั่งธนบุรีกับฝั่งพระนคร ระหว่างท่านิเวศน์วรดิฐกับท่าราชนาวิกสภา และท่าพระราชวังเดิมกับท่าราชนาวีสโมสร ปัจจุบันมีเรือให้บริการจำนวนทั้งสิ้น 11 ลำ โดยใช้ชื่อเรือว่า ขส.ทร.1101 - 1111 ไปจนถึง และเรือแต่ละลำจะมีนามแฝงโดยตั้งจากชื่อคลองสำคัญๆ เช่น บางกอกน้อย บางหลวง ชักพระ ผดุงกรุงเกษม ตลิ่งชัน โอ่งอ่าง   

เรือแตงโม  มีเครื่องยนต์ขับเพลาใบจักร จำนวน 1 เครื่อง/ลำ บางลำใช้ระบบควบคุมเครื่องจักรที่นายท้าย บางลำควบคุมโดยพลช่างกล ที่เครื่องยนต์ท้ายเรือ โดยมีระฆังสำหรับส่งสัญญาณระหว่างนายท้ายกับช่างเครื่อง ซึ่งหากนับรวมกำลังพลที่ดูแลเชือกเรือเวลาเรือจอดเทียบและออกจากท่า เรือลำหนึ่งๆ ใช้กำลังพลประจำเรือประมาณ 2 - 3 คน เลยทีเดียว

    
ด้วยอายุการใช้งานที่มีมาอย่างยาวนานถึง 69 ปี ทางกองทัพเรือ จึงจัดให้มี โครงการปรับปรุงเรือแตงโม จากการใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิง เปลี่ยนมาเป็นระบบขับเคลื่อนด้วยมอเตอร์ไฟฟ้า  โดยได้รับการเปิดเผยจาก พลเรือโท ประชาชาติ ศิริสวัสดิ์ รองเสนาธิการทหารเรือ สายงานกิจการพลเรือน ว่าโครงการดังกล่าว เป็นการปรับปรุงเรือข้ามฟากในแม่น้ำเจ้าพระยา หรือ “เรือแตงโม” จากการใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิง เปลี่ยนมาเป็นระบบขับเคลื่อนด้วยมอเตอร์ไฟฟ้า โดยใช้พลังงานจากแบตเตอรี่ ซึ่งมีเสียงเบากว่า และลดมลพิษในอากาศได้

โดยโครงการนี้ กองทัพเรือ ได้รับความร่วมมือจาก คุณสมโภชน์ อาหุนัย จากบริษัท พลังงานบริสุทธิ์ เจ้าของฉายา “Tesla เมืองไทย” ที่บริจาคแบตเตอร์รี่ให้เพื่อใช้ในโครงการนี้ โดยเรือข้ามฟากที่ทำใหม่นี้ จะวิ่งได้ประมาณ 5 ชั่วโมงต่อการชาร์จ 1 ครั้ง ที่ความเร็ว 5 น็อต และความเร็วสูงสุด 8 น็อต และที่สำคัญคืออาจเป็นจุดกำเนิด เรือไฟฟ้าอื่นๆ ของกองทัพเรือ โดยในวันที่ 14 พฤษภาคม 2564 พลเรือเอก ชาติชาย ศรีวรขาน ผู้บัญชาการทหารเรือ จะเป็นประธานเปิดใช้เรือข้ามฟากไฟฟ้า อย่างเป็นทางการ บริเวณท่าเรืออาคารราชนาวิกสภา

ที่มา : กองประชาสัมพันธ์ สำนักงานเลขานุการกองทัพเรือ