‘ชาวผาน้ำย้อย’รวมเงินสร้างถนน ขยับปีละ 200 เมตร 19 ปีเสร็จก็จะรอเพื่อลูกหลาน

5 มกราคม 2566 ชาวบ้านหมู่ 5 บ้านผาน้ำย้อย ตำบลพญาแก้ว อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน ร่วมแรงร่วมใจกันขนหินขนทรายผสมปูนก่อสร้างถนน หลังรวบรวมเงินเป็นกองทุนในการจัดซื้อวัสดุในการก่อสร้างถนนเข้าหมู่บ้านผ่านพื้นที่ป่าสงวนป่าดอยภูคาป่าผาแดง ระยะทาง 8.6 กิโลเมตร เนื่องจากติดข้อกฎหมายทำให้องค์การบริหารส่วนตำบลพญาแก้ว หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ไม่สามารถเบิกงบประมาณมาดำเนินการก่อสร้างได้ เนื่องจากหน่วยงานเจ้าของพื้นที่ ไม่อนุญาตให้ใช้พื้นที่ก่อสร้างถนน

ทั้งนี้ ชาวบ้านร่วมแรงร่วมใจติดต่อกันเป็นปีที่ 5 แล้ว หลังองค์การบริหารส่วนตำบลพญาแก้ว ไม่สามารถเบิกงบประมาณมาก่อสร้างให้ได้ รวมทั้งชาวบ้านได้ทำเรื่องขออนุญาตก่อสร้างถนนเข้าหมู่บ้านที่ผ่านเขตป่าสงวนป่าดอยภูคาป่าผาแดง แต่ไม่ได้รับการอนุญาตจากหน่วยงานเจ้าของพื้นที่

สำหรับชาวบ้านหมู่ 5 บ้านผาน้ำย้อย เป็นกลุ่มชาติพันธุ์เผ่าลั๊วะ มีการตั้งถิ่นฐานบริเวณดังกล่าวมามากกว่า 100 ปี ก่อนที่ทางการจะประกาศเขตป่าสงวน แต่ในช่วงเวลาดังกล่าวชาวบ้านได้กันเขตที่อยู่อาศัยและที่ทำกิน ไม่ได้กันเขตถนนหรือทางสัญจรเข้าหมู่บ้าน จึงเกิดเป็นข้อติดขัดทางด้านกฎหมาย เพราะช่วงหน้าฝนชาวบ้านมีความยากลำบากในการสัญจร เนื่องจากถนนเป็นทางลูกรัง ทำให้ถนนลื่น

ครูที่จะเดินทางเข้าไปสอนมีความยากลำบากมาก ส่วนนักเรียนระดับมัธยมศึกษาที่ต้องเดินทางไปเรียนข้างล่างก็มีความลำบากในการเดินทางช่วงหน้าฝน รวมทั้งหน้าแล้งก็มีแต่ฝุ่น การสัญจรเป็นไปด้วยความยากลำบาก

นอกจากนี้หากเกิดเจ็บป่วยในช่วงหน้าฝนก็เดินทางลำบาก หากเกิดการตายขึ้นมาตามความเชื่อของชนเผ่าจะต้องนำร่างมาฝังที่ป่าสุสานหมู่บ้าน บางครั้งต้องแบกศพขึ้นไปประกอบพิธีกรรมตามความเชื่อ โดยประชากรที่อาศัยอยู่บริเวณดังกล่าวมีประมาณ 200 ครัวเรือน 600 กว่าคน

นายสนั่น บุญตัน ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 5 บ้านผาน้ำย้อย กล่าวว่า มูลเหตุเริ่มต้นของเรื่องราวคือชาวบ้านได้รับความยากลำบากในการสัญจรช่วงหน้าฝน จึงมีการทำประชาคมหมู่บ้านว่าจะทำงานขอรับบริจาคเพื่อก่อสร้างถนน ทำได้ปีละ 100-200 เมตร ปัจจุบันยังขาดอีก 3,800 เมตร ก็จะทำไปเรื่อยๆ เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนของชาวบ้าน เพราะคำนวณดูแล้ว หากสร้างได้ปีละ 200 เมตร จะใช้เวลา 19 ปี ลูกหลานที่อยู่จะได้สัญจรสะดวกขึ้น

ด้านนายสมชาย เกตะมะ ท้องถิ่นจังหวัดน่าน กล่าวว่า สำหรับการใช้งบประมาณในการก่อสร้างถนนเส้นผาน้ำย้อยในเส้นทางดังกล่าว ทางองค์การปกครองส่วนท้องถิ่นได้ของบประมาณมาทุกปี และได้รับงบประมาณทุกปี แต่ไม่สามารถใช้งบประมาณได้ เนื่องจากเป็นพื้นที่ป่าสงวนต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าของพื้นที่ ส่วนในพื้นที่ดังกล่าวเป็นลุ่มน้ำชั้น 1 และชั้น 2 เหตุที่ไม่ได้รับอนุญาต เพราะติดข้อกฎหมายที่ต้องทำการศึกษาวิจัยผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งศักยภาพในพื้นที่ไม่สามารถทำได้ รวมทั้งใช้งบประมาณที่สูงมาก จึงไม่สามารถใช้งบประมาณในการก่อสร้างได้

ผู้สื่อข่าวได้ติดต่อไปยังป่าไม้จังหวัดน่าน ให้ข้อมูลว่า สำหรับพื้นที่ถนนเส้นดังกล่าวอยู่ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าดอยภูคาป่าผาแดง และอยู่ในเขตป่าไม้ถาวร ป่าฝั่งซ้ายแม่น้ำน่าน แปลงที่ 32 ทางหมู่บ้านได้ทำเรื่องขออนุญาตมาที่กรมป่าไม้แล้ว แต่ไม่ได้รับการอนุมัติเนื่องจากอยู่ในเขตพื้นที่ป่าสงวน ลุ่มน้ำชั้น 1 และชั้น 2 เนื่องจากขาดผลการวิจัยศึกษาผลกระทบ แต่เคยให้ข้อแนะนำไปแล้วว่าให้แยกขอเป็นพื้นที่ที่เป็นส่วนของลุ่มน้ำชั้น 1 ออก เพราะจะต้องทำการศึกษาผลกระทบ แล้วให้ขออนุญาตในส่วนอื่นที่ไม่ใช่ลุ่มน้ำชั้น 1 เพื่อขอใช้งบประมาณตามหน่วยงานปกติได้

ส่วนการกระที่ชาวบ้านสร้างสิ่งปลูกสร้างในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ จะมีความผิดหรือไม่ เจ้าหน้าที่ป่าไม้รายดังกล่าว ให้ข้อมูลว่า หากมองในหลักของนิติรัฐ ชาวบ้านย่อมมีความผิดอย่างแน่นอน เพราะกฎหมายที่เขียนมาไม่ได้มีข้อยกเว้น แต่หากมองในแง่ของนิติธรรม ก็อย่างที่เห็น เพราะชาวบ้านไม่ได้ใช้งบของภาครัฐ