อย. เตือนภัย “ปากกาฉีดลดน้ำหนัก” ใช้ผิดเสี่ยงโยโย่–อันตรายต่อสุขภาพ อย่าหลงเชื่อตามโซเชียล

อย. ห่วงใยสุขภาพประชาชน หลังพบกระแสใช้ “ปากกาฉีดลดน้ำหนัก” ตามโซเชียลมีเดียอย่างแพร่หลาย ไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ในคนทั่วไป ทั้งปรับขนาดยาและวิธีการฉีดด้วยตนเอง ซึ่งอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพ เสี่ยงน้ำหนักดีดกลับ (โยโย่) และอาจเกิดผลข้างเคียงรุนแรง ย้ำ ยากลุ่มนี้ต้องใช้ภายใต้การวินิจฉัยและการดูแลของแพทย์เท่านั้น

เภสัชกรหญิงสุภัทรา บุญเสริม เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา เปิดเผยว่า จากกรณีพบการใช้ “ปากกาฉีดลดน้ำหนัก” ตามโซเชียลมีเดียอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะในกลุ่มคนทั่วไปรวมถึงมีการปรับขนาดยาและวิธีการฉีดด้วยตนเอง สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) มีความห่วงใยอย่างยิ่ง ขอเรียนว่า ในประเทศไทยอนุมัติยากลุ่ม Glucagon-like peptide-1 receptor agonist (GLP-1 RA) สำหรับการรักษาโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และลดน้ำหนักในผู้ที่มีภาวะอ้วนเท่านั้น ไม่ใช่ยาลดน้ำหนักเพื่อความสวยงามในกลุ่มบุคคลทั่วไป โดยยากลุ่ม GLP-1 RA ออกฤทธิ์ทำให้รู้สึกอิ่มเร็วและลดความอยากอาหาร ทำให้น้ำหนักลดลงได้ในระยะหนึ่ง แต่หากใช้ไม่ถูกต้องหรือหยุดยาเองโดยไม่มีการควบคุม อาจทำให้น้ำหนักดีดกลบเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว หรือที่เรียกว่า โยโย่ และเสี่ยงเกิดผลข้างเคียงรุนแรง เช่น น้ำตาลในเลือดต่ำ ไตวาย ถุงน้ำดีอักเสบ ภาวะซึมเศร้า หรือกล้ามเนื้อฝ่อลีบ โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคไต โรคตับ โรคไทรอยด์ หรือโรคต่อมไร้ท่อ ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการประเมินและดูแลอย่างใกล้ชิดจากแพทย์

ที่ผ่านมา อย. พบการโฆษณาและจำหน่ายยากลุ่มดังกล่าวโดยเฉพาะช่องทางออนไลน์ และได้ดำเนินคดีกับผู้กระทำผิดตามกฎหมายมาโดยตลอด แต่ยังคงพบปัญหาการนำไปใช้ในทางที่ผิดอย่างต่อเนื่อง ขณะนี้ อย. อยู่ระหว่างเสนอกระทรวงสาธารณสุขยกระดับการกำกับดูแลยากลุ่ม GLP-1 RA จาก “ยาอันตราย” ให้เป็น “ยาควบคุมพิเศษ” เพื่อจำกัดการจำหน่ายได้เฉพาะร้านขายยาแผนปัจจุบันที่มีใบสั่งยาจากแพทย์เท่านั้น และร้านขายยาจะต้องจัดทำบัญชีและรายงานการจำหน่ายยา เพื่อให้สามารถตรวจติดตามได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เลขาธิการฯ อย. กล่าวเตือนประชาชนว่า อย่าหลงเชื่อคำโฆษณาชวนเชื่อว่า “ฉีดแล้วผอม” เพราะไม่มียาวิเศษใดที่ทำให้น้ำหนักลดได้อย่างปลอดภัยและยั่งยืน การลดน้ำหนักที่ถูกต้องควรมาจากการปรับพฤติกรรม เช่น การเลือกรับประทานอาหารที่เหมาะสม ออกกำลังกายสม่ำเสมอ พักผ่อนให้เพียงพอ และดูแลสุขภาพจิต ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรังได้ในระยะยาว ทั้งนี้ หากพบการโฆษณาหรือจำหน่ายผลิตภัณฑ์สุขภาพที่น่าสงสัย สามารถร้องเรียนได้ที่ สายด่วน อย. 1556, Line: @FDAThai, Facebook: FDAThai หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดทั่วประเทศ