วันนี้ 18 กุมภาพันธ์ 2569 กลายเป็นประเด็นร้อนที่สร้างความกังวลใจให้แก่ประชาชนทั่วประเทศ โดยเฉพาะกลุ่มผู้สูงอายุและครอบครัวข้าราชการ เมื่อโลกออนไลน์มีการแชร์เอกสารประกาศ ยกเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ ในหลายพื้นที่ จนเกิดคำถามถึงความมั่นคงและผลกระทบต่อเงินที่สมาชิกส่งสะสมมาหลายสิบปี

เมื่อเพจเฟซบุ๊กชื่อดังอย่าง อนุวัต จัดให้ ได้โพสต์ภาพเอกสารพร้อมข้อความระบุ ว่า "18/2/69 เกิดอะไรขึ้น สมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์หลายพื้นที่ ยกเลิก!! หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ควรจะชี้แจงกับชาวบ้านด้วยว่าจะมีผลกระทบอะไรหรือไม่??"

หลังจากโพสต์ของ อนุวัต จัดให้ เผยแพร่ลงมาบนโลกออนไลน์ ทำเอาชาวเน็ตจำนวนมากต่างก็เข้าไปคอมเมนต์แสดงความคิดเห็นกันเป็นจำนวนมากกับ เอกสารประกาศ ยกเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ ดังกล่าว เช่น

"สงสารประชาชนที่ไม่มีก็ยังอุตส่าดั้นด้นหามาจ่ายให้ทางสมาคมเพราะคิดว่าเวลาถึงคราวตัวเองไม่อยู่ลูกหลานจะได้ไม่เดือดร้อน"

"เก็บเท่าเดิมแต่พอมีคนตายบอกไม่มีเงินจ่ายค่ะ"

"จริงค่ะ ขอคุณอนุวัติตามให้ด้วยนะคะ ยกเลิกไปเฉยๆแบบนี้ก็ได้เหรอคะ เงินส่งไปไม่ใช่น้อยๆ แล้วก็ไม่ใช่แค่คนสองคน"

"ช่วยตามหน่อยค่ะคนแก่จะหัวใจวายกันหมดแล้วกับข่าวนี้"

"พ่อส่งมาจะ30ปีพ่อเสียเมื่อต้นปี69ได้มาหลักพันเองค่ะ"

"ล้มใช่ไหม มีพิมายไหมคร้าาาา"

"คลองขลุง กำแพงเพชร อีกที่ ไปเช็คเลยง่อนแง่น แล้ว ปีนี้เก็บ 6,824บาท บ้าบอ"

ท่ามกลางกระแสความตื่นตระหนกในโซเชียล แนวหน้าออนไลน์ ได้รวบรวมข้อเท็จจริงระบบ ฌาปนกิจสงเคราะห์ หลังพบหลายคนยังเข้าใจผิดว่าเป็นการออมเงิน ทั้งที่ความจริงมีกลไกที่ต่างกันอย่างสิ้นเชิง

หลักการของฌาปนกิจ คือ เพื่อนช่วยเพื่อน หรือเฉลี่ยทุกข์เฉลี่ยสุข เงินที่คุณจ่ายไปไม่ได้ถูกเก็บไว้ในบัญชีส่วนตัวเหมือนเงินฝากธนาคาร แต่มันถูกนำไปจ่ายทันทีให้กับครอบครัวของสมาชิกที่เสียชีวิตในช่วงเวลานั้น ๆ เพื่อเป็นค่าจัดงานศพและช่วยเหลือทายาท

ภาพประกอบไม่เกี่ยวข้องกับข้อมูล

เงินฌาปนกิจไม่ใช่การออมเงินเหมือนการหยอดกระปุก แต่มันคือค่าใช้จ่ายที่จ่ายทิ้งไปเลย เพื่อซื้อความอุ่นใจว่าจะมีคนดูแลงานศพให้ในวันที่เราเสียชีวิต ซึ่งเงินที่เราเพียรส่งมาตลอด 5 ปี 10 ปี หรือต่อให้ส่งนานถึง 20 ปี หากวันหนึ่งเราตัดสินใจลาออกหรือหยุดส่งกลางคัน เราจะไม่ได้เงินคืนกลับมาเลยแม้แต่บาทเดียว เนื่องจากเงินก้อนนั้นไม่ได้ถูกเก็บสะสมไว้ในบัญชีเรา แต่มันถูกนำไปเฉลี่ยช่วยเป็นค่าทำศพให้กับสมาชิกคนอื่นที่เสียชีวิตไปก่อนหน้านี้หมดแล้ว นอกจากนี้ ยอดเงินที่ต้องจ่ายในแต่ละเดือนยังไม่นิ่ง เพราะขึ้นอยู่กับจำนวนคนตายในสมาคมนั้น ๆ เดือนไหนคนตายมากเราก็ต้องควักเงินจ่ายมาก เดือนไหนคนตายน้อยก็จ่ายน้อย ซึ่งต่างจากระบบประกันชีวิตทั่วไปที่มักจะล็อกเบี้ยประกันให้คงที่แน่นอนกว่า

ปัจจุบันหลายสมาคมเริ่มเผชิญวิกฤตคนจ่ายน้อยกว่าคนตาย เนื่องจากคนรุ่นใหม่ไม่นิยมเข้าเป็นสมาชิกทำให้เงินที่ทายาทจะได้รับลดน้อยลงเรื่อย ๆ ประกอบกับความเสี่ยงเรื่องการบริหารจัดการที่ไม่โปร่งใสของคณะกรรมการบางแห่ง ทำให้เกิดข่าวการล่มสลายของสมาคมในหลายพื้นที่

แม้จะมีความเสี่ยง แต่ฌาปนกิจยังเป็นตาข่ายรองรับทางสังคมที่สำคัญสำหรับผู้สูงอายุที่บริษัทประกันชีวิตไม่รับทำประกัน หรือต้องจ่ายเบี้ยสูงมากจนรับไม่ไหว และกลุ่มผู้มีรายได้น้อยเพื่อเป็นหลักประกันว่าคนข้างหลังจะไม่ลำบากหรือต้องกู้หนี้ยืมสินเมื่อถึงวันที่ตนเองจากไป

ขอขอบคุณข้อมูจาก เฟซบุ๊ก อนุวัต จัดให้, พระราชบัญญัติการฌาปนกิจสงเคราะห์ พ.ศ. 2545, กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์, กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น

ขอขอบคุณภาพจาก เฟซบุ๊ก อนุวัต จัดให้