4 มีนาคม 2569 ท่ามกลางสถานการณ์ที่ตึงเครียดในตะวันออกกลาง พล.ท.วันชนะ สวัสดี (เสธ.เบิร์ด) รองโฆษกกองบัญชาการกองทัพไทย ได้เผยแพร่บทวิเคราะห์ "สมรภูมิอิหร่าน 2026 EP 3 ทำไม อิหร่าน ไม่ยอมจำนน" ผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว โดยชี้ให้เห็นว่าทำไมอิหร่านถึงเลือกเส้นทางที่เสี่ยงต่อสงคราม แทนที่จะยอมจำนนต่อข้อตกลงของประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ โดยมีเนื้อหาดังนี้

ถ้าพูดกันตามตรง แม้ว่า ประธานาธิบดีทรัมป์ จะเป็น คนที่ค่อนข้างสุดโต้ง และคาดเดาได้ยาก แต่ สิ่งหนึ่งที่ชัดเจน มาก จากที่ผมสังเกตมา คือ ทรัมป์ ตามแนวคิด The Art of the Deal (หนังสือที่ทรัมป์เขียน) เป็นคนที่มองทุกสัมพันธ์และนโยบาย เป็น “ข้อตกลงหรือการเจรจา” ที่เน้นผลประโยชน์ ที่เป็นผลลัพธ์ที่จับต้องได้มากกว่าอุดมการณ์ โดยเน้นหลักการ win-win ภายใต้การแลกเปลี่ยน (give and take) การกดดันและการสร้างอำนาจต่อรอง โดยเน้นผลลัพธ์ระยะสั้นมากกว่า ระยะยาว ดังนั้น สำหรับการวิเคราะห์ส่วนตัวผม มันชัดตั้งแต่ กลางเดือน ก.พ.69 แล้ว ว่า ปฏิบัติการทางทหารครั้งนี้ หลีกเลี่ยงไม่ได้

และจาก บทวิเคราะห์ของ CNN เผยแพร่เมื่อ 27 กุมภาพันธ์ 2026 ที่วิเคราะห์ 4 สาเหตุที่อิหร่านยังคงปฏิเสธที่จะ "ยอมจำนน" โดยจำแนกเหตุผลหลัก 4 ประการ ดังนี้:

1. ศักดิ์ศรีแห่งชาติและอธิปไตย (National Pride & Sovereignty)

สำหรับรัฐบาลเตหะราน โครงการนิวเคลียร์ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องเทคโนโลยีหรืออาวุธ แต่มันคือ "สัญลักษณ์ของความเป็นชาติสมัยใหม่"

• อารยธรรม 2,500 ปี: อิหร่านมองว่าตนเองเป็นมหาอำนาจทางประวัติศาสตร์ที่มีอารยธรรมเก่าแก่เทียบเท่ากรีกและโรมัน ไม่ใช่ประเทศเล็กๆ ที่จะยอมให้มหาอำนาจตะวันตกมาชี้นิ้วสั่ง

• เสาหลักของระบอบ: การครอบครองเทคโนโลยีนิวเคลียร์ถือเป็นความสำเร็จพื้นฐานของรัฐบาลอิสลาม หากยอมละทิ้งไปง่ายๆ ฝ่ายอนุรักษนิยมในประเทศจะถือว่าเป็นการ "ขายชาติ" หรือเป็นความอัปยศครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์สมัยใหม่

2. การเดิมพันด้วยเกมเจรจา (Banking on a Deal)

แม้ทรัมป์จะใช้ไม้นวมและไม้แข็งควบคู่กัน แต่อิหร่านกำลังใช้ยุทธวิธี "วัดใจ" (Game of Chicken):

• มองว่าทรัมป์ไม่อยากทำสงครามยาว: อิหร่านประเมินว่าการเสริมกำลังทหารของทรัมป์เป็นเพียง "การสร้างอำนาจต่อรอง" (Leverage) ไม่ใช่ความตั้งใจที่จะบุกยึดประเทศจริง เพราะทรัมป์เน้นนโยบายอเมริกาต้องมาก่อนและไม่ต้องการสูญเสียทรัพยากรไปกับสงครามที่ไม่สิ้นสุด

• ข้อเสนอทางเศรษฐกิจ: อิหร่านพยายามชี้ให้เห็นว่า หากเจรจากันได้สำเร็จ ตลาดอิหร่านที่มีผู้บริโภคกว่า 92 ล้านคน และทรัพยากรน้ำมันมหาศาล จะเป็นโอกาสทางธุรกิจที่ยอดเยี่ยมสำหรับทรัมป์ที่ชื่นชอบการทำดีลธุรกิจ

3. นิวเคลียร์ในฐานะ "เครื่องมือป้องปราม" (Deterrence)

แม้ผู้นำสูงสุดของอิหร่านจะเคยประกาศคำสั่งทางศาสนา (Fatwa) ว่าจะไม่สร้างระเบิดนิวเคลียร์ แต่การมีศักยภาพที่ "พร้อมจะสร้างได้ทันที" (Nuclear Threshold State) คือไพ่ตายสำคัญ:

• อำนาจต่อรอง: การมีเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าทำให้อิหร่านมีน้ำหนักในการเจรจา หากยอมยกเลิกทั้งหมด อิหร่านเชื่อว่าจะถูกสหรัฐฯ และอิสราเอล "รุกราน" หรือ "บีบคั้น" ได้ง่ายขึ้นในอนาคต

4. บทเรียนจากความขัดแย้งในอดีต

ยุทธศาสตร์ของอิหร่านเคยผิดพลาดมาแล้วเมื่อตอนที่ทรัมป์ถอนตัวจากข้อตกลงนิวเคลียร์ปี 2015 ในสมัยวาระแรก ซึ่งทำให้อิหร่านตอบโต้ด้วยการเร่งเสริมสมรรถนะยูเรเนียมจนเกือบถึงระดับอาวุธ (90%)

• ผลกระทบจากการโจมตี: การที่อิสราเอลและสหรัฐฯ เคยเปิดฉากโจมตีทางอากาศในอิหร่านช่วงมิถุนายน 2025 (ในการสู้รบ 12 วัน) ทำให้อิหร่านรู้ซึ้งถึงความเสียหาย แต่นักวิเคราะห์มองว่านั่นยิ่งทำให้เตหะรานเชื่อว่า "การยอมจำนนโดยไม่มีหลักประกันที่ชัดเจน จะยิ่งนำไปสู่จุดจบของระบอบปกครอง"

- 006