ย้อนรอยภูมิปัญญาชาวไร่ยาสูบ! 'ม้าหั่นยาโบราณ' มรดกตกทอดกว่า 60 ปี วิถีพื้นบ้านที่กำลังเลือนหายในสุโขทัย

วันที่ 8 เม.ย. 69 ผู้สื่อข่าวพาลงพื้นที่บ้านเตว็ดใน ต.วังใหญ่ อ.ศรีสำโรง จ.สุโขทัย เพื่อสัมผัสวิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวไร่ยาสูบที่นับวันจะหาดูได้ยาก นั่นคือการใช้ ‘ม้าหั่นใบยาสูบโบราณ’ เครื่องมือที่ถูกสร้างขึ้นจากไม้เนื้อแข็งอย่างไม้สักหรือไม้ประดู่ เพื่อใช้หั่นใบยาให้กลายเป็นเส้นฝอยสวยงาม

คุณปู่บุญเลิศ คงพูล อายุ 80 ปี ชาวบ้านหมู่ 4 บ้านเตว็ดใน ได้นำม้าหั่นยาโบราณซึ่งเป็นมรดกตกทอดมาจากคุณพ่อออกมาสาธิตการใช้งานให้ชม โดยเผยว่าเครื่องมือชิ้นนี้มีอายุเก่าแก่กว่า 60 ปี แต่ด้วยการดูแลรักษาอย่างดีทำให้สภาพยังคงสมบูรณ์ ตัวรางและใบมีดยังคงมีความคมกริบ พร้อมใช้งานได้เหมือนวันวาน แต่ต้องใช้ความระมัดระวังและทักษะที่สั่งสมมาอย่างยาวนาน

ทางด้าน คุณลุงทองแดง ม่วงคำ อายุ 68 ปี ให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า ในอดีตม้าหั่นยาเส้นคือเครื่องมือพื้นฐานที่มีกันทุกบ้านเหมือนเฟอร์นิเจอร์ชิ้นหนึ่ง เพื่อใช้หั่นยาไว้สำหรับสูบเองในครอบครัว ใช้สีฟันหลังการเคี้ยวหมาก หรือแม้แต่ใช้เป็นเครื่องเซ่นไหว้ในงานมงคลและพิธีกรรมต่างๆ แต่ปัจจุบันม้าหั่นยาเหล่านี้ถูกย้ายไปอยู่ในพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านเกือบหมดแล้ว

สาเหตุหลักที่ทำให้วิถีนี้ค่อยๆหายไป นอกจากเรื่องของวัยผู้ปฏิบัติงานที่ล่วงเลยแล้ว ยังมีปัจจัยด้านกฎหมายการควบคุมยาสูบที่เคร่งครัดขึ้น โดยเฉพาะข้อกำหนดจากกรมสรรพสามิตที่ต้องมีการยื่นขอใบอนุญาตและเสียภาษีหากจะหั่นขาย ทำให้ชาวบ้านมองว่าเป็นเรื่องยุ่งยากเกินกว่าจะเป็นเพียงวิถีครัวเรือน ส่งผลให้เครื่องมือและเทคนิคการหั่นยาเส้นแบบโบราณเริ่มเลือนหายไปจากชุมชน คงเหลือไว้เพียงความทรงจำของคนรุ่นปู่ย่าตายายเท่านั้น

//////-026