วันที่ 7 พฤษภาคม 2569 ณัฏฐ์ มงคลนาวิน นักวิเคราะห์ยุทธศาสตร์สังคม โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ระบุว่า เมื่อนายกฯ อนุทิน ประกาศ "ยกเลิก MOU 44": พลิกกระดานยุทธศาสตร์ไทย-กัมพูชา สู่บทเรียนจาก "ไทย-มาเลเซีย"

​กลายเป็นประเด็นร้อนแรงที่สุดทันที เมื่อ นายกฯ อนุทิน ชาญวีรกูล ออกมาประกาศจุดยืนชัดเจนในการ "ยกเลิก MOU 2544" หรือ MOU 44 กับกัมพูชา การขยับหมากครั้งนี้ของท่านนายกฯ ไม่ใช่เรื่องบังเอิญครับ แต่คือการส่งสัญญาณว่า "กรอบเดิมที่ใช้มา 25 ปีนั้นเดินต่อไม่ได้อีกแล้ว"

​ในฐานะนักวิเคราะห์ยุทธศาสตร์สังคม ผมมองว่านี่คือจังหวะสำคัญที่เราต้องมาทบทวนกันว่า หลังจากรัฐบาลตัดสินใจ "ล้างกระดาน" เดิมทิ้งแล้ว เราจะเดินหน้าต่ออย่างไรเพื่อรักษาทั้งอธิปไตยและผลประโยชน์ทางพลังงานให้สมดุลที่สุด?

ทำไมต้องยกเลิก? เจาะปมค้างคาของ MOU 44
​MOU 44 คือบันทึกความเข้าใจที่ทำไว้เพื่อจัดการ พื้นที่ทับซ้อนทางทะเล (Overlapping Claims Area หรือ OCA) ขนาดกว่า 26,000 ตารางกิโลเมตร ซึ่งมีมูลค่าก๊าซธรรมชาติมหาศาล
​แต่ปัญหาที่ทำให้มันไปต่อไม่ได้คือ:

​เงื่อนไขที่ผูกมัดจนขยับไม่ได้: MOU 44 บังคับให้คุยเรื่อง "การแบ่งเขตแดน" ไปพร้อมๆ กับ "การแบ่งปันทรัพยากร" (ตัดขาดจากกันไม่ได้) ซึ่งในทางปฏิบัติ เรื่องเขตแดนคือศักดิ์ศรีที่ยอมกันไม่ได้ ทำให้การเจรจาเรื่องพลังงานถูกแช่แข็งตามไปด้วย

​ความกังวลเรื่องอธิปไตย: เส้นที่กัมพูชาลากในปี 2515 ตัดผ่าน "เกาะกูด" ของไทย ทำให้เกิดกระแสต่อต้านอย่างหนักจากภาคสังคม จนกลายเป็นชนวนความขัดแย้งทางการเมืองภายในประเทศทุกครั้ง

​เมื่อกระดุมเม็ดแรกติดผิดมาตลอด การที่นายกฯ อนุทิน ออกมาประกาศยกเลิก จึงเป็นการ "ล้างไพ่ใหม่" (Set Zero) เพื่อหาช่องทางที่ไทยจะไม่เสียเปรียบในเชิงยุทธศาสตร์

"โมเดลไทย-มาเลเซีย" – ทางออกที่พิสูจน์แล้วว่าทำได้จริง
​หากเราไม่อยากติดกับดักเดิมๆ ผมอยากให้ทุกคนหันไปมองความสำเร็จทางทิศใต้ครับ นั่นคือ พื้นที่พัฒนาร่วมไทย-มาเลเซีย (Joint Development Area หรือ JDA) ซึ่งเป็นยุทธศาสตร์ที่ทั่วโลกยอมรับ

​ยุทธศาสตร์ที่ไทย-มาเลเซียใช้ (และเราควรนำมาปรับใช้):

​"วางเรื่องเส้น... เน้นเรื่องก๊าซ": ทั้งสองประเทศตกลงกันว่าจะ "ไม่คุยเรื่องเขตแดนเป็นเวลา 50 ปี" แต่ให้มาตั้งองค์กรกลางร่วมกัน เพื่อขุดก๊าซขึ้นมาแบ่งผลประโยชน์กันคนละกึ่งหนึ่ง (50:50)
​การรักษาศักดิ์ศรี: มีข้อกำหนดชัดเจนว่าการทำงานร่วมกันนี้ "ไม่ถือเป็นการสละสิทธิ์ในเขตแดน" ของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง ทำให้ลดแรงกดดันทางการเมืองไปได้มหาศาล
​ผลลัพธ์จับต้องได้: ปัจจุบันเรามีก๊าซจากพื้นที่ JDA มาช่วยลดค่าไฟฟ้าให้คนไทยมานานหลายทศวรรษ โดยที่ไม่มีข้อพิพาทเรื่องดินแดนมาเกี่ยวข้อง

บทสรุปเชิงยุทธศาสตร์ – ก้าวต่อไปของไทย

​การประกาศของนายกฯ คือการปิดประตูบานที่ใช้ไม่ได้ผล แต่เราต้องรีบเปิดประตูบานใหม่ที่โปร่งใสกว่าเดิม:

​สื่อสารด้วยความจริง: รัฐบาลต้องทำให้ประชาชนมั่นใจว่าเกาะกูดเป็นของไทย 100% ตามสนธิสัญญาประวัติศาสตร์ เพื่อสร้างความเชื่อมั่น (Trust) กลับคืนมา ​ปรับใช้แนวทางเน้นผลลัพธ์ (Pragmatic Approach): หากเราสามารถแยก "โซนพลังงาน" ออกจาก "โซนเขตแดน" เหมือนที่ทำกับมาเลเซียได้ เราจะสามารถดึงทรัพยากรขึ้นมาใช้ได้ทันก่อนที่โลกจะเลิกใช้ก๊าซธรรมชาติ

มุมมองทางยุทธศาสตร์ โดย ณัฏฐ์ มงคลนาวิน:
​การยกเลิก MOU 44 ไม่ใช่จุดจบ แต่เป็นโอกาสในการเริ่มต้นเจรจาด้วย "พิมพ์เขียวใหม่" โจทย์สำคัญคือจะทำอย่างไรให้คนไทยเชื่อมั่นว่า "อธิปไตยต้องไม่เสีย และประชาชนต้องได้ใช้พลังงานราคาถูก"

​ทุกท่านล่ะครับ คิดว่าแนวทางแบบไทย-มาเลเซีย คือทางออกที่เหมาะสมที่สุดสำหรับสถานการณ์นี้หรือไม่?