ผอ.โรงพยาบาลเกาะเต่า เผยประสบการณ์ หลังนำร่องใช้ AI Chest X-ray ดูแลผู้ป่วย ใช้งานง่าย ประสิทธิผลดี ช่วยตรวจคัดกรองโรครวดเร็ว มีความแม่นยำสูง และลดภาระงานแพทย์ ช่วยเพิ่มโอกาสการรักษาของผู้ป่วย พร้อมชวนเพื่อนๆ โรงพยาบาลเปิดใจลองใช้งาน

นพ.อาทิตย์ คำจันทร์ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลเกาะเต่า อ.เกาะพะงัน จ.สุราษฎร์ธานี หนึ่งในโรงพยาบาลที่นำร่องใช้บริการอ่านภาพถ่ายรังสีเอกซเรย์ทรวงอกด้วยระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI Chest X-ray) กล่าวถึงประสบการณ์การใช้งานบริการดังกล่าว ในเวทีเสวนา “นวัตกรรมทางการแพทย์เพื่อยกระดับคุณภาพและความปลอดภัย Smart Innovations for Quality and Patient Safety in Healthcare” ในงานประชุมวิชาการประจำปี HA National Forum ครั้งที่ 26 ภายใต้แนวคิด “Compassionate Innovation: Shaping the Future of Care นวัตกรรมที่เปี่ยมไปด้วยความใส่ใจ สร้างมิติใหม่ของการดูแล” ว่า ในช่วงที่ศึกษาระบบนี้ มีข้อมูลว่า AI ตัวนี้อ่านผลเอกซเรย์ Negative Predictive Value (NPV) ได้ 98.6% แปลว่าอาจจะผิดพลาดได้ 1.4% ซึ่ง 1.4% สำหรับตนแล้วไม่ชอบเลย ความผิดพลาดกับคนไข้เพียงนิดเดียวก็ไม่ชอบ พอลองใช้แล้วต้องบอกว่า AI คล้ายๆการจับผิดภาพ 2 ภาพ ดูบางอย่างที่สายตาเราอาจมองเห็นไม่ชัด เวลาหมออ่านเอกซเรย์ก็จะดูคร่าวๆ เบื้องต้นว่าปกติดีหรือไม่ แต่พอกดให้ AI อ่าน AI จะอ่านขึ้นเป็นรังสีมากกว่า เช่น AI บอกว่าเป็นรังสีที่อยู่ในภาพและจะบอกว่าคืออะไร

“ดังนั้นเวลาใช้งานจริง เบื้องต้นเราอ่านคร่าวๆ ตามปกติ แล้วใช้ AI ตรวจสอบความผิดปกติ ถ้า AI บอกว่าผิดปกติก็ไปดูว่ามีจริงหรือไม่ ซึ่งพอไปซูมดูแล้วก็ผิดปกติจริง ทีนี้พอดูหลายๆเคสดูด้วยสายตาคร่าวๆแล้วปกติดี แต่พอสั่งให้ AI ตรวจสอบพบว่าผิดปกติ ซูมดูก็มีความผิดปกติจริง มีเคสหนึ่งที่เซอร์ไพรส์มาก คือ ภาพเอกซเรย์เป็นปอดติดเชื้อชัดเจน วินิจฉัยว่าเป็น Pneumonia แต่พอให้ AI อ่าน AI บอกว่าเป็นวัณโรคประมาณ 86% เราดูแล้วไม่เหมือน TB เพราะ CXR เป็น alveolar infiltration left upper lung แต่ AI บอกเป็น TB 86% จึงลองส่งตรวจ ปรากฏว่าเป็น TB positive เลยรู้สึกว่าการที่บอกว่า Negative Predictive Value 98.6% ผิดพลาดได้แค่ 1.4% ซึ่งตอนแรกเราไม่ยอมรับเพราะเราค่อนข้างมั่นใจกับการอ่านผลเอกซเรย์ตามที่ได้รับการฝึกมา แต่หลังจากใช้งาน AI แล้ว รู้สึกว่าถ้าไม่ใช้ AI เราอาจจะอ่านผิดพลาดค่อนข้างเยอะ ถ้า AI ผิดพลาด 1.4% แต่ใช้สายตาดูอาจผิดพลาด 30-40% ได้” ผอ.รพ.เกาะเต่า กล่าวและว่า โดยรวมแล้ว ตั้งแต่ใช้ AI Chest X-ray มาค่อนข้างดีเยี่ยม แม่นยำ ไม่ผิดปกติอะไร ซึ่งในการใช้งานจริง ตนแบ่งเป็น one to one กับ one to many โดยในส่วนของ one to one คือตรวจคนไข้ 1 ต่อ 1 ถ้าดูฟิล์มแล้วปกติและให้ AI อ่านผลแล้วไม่พบความผิดปกติก็ค่อนข้างมั่นใจในการอ่านผล

ขณะที่ one to many จะใช้ในลักษณะการตรวจคัดกรอง เช่น การคัดกรองแรงงานต่างด้าว ในปีหน้าโรงพยาบาลจะมีการตรวจคัดกรองแรงงานสัญชาติเมียนมาร์ประมาณ 4,000-5,000 คน ถ้าใช้เทคโนโลยีนี้ก็ไม่จำเป็นต้องอ่านเอกซเรย์เองทุกเคส ให้ AI อ่าน ถ้าผลปกติก็สามารถปล่อยผ่านได้เลย จากที่หมอต้องตรวจประมาณ 4,000-5,000 คน ก็อาจจะเหลือคนที่ AI บอกว่าผิดปกติแค่ประมาณ 20-50 คน ที่ต้องตรวจซ้ำซึ่งค่อนข้างช่วยลดภาระไปได้เยอะและผู้รับการตรวจก็ไม่ต้องรอนาน

“สำหรับประโยชน์ที่เกิดกับคนไข้ แน่นอนว่าเมื่อไปโรงพยาบาลก็ต้องรักษาให้หาย ส่วนการส่งเสริมสุขภาพป้องกันโรค คือ หากคนไข้มีความเจ็บป่วยต้องตรวจพบให้ได้โดยเร็วที่สุด คนไข้ก็จะได้รับการบริการที่ค่อนข้างมีประสิทธิภาพ ลด human error และรักษาได้เร็ว” ผอ.รพ.เกาะเต่า กล่าว

นพ.อาทิตย์ กล่าวต่อไปว่า ผลที่ได้อีกประการคือเรื่องระยะรอคอย ถ้า one to one หมออ่านผลเร็วและมั่นใจ คนไข้ก็กลับบ้านเร็ว ยิ่งเป็นการตรวจคัดกรอง การตรวจประจำปีต่างๆ อย่างเช่นกรณีคัดกรองแรงงานต่างด้าว 4,000-5,000 คน กว่าจะแปรผลเสร็จใช้เวลาเป็นเดือน การมีเทคโนโลยีแบบนี้มาก็ช่วยลดเวลาลงเหลือแค่ 2-3 วัน ลดระยะเวลาทั้งของหมอและผู้รับการตรวจ

“อยากจะให้เอานวัตกรรมเทคโนโลยีต่างๆมาใช้กับทุกโรงพยาบาล โดยเฉพาะโรงพยาบาลห่างไกล และอยากฝากเพื่อนโรงพยาบาลว่าถึงเรามีเทคโนโลยีดีๆอยู่กับโรงพยาบาล แต่ถ้าเราไม่เห็นค่า ไม่เปิดใจ ก็ไม่มีประโยชน์ อย่างตนเองในช่วงแรกถ้าไม่ได้ใช้ฟรีตนก็ไม่เปิดใจ แต่พอลองเปิดใจศึกษาดีๆ แล้วก็พบว่ามีประโยชน์ ใช้ได้จริง” นพ.อาทิตย์ กล่าวทิ้งท้าย