คำถาม    ผมมีที่ดิน 5 ไร่ ดินมีลักษณะลูกรัง มีเศษกรวดหินมากพอสมควร ผมอยากทราบว่าเป็นดินประเภทอะไร แล้วผมจะทำอย่างไรจึงจะสามารถปลูกข้าว พืชไร่ และไม้ผลได้อย่างไรครับ

ปัญญา อุดมดี

อ.บ้านดุง จ.อุดรธานี

คำตอบ    จากที่บอกมาค่อนข้างเชื่อได้ว่าที่ดินของคุณปัญญาดินเป็นดินตื้น เพราะ ดินตื้น เป็นดินที่มีชิ้นส่วนเนื้อหยาบที่เป็นลูกรัง ก้อนกรวดหรือเศษหิน พบมากกว่าร้อยละ 35  โดยปริมาตร พบทั่วไปในทุกภาค

                การจัดการดินตื้นในพื้นที่ลุ่ม เพื่อปลูกข้าว ให้ใช้ปุ๋ยอินทรีย์ อัตรา 1.5 -2 ตัน/ไร่ ใส่แล้วพรวนกลบ จากนั้นปลูกพืชตระกูลถั่ว ปอเทือง หรือโสนอัฟริกัน แล้วไถกลบเมื่ออายุ45วันให้เป็นปุ๋ยพืชสด ใส่ปุ๋ยเคมีชนิดและอัตราที่เหมาะสมที่ทางราชการแนะนำ โดยเลือกชนิดของแม่ปุ๋ย หรือใช้ปุ๋ยนาที่มีจำหน่ายทั่วไป เลือกวิธีใส่ปุ๋ยให้เหมาะกับชนิดของข้าวที่จะปลูก คือข้าวที่ไม่ไวต่อช่วงแสง ควรแบ่งใส่ปุ๋ย 3 ครั้ง และข้าวที่ไวต่อช่วงแสง ควรแบ่งใส่ปุ๋ย 2 ครั้ง

                การจัดการดินตื้นในพื้นที่ดอน เพื่อปลูกพืชไร่ ไม้ยืนต้น และไม้ผล

                การเลือกพืช ควรเลือกพืชที่เหมาะสมกับดินมาใช้ปลูก และเลือกพื้นที่ที่มีหน้าดินหนามากกว่า 25 เซนติเมตรมาปลูกพืช ส่วนพื้นที่ที่ดินตื้นมาก และมีเศษชิ้นส่วนเนื้อหยาบของผิวดินมาก ไม่เหมาะที่จะปลูกพืชเศรษฐกิจ ควรปลูกไม้ใช้สอยโตเร็ว ปลูกป่า หรือทำทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์จะดีกว่าครับ

                การจัดการดิน ควรมีการไถพรวนดินให้น้อยที่สุด ถ้าปลูกไม้ผล ควรมีการเตรียมหลุมปลูก และปรับปรุงดินด้วยหน้าดินและอินทรียวัตถุ ถ้าปลูกพืชไร่ ควรปรับปรุงดินด้วยปุ๋ยพืชสดร่วมกับน้ำหมักชีวภาพ เพื่อเพิ่มความสามารถในการดูดซับธาตุอาหาร น้ำ และเพิ่มธาตุอาหารให้กับดิน ส่วนในพื้นที่ที่เป็นกรดจัด ควรใช้วัสดุปูน เพื่อเพิ่มฟอสฟอรัส และลดความเป็นพิษของเหล็กและอะลูมิเนียม ส่วนพื้นที่ที่มีความลาดชันสูง ควรใช้วัสดุคลุมดิน และปลูกพืชคลุมดิน ปลูกพืชสลับเป็นแถบ ทำแนวรั้วหญ้าแฝก หรือสร้างฐานหญ้าแฝกเฉพาะต้น หรือทำขั้นบันไดดินร่วมกับการปลูกหญ้าแฝก

                การจัดการน้ำ ควรทำแหล่งน้ำไว้ใช้ในช่วงระหว่างที่พืชขาดน้ำ เช่น ขุดบ่อเก็บน้ำประจำไร่นา หรือทำฝายกั้นน้ำ อาจมีระบบการใช้น้ำตามพืชที่ปลูก เช่น ระบบน้ำหยด ระบบฉีดฝอย หรือฝังกระบอกน้ำที่โคนต้นพืชก็ได้ครับ

                การเกษตรบ้านเราส่วนใหญ่ นำธาตุอาหารออกไปจากดิน แต่จะนำกลับมาใส่คืนให้กับดินนั้นน้อยมาก ดังนั้น เราควรช่วยกันพัฒนาดินกันต่อไปเถิดครับ โดยในปัญหาดินตื้นนี้ สามารถนำต้นไม้ที่ทนต่อสภาพได้มาปลูก ค่อยๆ สร้างพื้นที่สีเขียว ก็จะทำให้บริเวณนั้น มีอินทรียวัตถุที่เกิดจากซากใบไม้ที่ร่วงหล่นทับถมกัน ในไม่ช้าหินก็จะค่อยๆ ปรับสภาพกลายเป็นดินต่อไป…นะครับ

 นาย รัตวิ