คำถาม ผมอยากทราบข้อมูลความรู้เกี่ยวกับ ไม้มงคลของจีนโบราณ ด้วยครับ

กฤษณะ จงสมาน

อ.บ้านลาด จ.เพชรบุรี

คำตอบ

คนจีนโบราณ นับถือต้นไม้ 3 ชนิดคือ เซียนเช่า ทับทิม ท้อ เป็นไม้มงคล และใช้ในพิธีมงคลต่างๆ กันมาอย่างช้านาน เชื่อกันว่า ช่วยเสริมความเป็นสิริมงคลให้กับบ้านและบุคคลที่อาศัย เป็นต้นไม้ที่มีความหมายดี เมื่อนำมาปลูกในบ้าน ก็จะนำพาแต่เรื่องดีๆ ให้กับบ้านหลังนั้น จากสารคดีต่างๆ ได้มีการรวบรวม พอสรุปได้ดังนี้

ต้นเซียนเช่า หรือต้นพรหมจรรย์ เป็นไม้มงคล ประกอบพิธีงานมงคล งานแต่งงาน งานพิธีต่างๆ ทำน้ำมนต์ นำมาแช่น้ำล้างมือล้างหน้า ชาวจีนเชื่อกันว่า ถ้าปลูกไว้ในบ้านจะสามารถป้องกันภูตผีปีศาจ สิ่งชั่วร้ายที่มองไม่เห็นต่างๆ ไม่ให้กล้ำกรายเข้าบ้านหรือเข้าไปทำร้ายผู้อยู่อาศัย นิยมปลูกคู่กับต้นทับทิม เวลากลับจากไปร่วมงานศพให้ใช้กิ่งเซียนเช่า แช่น้ำร่วมกับใบทับทิมล้างหน้า ล้างมือ และล้างเท้าก่อนเข้าบ้าน ป้องกันวิญญาณผู้ตายติดตาม โดยเฉพาะหากจำเป็นต้องไปงานศพ คนที่ไม่ถูกกันจะช่วยป้องกันวิญญาณไม่ให้ตามมาอาฆาตราวีได้ และในวันก่อนวันแต่งงานให้อาบน้ำที่มีใบทับทิมกับใบเซียนเช่า จะเป็นสิริมงคลยิ่งนัก วิธีใช้ ให้นำเมล็ดแก่ หรือเมล็ดแห้งพอประมาณ นำมาต้มกับน้ำจนเดือดแล้ว ดื่มต่างน้ำชา เป็นยาแก้ร้อนในได้ดีมาก ส่วนฝักอ่อนสามารถรับประทานแบบสด หรือลวกรับประทานกับน้ำพริกชนิดต่างๆ รสชาติมันอร่อยไม่แพ้ผักอื่นใด 

ต้นทับทิม เป็นไม้เก่าแก่ของจีน ชาวจีนเชื่อกันว่า ทับทิม เป็นเครื่องหมายแห่งความอุดมสมบูรณ์ และมีลูกหลานมากมาย โดยยืดถือจากผลของทับทิมที่มีเมล็ดมาก มาเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์อย่างมากนั่นเอง ชาวจีนจึงนิยมให้ทับทิมเป็นของขวัญวันแต่งงาน เพื่อเป็นการอวยพรให้คู่บ่าวสาวมีลูกมากๆ ไว้สืบตระกูล ใช้ในพิธีงานแต่งงาน โดยในวันก่อนแต่งงาน ฝ่ายชายจะนำสินสอดไปสู่ขอฝ่ายหญิง ต้องเอาใบทับทิม และใบเซียนเช่า มาใส่ไว้ในเงินสินสอด และในพิธีแต่งงานมักจะใช้ยอดทับทิมปักที่ผมเจ้าบ่าวเจ้าสาว ตลอดจนในของเซ่นไหว้เจ้าในพิธีแต่งงาน ก็จะเอายอดทับทิมปักที่เครื่องเซ่นไหว้เช่นกัน นอกจากนี้ ยังเชื่อกันว่า ใบและกิ่งทับทิมมีอำนาจไล่ผีได้ เช่นเดียวกับกิ่งและใบของเซียนเช่าและท้อ ดังนั้น เมื่อเวลาที่กลับจากงานศพก่อนจะเข้าบ้าน จึงมักใช้ใบทับทิมแช่น้ำ ล้างมือ ล้างหน้า เพื่อเป็นมงคลด้วย

ผลทับทิม ใช้รับประทานเป็นผลไม้มีรสหวาน หรือเปรี้ยวอมหวาน ทับทิมเป็นผลไม้ที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ น้ำทับทิมมีวิตามินซีสูง และยังมีสารเกลือแร่ที่เป็นประโยชน์ต่อร่างกายในปริมาณที่สูงเหมาะสำหรับการดื่ม เพื่อเพิ่มความสดชื่นให้กับร่างกาย น้ำทับทิมมีสารต้านอนุมูลอิสระหลายชนิด และสามารถลดการแข็งตัวของเลือดจากไขมันในเลือดสูง ช่วยส่งเสริมการทำงานของหลอดเลือด บรรเทาโรคหัวใจ และความดันโลหิตสูง ช่วยเพิ่มพลังงาน และช่วยเสริมสุขภาพของหัวใจให้ดีขึ้น

ต้นท้อ เป็นไม้เก่าแก่ของจีน ชาวจีนเชื่อกันว่า เป็นไม้ศักดิ์สิทธิ์ เป็นไม้สวรรค์ ในพงศาวดารจีนเขียนไว้ว่า ดอกท้อ เป็นดอกไม้ที่เกิดในดวงจันทร์ ในสมัยจีนโบราณมีความเชื่อว่า คนเจ็บไข้ได้ป่วยก็เพราะผีเข้า ให้ใช้กิ่งท้อที่ยื่นไปทางทิศตะวันออก และทิศใต้ มาทำเป็นไม้เรียวตีไล่ผี หรือไม่ก็ใช้ใบท้อผสมลงในหม้อยาให้คนไข้กินไล่ผีที่สิงอยู่ออกไป ในวันปีใหม่แต่ละปี หนุ่มสาวหรือผู้เฒ่าผู้แก่ จะพากันดื่มน้ำท้อ เวลาอาบน้ำ ก็จะอาบน้ำอุ่นที่เอากิ่งท้อใส่ลงไปต้ม ถือว่าเป็นสิริมงคลยิ่ง เพราะทำให้ในปีนั้นทั้งปีจะปลอดภัยจากโรคภัยไข้เจ็บ นอกจากนี้ ยังนำไม้ท้อมาทำเป็นเครื่องรางแขวนคอ บางครั้งใช้ไม้ท้อแขวนไว้ตามประตู เพื่อป้องกันภูตผี สิ่งชั่วร้าย ไม่ให้เข้าไปรบกวน

ต้นไม้ทั้งสามชนิดนี้ เรียกกันได้ว่าคนจีนในสมัยโบราณใช้ทุกส่วนของต้นเซียนเช่า ต้นทับทิม และต้นท้อ ไม่ว่าจะเป็น ลำต้น ใบ กิ่ง มาใช้ในกิจวัตรประจำวัน แต่ในปัจจุบัน ความเชื่อนี้ อาจจะเลือนหายไปบ้าง แต่ต้นไม้มงคลทั้งสามชนิดนี้ ก็ยังคงเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นมงคลเหมือนเดิมตลอดไป

นาย รัตวิ