นางสาวนนทิชา วรรณสว่าง รองอธิบดีกรมการข้าว เปิดเผยถึงผลการดำเนินโครงการร้อยใจรักษ์ จังหวัดเชียงใหม่ ว่า โครงการร้อยใจรักษ์ ตำบลท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ เป็นโครงการที่สนับสนุนมาตรการนโยบายของรัฐบาลในการป้องกันและแก้ปัญหายาเสพติด และเสริมสร้างความมั่นคงของชาติ ด้วยการสร้างความเข้มแข็งของชุมชน โดยการบูรณาการของหลายภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง เริ่มจากการส่งเสริมอาชีพให้เกษตรกรมีรายได้มั่นคงเพื่อลดปัญหายาเสพติดอย่างเป็นระบบและยั่งยืน ซึ่งกรมการข้าว โดยศูนย์วิจัยข้าวเชียงใหม่ ได้เข้าไปดำเนินโครงการรวบรวมคัดเลือกพันธุ์ข้าวเจ้าพื้นเมืองที่ปลูกในพื้นที่ (พันธุ์อีโต) เนื่องจากเป็นพันธุ์ข้าวที่เกษตรกรนิยมปลูกมากในพื้นที่ดังกล่าว ปัจจุบันเกษตรกรกว่า 400 ราย ปลูกข้าวอีโต บนพื้นที่รวมกว่า 3,000 ไร่ แต่พบปัญหาคือไม่ทราบแหล่งที่มาที่ชัดเจนว่าเป็นพันธุ์ข้าวจากที่ใด เป็นข้าวพื้นเมืองหรือไม่มีลักษณะทางภูมินิเวศน์อย่างไร อีกทั้งยังพบพันธุ์ปนค่อนข้างมาก

ดังนั้น สิ่งที่กรมการข้าวเข้าไปดำเนินการคือ การปรับปรุงพันธุ์อีโตให้เป็นพันธุ์บริสุทธิ์ เพื่อให้ได้ผลผลิตที่มีคุณภาพ ควบคู่กับส่งเสริมให้คนในชุมชนได้รับการถ่ายทอดความรู้และเทคโนโลยีด้านข้าว มีการปฏิบัติดูแลรักษาแปลงข้าวอย่างถูกวิธี เพื่อลดต้นทุนและเพิ่มผลผลิต ทั้งนี้ ข้าวอีโตมีลักษณะเป็นข้าวนุ่ม อมิโลสต่ำ ระยะเวลาในการปลูกประมาณ 130 วัน ทนต่อโรคและแมลง ให้ผลผลิตเฉลี่ยต่อไร่ในปริมาณค่อนข้างสูง ผลผลิตเฉลี่ยที่เกษตรกรได้คือ600-700 กิโลกรัมต่อไร่ ขายได้ราคาดีโดยเป็นข้าวเปลือกขายกิโลกรัมละ 12 บาท

“นับว่าเป็นพันธุ์ข้าวเจ้าพื้นเมืองที่สามารถพัฒนาต่อยอดได้ดีทีเดียว หากมีการปรับปรุงและคัดเลือกพันธุ์บริสุทธิ์ข้าวอีโตได้ จะยิ่งเพิ่มผลผลิตได้จากเดิมเป็น800-1,000 กิโลกรัมต่อไร่ อย่างไรก็ตาม การคัดพันธุ์บริสุทธิ์ต้องใช้ระยะเวลาอีกหลายปี เนื่องจากต้องคัดรวงต่อรวง เอาหลักวิชาการไปใช้ จนกว่าจะนิ่ง แต่ตอนนี้ก็ถือว่านิ่งระดับหนึ่ง นักวิชาการของศูนย์วิจัยข้าวเชียงใหม่ กำลังทุ่มเทพัฒนาข้าวอีโตอย่างเต็มที่เพื่อส่งเสริมให้เกษตรกรในพื้นที่ปลูกให้พอเพียงต่อการบริโภคในพื้นที่ก่อนเป็นสำคัญ เนื่องจากเกษตรกรในพื้นที่สูงจะมีปัญหาเรื่องปลูกข้าวไม่พอบริโภคเพราะพื้นที่จำกัด จึงต้องเสริมเรื่องความรู้และเทคโนโลยีเข้ามาช่วยเพิ่มผลผลิตต่อไร่ให้สูงขึ้น เมื่อปลูกข้าวเพียงพอต่อการบริโภคเหลือจึงขาย ส่งผลให้เกษตรกรมีความเป็นอยู่ดีที่ขึ้น” รองอธิบดีกรมการข้าว กล่าว

ด้านนายธนชัย ศรีวิชัย เกษตรกรต้นแบบปลูกข้าวอีโต กล่าวว่า ตนปลูกข้าวพันธุ์อีโตมากว่า 20 ปีแล้ว นับเป็นพันธุ์ข้าวที่ให้ผลผลิตสูงกว่าพันธุ์อื่นและการดูแลจัดการไม่ยุ่งยาก โดยปีนี้ได้ผลผลิตเฉลี่ยกว่า6,000 กิโลกรัม ในพื้นที่ปลูกข้าวทั้งหมด6 ไร่ ปลูกไว้กินเองที่เหลือก็ขาย ได้ราคาดีอยู่ที่ข้าวเปลือกกิโลกรัมละ 12 บาท ซึ่งศูนย์วิจัยข้าวเชียงใหม่ได้เข้ามาทำแปลงสาธิตแนะนำการดูพันธุ์ข้าวบริสุทธิ์ ถ่ายทอดความรู้ให้เกษตรกรปลูกข้าวตามหลักวิชาการมากขึ้นเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการผลิต ซึ่งขณะนี้คนในพื้นที่นิยมปลูกข้าวอีโตมากขึ้น เพราะให้ผลผลิตสูงและราคาค่อนข้างดี