นับว่าเป็นปรากฏการณ์ที่แสดงถึงอิทธิพลของ Social Media อย่างชัดเจน เมื่อกระแสน้ำมะพร้าวมาแรงมาก เมื่อก่อนนั้นพรรคพวกที่ทำสวนมะพร้าวแถวแม่กลองเพิ่งบ่นให้ฟังว่าโควิดมาทำให้มะพร้าวอ่อนราคาตกต่ำลงมามาก เหลือเพียงลูกละ 3-4 บาทเท่านั้น ไม่กี่วันที่ผ่านมาทราบข่าวว่ามะพร้าวอ่อนราคาขยับขึ้นไปลูกละ 10 กว่าบาท เพียงชั่วข้ามคืน

จะว่าไปแล้วลูกค้าหลักของชาวสวนมะพร้าวอ่อนย่านแม่กลอง บ้านแพ้ว ดำเนินสะดวก มักจะเป็นนักท่องเที่ยวเป็นส่วนใหญ่ โดยเฉพาะนักท่องเที่ยวชาวจีน รวมถึงนักท่องเที่ยวย่านตะวันออกกลางที่มีความเชื่อว่าน้ำมะพร้าวเป็นน้ำที่พระเจ้าประทานมาให้ จึงเป็นที่ชื่นชอบของนักท่องเที่ยวเป็นอย่างยิ่ง นอกจากนี้ยังมีการส่งออกมะพร้าวอ่อนทั้งผลและน้ำมะพร้าวสำเร็จรูปออกไปจำหน่ายยังต่างประเทศเป็นจำนวนมากทั้งในจีน ตะวันออกกลาง สหรัฐ และยุโรป สร้างมูลค่าเป็นจำนวนไม่น้อยในแต่ละปีทำให้มีการขยายการปลูกออกไปในพื้นที่แหล่งเดิม โดยเฉพาะลุ่มน้ำแม่กลอง และพื้นที่รอบๆ กรุงเทพฯ ไม่ว่าจะเป็นนครปฐม สมุทรสาคร สมุทรสงคราม และราชบุรี อุตสาหกรรมมะพร้าวก็ขยายตัวตามไปด้วยในพื้นที่ดังกล่าว

ผลกระทบจากโควิดทำให้การท่องเที่ยวหยุดชะงัก ลูกค้าหลักของมะพร้าวอ่อนก็หายไปเช่นกัน ตลาดของมะพร้าวอ่อนจึงซบเซาลงมามาก ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตและความเป็นอยู่ของชาวสวนมะพร้าวอย่างรุนแรง จนกระทั่งเกิดเหตุสนั่น Social กรณีการปล่อย clip เหตุแห่งสรรพคุณของน้ำมะพร้าว สร้างกระแสวิพากษ์วิจารณ์ มีนักวิชาการออกมาให้ข้อเท็จจริงของสรรพคุณน้ำมะพร้าวออกมาหลายท่าน แต่ก็ยังไม่สามารถหยุดกระแสของน้ำมะพร้าวได้ ผลที่เกิดขึ้นทันได้คือความต้องการมะพร้าวอ่อนเพิ่มสูงขึ้นเพียงข้ามคืน ราคาของมะพร้าวอ่อนจากสวนค่อยๆ ขยับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ผ่านไปไม่เท่าไหร่ราคาขยับขึ้นไปเป็นหลักสิบ จากราคาไม่กี่บาท

ช่วงสิบปีที่ผ่านมา กระแสสังคมที่มีต่อการบริโภคพืชผลทางการเกษตรมีออกมาให้เห็นเป็นระยะๆ ทั้งในแง่บวกและแง่ลบ ทั้งเป็นเรื่องจริงและเรื่องลวง กระแสต่างๆ ที่ออกมาส่งผลกระทบต่อความต้องการบริโภคและราคาที่เกษตรกรขายได้ ทั้งเรื่องของแตงโมที่ทำให้เกษตรกรขาดทุนไปหลายราย เรื่องของกระชายดำ มะขามป้อม น้ำมะนาว ลำไย ทุเรียน ต่างๆ ล้วนแต่เคยเกิดขึ้นและเงียบไป หรือบางอย่างก็ยังคงอยู่ด้วยมีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์มารองรับขณะเดียวกันการตอกย้ำข้อมูลอย่างต่อเนื่องแม้ว่าข้อมูลดังกล่าวจะไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์มารองรับ ก็สามารถสร้างกระแสให้เกิดขึ้นได้เช่นกัน รวมไปถึงข่าวลือและการให้ข้อมูลที่ไม่ถูกต้องหลายๆ อย่างไม่ว่าจะเป็นประเด็นสารเคมีทางการเกษตร หรือประเด็นใดก็ตาม จะสามารถสร้างประโยชน์ให้ตกอยู่กับคนบางกลุ่ม หากข้อมูลเหล่านั้นเป็นเท็จ โดยเฉพาะประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการเกษตร อาจส่งผลให้เกษตรกรที่หลงไปกับกระแสนั้นต้องรับสภาพกับผลขาดทุนที่เกิดขึ้นและมีชีวิตที่ยากลำบากยิ่งขึ้นไปกว่าเดิม

สำหรับปรากฏการณ์น้ำมะพร้าวที่เกิดขึ้น คงต้องขอบคุณ clip ดังกล่าว ที่ทำให้เกษตรกรชาวสวนมะพร้าวอ่อน สามารถฟื้นตัว มีรอยยิ้มขึ้นมาได้หลังจากที่อยู่แบบซบเซามานาน จากภาวะผลผลิตล้นตลาด กลายเป็นภาวะผลผลิตมีไม่พอจำหน่ายนับว่า clip ดังกล่าวเป็นมาตรการส่งเสริมการขายที่แยบยลมาก เมื่อเทียบกับสินค้าหลายชนิดที่ใช้ความมีชื่อเสียงในการขายสินค้าสร้างความร่ำรวยให้เกิดขึ้น โดยไม่คำนึงถึงคุณภาพของสินค้าที่นำมาจำหน่าย ในที่สุดแล้วกระแสจะไม่สามารถยืนอยู่ในระยะยาวได้ หากคุณสมบัติของสินค้านั้นไม่ดีจริง ผมเชื่อว่ากระแสของน้ำมะพร้าว ซึ่งเป็นน้ำผลไม้ที่ดีต่อสุขภาพจะยังคงอยู่ต่อไป ด้วยคุณสมบัติของน้ำมะพร้าวที่คนไทยรู้จักกันมานาน อย่างน้อยการดื่มน้ำมะพร้าวทุกวันก็มีส่วนช่วยให้ชาวสวนมะพร้าวอ่อนมีกำลังในการปลูกมะพร้าวให้เราๆ ท่านๆ ได้ดื่มน้ำมะพร้าวกันต่อไป

สมชาย ชาญณรงค์กุล