‘หมอรุ่งเรือง’เคลียร์คำถามมากมาย และความจริงวัคซีน AstraZeneca

13 มิถุนายน 2564 นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ ที่ปรึกษาระดับกระทรวง รก.11 และโฆษกกระทรวงสาธารณสุข โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ระบุว่า...

คำถามมากมาย และความจริงวัคซีน AstraZeneca (AZ)

1) ทำไมประเทศไทยขณะนี้จึงกำหนดระยะห่าง จากเดิม 10 สัปดาห์  เป็น 16 สัปดาห์

• ผลการศึกษา ผู้ที่ได้รับวัคซีน 2 ครั้ง ห่างกันมากกว่า 6 สัปดาห์ ถึง 12 สัปดาห์ ได้ผลภูมิต้านทาน และประสิทธิภาพดีกว่าผู้ที่ได้รับห่างกันน้อยกว่า 6 สัปดาห์

• ในการใช้จริงวัคซีน AZ ในประเทศอังกฤษ ช่วงที่มีโรคระบาดมาก และวัคซีนไม่เพียงพอ

- อังกฤษ ยืดระยะห่างของการให้วัคซีน AZ เข็มที่ 2  ออกไปอีกถึง 16 สัปดาห์ เพื่อให้ประชากรส่วนใหญ่ ได้รับวัคซีนเข็มแรกให้มากที่สุด ไม่ต้องใช้แรงงาน มาพะวงกับการฉีดเข็มที่ 2  จะได้ปูพรมเข็มแรกได้กว้างที่สุดเพื่อระงับการระบาด

• สกอตแลนด์ พบว่า

- การให้วัคซีน AZ เพียงเข็มเดียว มีประสิทธิภาพ ถึง 80% 

- การให้วัคซีน AZ เข็มที่ 2 จะเพิ่มประสิทธิภาพเป็น 90 กว่าเปอร์เซ็นต์ เห็นว่าเข็ม 2 เพิ่มประสิทธิภาพก็จริง ถ้าเปรียบเทียบกับการปูพรมเข็มแรกให้มากที่สุดแล้ว ค่อยเติมเข็ม 2  น่าจะเป็นประโยชน์มากกว่า ในการควบคุมการระบาดของโรค

• หลักของวัคซีน การทิ้งระยะห่าง ยิ่งห่างนาน ก็จะกระตุ้นภูมิต้านทานได้ดีกว่า ระดับภูมิต้านทานหลังเข็ม 2 จะสูงกว่า ในการหวังผลให้อยู่นาน

สรุป ประเทศไทยอยู่ในช่วงการระบาดขาขึ้น จึงมีความจำเป็นที่จะต้องใช้ในการควบคุมโรคให้เร็วที่สุด จำเป็นที่จะต้องให้วัคซีน AZ ปูพรมในแนวกว้างให้มากที่สุดก่อน โดยต้องระดมทรัพยากรทั้งหมดรวมทั้งวัคซีน มาใช้ในการให้วัคซีนเข็มแรก ภายใน 16 สัปดาห์

• ประชากรส่วนใหญ่ทั้งประเทศก็จะได้วัคซีนอย่างน้อย 1 เข็ม แล้วค่อยไปเติมเข็มที่ 2  ภูมิจะสูงขึ้นและอยู่นาน

สิ่งสำคัญ ต้องเฝ้าระหว่างสายพันธุ์กลายพันธุ์ โดยเฉพาะสายพันธุ์แอฟริกาใต้ ที่อาจจะสร้างปัญหาในระดับที่ภูมิต้านทานยังไม่สูงมากเกิดขึ้นได้

• การกำหนดระยะห่างไปที่ 16 สัปดาห์ จึงเป็นการที่จะทำให้เกิดประโยชน์สูงสุดสำหรับประเทศไทย

2) ความจริง...เปรียบเทียบเหตุการณ์/อาการไม่พึงประสงค์ วัคซีน Sinovac กับ AstraZeneca ต่างกันชัดเจน แต่ทั้งคู่ มีความปลอดภัย และประสิทธิผล”...

• ผลการศึกษา การฉีดวัคซีนทั้ง 2 ชนิด ในทุกอายุตั้งแต่อายุ  18 ปีขึ้นไป พบว่า

- วัคซีน Sinovac มีอาการไม่พึงประสงค์ น้อยกว่า AstraZeneca โดยเฉพาะในเรื่องไข้ ปวดบริเวณที่ฉีด อาการปวดเมื่อยเนื้อเมื่อยตัวเหมือนเป็นไข้หวัดใหญ่ ปวดศีรษะ

- วัคซีน AstraZeneca จะพบว่า ....

...กลุ่มอายุน้อย มีอาการมากกว่าผู้สูงอายุ

...ผู้หญิงจะมีอาการมากกว่าผู้ชาย

...เมื่อดูอาการไม่พึงประสงค์ เปรียบเทียบกับวัคซีนที่ฉีดในต่างประเทศโดยเฉพาะวัคซีนในกลุ่ม mRNA แล้วไม่ต่างกันเลย

• วัคซีน Sinovac อาการดังกล่าวน้อยกว่ามาก

• ผู้ที่ฉีดวัคซีน AstraZeneca ถ้ามีไข้หรือปวดศีรษะ ท้องเสีย อาเจียน ปวดเมื่อยตามตัว คล้ายไข้หวัดใหญ่ ถือเป็นอาการที่พบได้ หลังการฉีดวัคซีน

• ดังนั้น หลังฉีดเมื่อกลับไปถึงบ้านถ้ามีอาการดังกล่าว รับประทานยาพาราเซตามอลได้เลย ไม่ต้องรอให้ไข้ขึ้นสูง หรือปวดเมื่อยเนื้อเมื่อยตัว และสามารถทานซ้ำได้ทุก 4-6 ชั่วโมง อาการดังกล่าวจะอยู่ประมาณ 1-2 วัน ก็จะหายเป็นปกติ

• กรณีอาการมาก เช่น ไข้สูงติดต่อกันหลายวัน หรือสูงมาก ปวดศีรษะอย่างรุนแรง และรับประทานยาแล้วไม่หาย ก็ควรจะปรึกษาแพทย์

3) ขอสร้างความเข้าใจ เพื่อจะได้ไม่เกิดวิตกกังวล ไม่ว่าจะเป็นวัคซีนในกลุ่ม virus Vector  หรือ mRNA วัคซีนจะมีอาการข้างเคียงได้มากกว่าวัคซีนชนิดเชื้อตาย ตามหลักฐานเชิงประจักษ์

วัคซีนสมัยก่อนเช่น วัคซีนไทฟอยด์ วัคซีนพิษสุนัขบ้า ถ้าฉีดแล้วไม่มีไข้ เป็นเรื่องผิดปกติ  หากยังจำกันได้ การฉีดวัคซีนไทฟอยด์ที่โรงเรียน กลับบ้านยกแขนไม่ขึ้น แขนบวม มีไข้อยู่ 1-2 วัน

• วัคซีนไวรัส Vector  หรือ mRNA  เป็นวัคซีนที่จะต้องทำให้เซลล์ เปรียบเสมือนการติดเชื้อ เพื่อจะนำรหัสพันธุกรรมเข้าไป การติดเชื้อไม่เกิดโรค แต่ก็มีอาการ มีปฏิกิริยาตอบสนองได้ในบางคน จึงไม่แปลก ที่จะมีอาการปวดเมื่อยเนื้อเมื่อยตัว เป็นไข้ หลังจากฉีดกลับบ้านไปแล้ว ไม่เหมือนวัคซีนเชื้อตาย มีเพียงตัวไวรัสที่ได้จากการเพาะเลี้ยง และทำให้บริสุทธิ์ คล้าย วัคซีนโควิด 19  เชื้อตายยังต้องใส่สารกระตุ้นภูมิต้านทานที่เป็น Alum ก็อาจจะมีอาการข้างเคียง

นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ

ที่ปรึกษาระดับกระทรวง รก.11

และโฆษกกระทรวงสาธารณสุข

https://www.facebook.com/100069005689508/posts/110951997881656/?d=n

ขอบคุณข้อมูล ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ