พลอากาศเอก จอม รุ่งสว่าง องคมนตรี เป็นประธานในพิธีเปิดงานน้อมรำลึกการก่อตั้งโครงการฯ และวันดินโลก ประจำปี 2568 ภายใต้แนวคิด “เขาชะงุ้ม ผืนป่าและแผ่นดินที่พ่อสร้าง” ณ โครงการศึกษาวิธีการฟื้นฟูที่ดินเสื่อมโทรมเขาชะงุ้มอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ภายใต้ความร่วมมือระหว่างสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.) กรมพัฒนาที่ดิน และจังหวัดราชบุรี

นางสุพร ตรีนรินทร์ เลขาธิการคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (เลขาธิการ กปร.)เปิดเผยว่า โครงการเขาชะงุ้มฯ คือประจักษ์พยานแห่งพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่ได้พระราชทานพระราชดำริไว้ตั้งแต่ปี 2528 เพื่อเปลี่ยนดินเสื่อมโทรมจนเพาะปลูกไม่ได้ให้กลับมาใช้ประโยชน์ได้อีกครั้ง และวันนี้ภายใต้การสืบสาน รักษา และต่อยอด ตามพระราชปณิธานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โครงการแห่งนี้ได้ยกระดับจากการพัฒนาฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ สู่การเป็น "คลังอาหารปลอดภัย" ที่สร้างเศรษฐกิจชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม

“ความสำเร็จในวันนี้ไม่ใช่แค่พัฒนาฟื้นฟูทรัพยากรดิน แต่คือผลผลิตที่เกิดขึ้น รวมถึงการแปรรูปผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ สู่การรับรองมาตรฐาน GMP และ อย. ทำให้เกษตรกรมีตลาดรองรับที่มั่นคง ผลิตภัณฑ์มีคุณภาพสูงและปลอดภัยต่อผู้บริโภค นับเป็นการสร้างประโยชน์ให้ประชาชนอย่างยั่งยืน” นางสุพร ตรีนรินทร์ เลขาธิการ กปร. กล่าว

ผลสำเร็จจากโครงการที่ได้นำไปเผยแพร่ในมิติต่าง ๆ โดยด้านการเกษตร นายอภิวรรษ สุขพ่วง เจ้าของไร่สุขพ่วง ผู้ที่น้อมนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ สะท้อนมุมมองที่น่าสนใจถึงการสร้างมูลค่าเพิ่มว่า ได้นำความรู้ที่ได้รับจากโครงการฯ มาประยุกต์ใช้ในการนำพืชพื้นถิ่นธรรมดามาสร้างเป็น “นวัตกรรมอาหาร” (Food Innovation) เช่น การแปรรูปตำลึงให้เป็นผงและแผ่นพืชโปรตีนสูง หรือการสกัดน้ำกระเจี๊ยบด้วยแรงดันสูง รวมถึงการผลิตน้ำตาลอ้อยไซรัป ซึ่งสามารถสร้างมูลค่าสูงกว่าเดิมถึง 10 เท่าตัว โดยมุ่งเป้าไปที่กลุ่มผู้รักสุขภาพและสังคมผู้สูงอายุ

“นวัตกรรมอาหาร (Food Innovation) คือแนวทางพัฒนาในการสร้างมูลค่าแก่พืชพื้นถิ่น ที่มีคุณค่าทางอาหารสูง เช่น ตำลึง กระเจี๊ยบแดง ซึ่งปัจจุบันได้รับความสนใจในกลุ่มผู้รักสุขภาพ กลุ่มผู้สูงอายุและผู้ป่วย สามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจแก่ชุมชนได้อย่างชัดเจน” นายอภิวรรษ สุขพ่วง กล่าว

นอกจากมิติด้านการเกษตรแล้ว ยังมีมิติด้านการศึกษาซึ่ง ว่าที่ร้อยตำรวจเอก ชนินทร์ ถนนกลาง ครูใหญ่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนตะโกปิดทอง อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี โรงเรียนในโครงการพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี  เปิดเผยถึงการนำเขาชะงุ้มโมเดลไปปรับใช้ในโครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวันว่า เด็กนักเรียนได้เรียนรู้วิธีการทำเกษตรที่ถูกต้อง เช่น การเลี้ยงมูลไส้เดือนดินเพื่อใช้เป็นปุ๋ยอินทรีย์แทนปุ๋ยเคมี ซึ่งไม่เพียงแต่ทำให้เด็กมีอาหารปลอดภัยบริโภค แต่ยังเป็นวิชาชีพที่เด็ก ๆ นำไปสร้างรายได้เสริมให้ครอบครัวได้อีกด้วย

“โครงการศึกษาวิธีการฟื้นฟูที่ดินเสื่อมโทรมเขาชะงุ้มฯ ได้ให้ความรู้ด้านวิชาการพร้อมทั้งสนับสนุนทั้งพันธุ์พืช พันธุ์สัตว์ การถ่ายทอดความรู้ให้แก่ครูและนักเรียนมาอย่างต่อเนื่อง โดยผลผลิตที่ได้จะนำไปใช้ประกอบอาหารภายใต้โครงการเกษตรอาหารกลางวัน ทำให้เด็กมีอาหารรับประทานที่ถูกสุขอนามัย ได้รับสารอาหารที่ครบถ้วนตามหลักโภชนการอย่างเพียงพอ ที่สำคัญเด็กนักเรียนมีความรู้ในการทำการเกษตรที่ถูกต้องและให้ผลผลิตที่ดีมีคุณภาพ มีอาหารที่ดีต่อสุขภาพบริโภคในครัวเรือน และสามารถสร้างรายได้ให้ตนเองและครอบครัว” ว่าที่ร้อยตำรวจเอกชนินทร์ ถนนกลาง กล่าว

ปัจจุบันโครงการศึกษาวิธีการฟื้นฟูที่ดินเสื่อมโทรมเขาชะงุ้มฯ ได้ขยายผลการพัฒนาครอบคลุมทั้งด้านการปรับปรุงบำรุงดิน การฟื้นฟูป่า การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม การส่งเสริมการทำเกษตรปลอดภัย การแปรรูปผลผลิต และยกระดับสินค้าให้ได้รับการรับรองมาตรฐานประเภทต่าง ๆ เกิดผลสำเร็จที่เป็นรูปธรรม โดยมีเกษตรกรในพื้นที่เข้าร่วมจำนวน 12 หมู่บ้าน 3,727 ครัวเรือน มีโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเข้าร่วมโครงการ จำนวน 2 โรงเรียน ได้แก่ โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านถ้ำหิน และโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนตะโกปิดทอง รวมทั้งโรงเรียนในพื้นที่รอบโครงการฯ จำนวน 14 โรงเรียน นอกจากนี้ยังมีโครงการพัฒนาแปลงเกษตร โดยส่งเสริมการใช้สารอินทรีย์ชีวภาพในการเกษตรเพื่อควบคุมโรคและแมลงในแปลงเกษตร ยกระดับศูนย์เรียนรู้ตามแนวพระราชดำริ จำนวน 8 แห่ง

โดยในปีที่ผ่านมามีกลุ่มเกษตรอินทรีย์ของโครงการฯ จำนวน 5 กลุ่มได้เข้าร่วมในระบบการรับรองเกษตรอินทรีย์แบบมีส่วนร่วมของชุมชน (Participatory Guarantee Systems : PGS) ได้แก่ กลุ่มเกษตรกรเครือข่ายขยายผลโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริเขาชะงุ้ม มีสมาชิก 50 ราย จำนวน 48 ไร่ กลุ่มปากช่องเครือข่ายเขาชะงุ้ม สมาชิก 5 ราย จำนวน 18.5 ไร่ กลุ่มนางแก้วเครือข่ายเขาชะงุ้ม สมาชิก 8 ราย จำนวน 48 ไร่ กลุ่มเศรษฐกิจพอเพียงเครือข่ายเขาชะงุ้ม สมาชิก 4 ราย จำนวน 8.5 ไร่ กลุ่มเขาแหลมเครือข่ายเขาชะงุ้ม สมาชิก 6 ราย จำนวน 20.25 ไร่ และโครงการต่อยอดโครงการพัฒนาแหล่งน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โดยพัฒนาระบบน้ำในพื้นที่การเกษตรเพื่อปลูกผักและไม้ผล ส่งเสริมการปลูกหญ้าแฝก จำนวน 660,000 กล้า 2,500 ไร่   ในปี 2568 มีผู้สนใจเข้ามาศึกษาดูงานกว่า 149,120 คน เข้ารับการอบรม 1,155 คน