วันที่ 6 มีนาคม 2569 ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก Sonthi Kotchawat ระบุว่า ประเทศแถบอาเซียนประสบอากาศร้อนในช่วงนี้ สาเหตุหลักมาจากอะไร?

1. สำนักงานอุตุนิยมวิทยาโลกคาดการณ์ว่าปี 2026 ประเทศที่ตั้งอยู่ใกล้เส้น ศูนย์สูตรของโลกจะได้รับผลกระทบโดยปีนี้เป็น1ใน4ปีของปีที่มีอากาศร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์ โดยเฉพาะในช่วงปลายเดือนมีนาคมถึงเมษายนจะเป็นช่วงที่ร้อนที่สุดของปี 

2.สาเหตุหลักของอากาศร้อนจัดในเอเชียช่วงฤดูร้อนปี 2026

2.1. ปัจจัยจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change)

2.1.1.การอุ่นตัวที่รวดเร็วของผิวดินโดยในภูมิภาคเอเชียจะมีอุณหภูมิสูงขึ้นเร็วกว่าค่าเฉลี่ยของโลกเกือบ 2 เท่า เนื่องจากมีพื้นที่แผ่นดินขนาดใหญ่ซึ่งเก็บความร้อนได้ดีกว่าในมหาสมุทรและทะเล

2.1.2.การละลายของน้ำแข็งในทวีปอาร์ก ติกขั้วโลก ซึ่งงการลดลงของน้ำแข็งในทะเลแบเรนต์ส (Barents Sea)ส่งผลกระทบต่อทิศทางของกระ แสลมกรด (Jet Stream)ที่พัดจากจากซีกโลกตะ วันตกไปยังโลกตะวันออกนำพาอากาศที่ร้อนและแห้งจากทะเลทรายมายังประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ซึ่งทำให้เกิดคลื่นความร้อนในเอเชียบ่อยขึ้นและรุน แรงขึ้น

2.1.3.การเปลี่ยนผ่านของภาวะ La Niña โดยในช่วงต้นปี 2026 ปรากฏ การณ์ La Niña เริ่มอ่อนกำลังลงและเปลี่ยนเข้าสู่สภาวะเป็นกลาง (Neutral) ส่งผลให้ปริมาณฝนลดลงต่ำกว่าปกติประมาณ 30-40% ในบางพื้นที่ เช่น ภาคเหนือของไทย ทำให้เกิดความร้อนสะสมได้มาก

2.1.4. การก่อตัวของ El Niño โดยมีการคาดการณ์ว่าปรากฏการณ์ El Niño อาจจะกลับมาเต็มตัวในช่วงกลางปี 2026 (ประมาณเดือนกรกฎาคม) ซึ่งจะยิ่งส่งผลให้เกิดความแห้งแล้งและจัมีอุณหภูมิที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

2.2.ปัจจัยระดับภูมิภาคและท้องถิ่น

2.2.1.อิทธิพลของหย่อมของความกดอากาศต่ำในประเทศ โดยหย่อมความกดอากาศต่ำเนื่องจากความร้อน (Heat Low) จากดวงอาทิตย์เข้ามาปกคลุมพื้น ที่แผ่นดินทำให้อากาศนิ่งและระบายความร้อนออกได้ยาก 

2.2.2.ปรากฏการณ์เกาะความร้อนเมือง (Urban Heat Island) โดยในมหานครใหญ่อย่างกรุงโซล โตเกียว ปักกิ่ง เดลี และกรุงเทพฯ จะมีโครงสร้างพื้นฐานที่เป็นคอนกรีตและการระบายความร้อนจากเครื่องปรับอากาศ ทำให้อุณหภูมิในเมืองสูงกว่าพื้นที่รอบนอกประมาณ 2°C ถึง 7°C 

2.2.3.ความชื้นสัมพัทธ์สูงโดยในภูมิ ภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จะมีความ ชื้นพัดมาจากทะเลอันดามันและจากมหาสมุทรแปซิฟิคเข้ามาบนแผ่นดินเมื่อรวมกับความร้อนจากที่อุณหภูมิสูงขึ้น ทำให้อัตราการระเหยและการระบายของเหงื่อลดลง ส่งผลให้ดัชนีความร้อน (Heat Index) หรืออุณหภูมิที่รู้สึกจริงพุ่งสูงกว่า 50°C ในหลายพื้นที่ ซึ่งเป็นอันตรายต่อสุขภาพโดยเฉพาะเกิดโรคเพลียแดด ตะคริวและ ฮีทสโตรกมากขึ้น