28 เมษายน 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานว่า ครอบครัวได้นำตัว 'แม่คำสอน สระทอง' ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (ประณีตศิลป์-ทอผ้า) ประจำปี 2559 เข้ารักษาตัวในช่วงกลางดึก ที่โรงพยาบาลอำเภอคำม่วง ก่อนที่จะนำตัว 'แม่คำสอน' ส่งพักรักษาตัวยังโรงพยาบาลกาฬสินธุ์  ด้วยอาการปวดท้องอย่างรุนแรง ท่ามกลางการดูแลจากทีมแพทย์ที่ได้ระดมทีมแพทย์เข้าตรวจสุขภาพทันที

เบื้องต้นแพทย์วินิจฉัยเกิดจากอาการเป็นนิ่วในถุงน้ำดี แต่ยังไม่สามารถทำการผ่าตัดได้เนื่องจากสภาพร่างกายอ่อนแอเพราะมีอายุมาก แพทย์จึงได้ทำการให้น้ำเกลือ เพื่อฟื้นฟูสภาพร่างกายให้ดีขึ้นก่อนเข้ารับการรักษาตามระบบต่อไป

ท่ามกลางความเป็นห่วงของบรรดาศิษย์ในกลุ่มทอผ้าไหมแพรวา เนื่องจาก 'แม่คำสอน' ได้รับการคัดเลือกเป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (ประณีตศิลป์-ทอผ้า) ประจำปี 2559 เป็นความภาคภูมิใจของชาวกาฬสินธุ์ ในเรื่องการทอผ้าไหมแพรวา ผ้าไหมทอมือที่แต่ละผืนจะมีชิ้นเดียวในโลก ด้วยความวิจิตรสวยงาม "ผ้าไหมแพรวา" ยังได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งใน "ราชินีแห่งไหมไทย"

'แม่คำสอน สระทอง' ปัจจุบันอายุ 87 ปี จบการศึกษาระดับประถมศึกษาปีที่ 4 ด้วยความพากเพียร และความสนใจเรื่องการทอผ้า ได้ยึดถือการทอผ้าไหมแพรวามาตั้งแต่อายุ 19 ปี จนถึงปัจจุบัน ทั้งเป็นผู้รวมกลุ่มผู้ไทยบ้านโพน ร่วมทอผ้าแพรวา ควบคุมคุณภาพ โดยลายแพรวาที่ทอออกมาครั้งแรก คือ ลายนาค จากแม่สามีคือ คุณย่าเบ็ง สระทอง ซึ่งเป็นครูคนแรกและเรียนรู้มาเรื่อยๆ โดยเฉพาะได้รับคำแนะนำจาก พระราชเสาวนีย์ของ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

ทั้งนี้ 'แม่คำสอน' เคยได้รับพระราชทานเงินจาก พระพันปีหลวง  จำนวน 40,000 บาท เพื่อเป็นทุนในการปฏิบัติหน้าที่เป็นวิทยากรสอนเทคนิคการทอผ้าไหมแพรวาให้แก่สมาชิก รางวัลพระธาตุนาดูนทองคำ ผู้มีผลงานดีเด่นสาขาทัศนศิลป์ (ศิลปะการทอผ้าแพรวา) ได้รับคัดเลือกให้เป็นแม่ดีเด่นแห่งชาติ คนดีศรีกาฬสินธุ์ ครูภูมิปัญญาไทย

นอกจากนี้ มหาวิทยาลัยราชภัฏกาฬสินธุ์ ได้มอบปริญญา มหาบัณฑิตกิตติมศักดิ์ ที่เข้ารับพระราชทาน ปริญญาบัตรจากสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร เมื่อปี พ.ศ.2557

'แม่คำสอน' ถือเป็นผู้มีความคิดสร้างสรรค์ มีผลงานด้านการทอผ้าแพรวาประดิษฐ์การทอผ้าแพรวา เขาลาย หรือ ตระกรอลาย นอกจากนี้ ยังรับหน้าที่เป็นครูสอนทอผ้าไหมแพรวาและวิทยากรในการถ่ายองค์ความรู้ ซึ่งถือเป็นแม่ครูขอวงการทอผ้าไหมแพรวาอีกด้วย