วันที่ 4 กรกฎาคม 2569 จากรณี กรมศิลปากร ออกมาเปิดเผยว่า ในการเก็บหลักฐานทางโบราณคดีจาก แหล่งโบราณคดีดอนยายทอง ต.สมอพลือ อ.บ้านลาด จ.เพชรบุรี นักโบราณคดีได้พบแหวนทองคำเพิ่มอีก จำนวน 2 วง จากโครงกระดูกหมายเลข 4 โดยหนึ่งวงพบว่าส่วนหัวแหวน มีการสลักอักษรโบราณ เป็นลักษณะของแหวนตราประทับ

เบื้องต้น ดร.อุเทน วงศ์สถิต คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร และผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านภาษาโบราณ กรมศิลปากร สันนิษฐานว่าเป็นอักษรอินเดียโบราณพราหมี อายุระหว่างพุทธศตวรรษที่ 5-7 หรือประมาณ 1,900-2,100 ปีที่ผ่านมา อ่านว่า “ปุสรขิตส” แปลว่า “ของปุสรขิตะ” หมายถึงผู้ที่ถูกรักษาโดยฤกษ์หรือดาวปุษยะ สันนิษฐานว่า เจ้าของแหวนน่าจะอยู่ในวรรณะแพศย์ (พ่อค้า) ส่วนแหวนอีกหนึ่งวง ไม่มีลวดลายประดับตกแต่งนั้น อ่านข่าว (พบแหวนทองคำมีจารึก อายุ 2 พันปี ขณะเก็บโครงกระดูกและโบราณวัตถุ แหล่งโบราณคดีดอนยายทอง)

ล่าสุด สาขาวิชาจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก Epigraphy in Thai&Oriental Languages มหาวิทยาลัยศิลปากร โพสต์ภาพและข้อความระบุว่า 

คำอ่านจารึกบนแหวนทองคำจากแหล่งโบราณคดีดอนยายทอง จังหวัดเพชรบุรี

จากการค้นพบแหวนทองคำจารึกอักษรพราหมี อายุประมาณ 2,000 ปี ที่แหล่งโบราณคดีดอนยายทอง อำเภอบ้านลาด จังหวัดเพชรบุรี

สาขาวิชาฯ ขอเสนอคำอ่านจารึกอย่างเป็นทางการของ อ.ดร.อุเทน วงศ์สถิตย์ อาจารย์ประจำหลักสูตรจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร

ข้อความจารึกบนหัวแหวนอ่านได้ว่า “ปุสรขิตส” ซึ่งเป็นรูปคำในภาษาปรากฤต แปลว่า “ของปุสรขิตะ” (ภาษาบาลี ใช้ว่า ปุสฺสรกฺขิตสฺส ภาษาสันสกฤต ใช้ว่า ปุษฺยรกฺษิตสฺย)

สัมพันธ์กับชื่อสันสกฤต ปุษฺยรกฺษิต / Puṣyarakṣita มีความหมายว่า “ผู้ถูกรักษาโดยฤกษ์หรือดาวปุษยะ” อันเป็นชื่อบุคคลที่พบได้ในอินเดียโบราณ

การอ่านดังกล่าวสอดคล้องกับลักษณะรูปอักษรพราหมีในช่วงพุทธศตวรรษที่ 5-7 ซึ่งมีรูปแบบเฉพาะของตัวอักษรแต่ละตัว และเป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยให้การตีความด้านภาษาและประวัติศาสตร์มีความแม่นยำยิ่งขึ้น

นับเป็นหลักฐานสำคัญที่ช่วยสะท้อนความสัมพันธ์ด้านการค้า วัฒนธรรม และการติดต่อระหว่างดินแดนสุวรรณภูมิกับอินเดียในช่วงต้นประวัติศาสตร์ ที่ขุดพบในแหล่งโบราณคดีในประเทศไทย

สาขาวิชาจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก (Epigraphy in Thai & Oriental Languages)

ขณะที่ ดร.อุเทน วงศ์สถิตย์ อาจารย์ประจำหลักสูตรจารึกภาษาไทยและภาษาตะวันออก ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร ก็โพสต์ข้อความระบุว่า 

แหวนทองอักษรพราหมี จากภูเขาทอง จ.ระนอง ถึงดอนยายทอง จ.เพชรบุรี

ข่าวการค้นพบแหวนทองคำจารึกอักษรพราหมี ณ แหล่งโบราณคดีดอนยายทอง จังหวัดเพชรบุรี โดยสำนักศิลปากรที่ 1 ราชบุรี ได้สร้างความสั่นสะเทือนและความตื่นเต้นให้แก่แวดวงโบราณคดีและจารึกวอีกครั้ง การค้นพบล่าสุดนี้ไม่ได้เป็นเพียงแค่การพบโบราณวัตถุชิ้นงาม แต่เป็นจิ๊กซอว์ชิ้นสำคัญที่เชื่อมโยงกลับไปยังแหวนทองคำโบราณอีกวงหนึ่งจากแหล่งโบราณคดีภูเขาทอง บ้านบางกล้วย จังหวัดระนอง เผยให้เห็นเครือข่ายการค้าในดินแดนไทยโบราณเมื่อราว 2,000 ปีก่อน
บันทึกเปรียบเทียบ: สองแหวนทองคำแห่งคาบสมุทรโบราณ
หลักฐานจากแหวนทั้งสองวงสะท้อนภาพลักษณ์ของระบบการค้าและการยอมรับนับถือศาสนาของชนชั้นนำในยุคแรกเริ่มประวัติศาสตร์ได้อย่างชัดเจน

1. แหวนทองคำภูเขาทอง (จ.ระนอง)
การค้นพบ: เมษายน พ.ศ. 2558 ณ บริเวณภูเขาทอง บ้านบางกล้วย จังหวัดระนอง (ปรากฏข้อมูลจากการศึกษาของ นพ.บัญชา พงษ์พานิช Bunchar Pongpanich)
ตัวจารึก: อักษรพราหมี ภาษาปรากฤต
คำอ่าน: “อรหต ปาลิตส” (Arahatapalitasa)
ความหมาย: แปลว่า “ของอรหันตปาลิตะ” (หมายถึง ของพระอรหันต์ปาลิตะ/ ผู้ที่พระอรหันต์คุ้มครองรักษา)
บริบททางประวัติศาสตร์: เป็นจารึกในพุทธศาสนาอย่างชัดเจน สันนิษฐานว่าอยู่ในยุคราชวงศ์สาตวาหนะตอนต้น เจ้าของคือพ่อค้าในวรรณะไวศยะ (แพศย์) ที่เดินทางเข้ามาตั้งถิ่นฐานหรือค้าขายในแถบชายฝั่งอันดามัน

2. แหวนทองคำดอนยายทอง (จ.เพชรบุรี)
การค้นพบ: ล่าสุดเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2569 ณ แหล่งโบราณคดีดอนยายทอง จังหวัดเพชรบุรี โดยพบร่วมกับโครงกระดูกโบราณหมายเลข 4
ตัวจารึก: อักษรพราหมีโบราณ อายุราวพุทธศตวรรษที่ 5 - 7 (ประมาณ 1,900 – 2,100 ปีมาแล้ว)
คำอ่าน: “ปุสรขิตส” (Pusarakhitasa)
ความหมาย: แปลว่า “ของปุสรขิตะ” (หมายถึง ผู้ที่ได้รับการปกป้องโดยฤกษ์หรือดาวปุษยะ)
บริบททางประวัติศาสตร์: สอดคล้องกับธรรมเนียมการตั้งชื่อตามโหราศาสตร์อินเดียโบราณ คาดว่าเป็นของพ่อค้าใน วรรณะแพศย์ เช่นเดียวกัน
ความสำคัญระดับพลิกหน้าประวัติศาสตร์
หมุดหมายการค้าโลกโบราณ (Maritime Silk Road)
ตำแหน่งที่พบแหวนทั้งสองวงสะท้อนถึง "เส้นทางข้ามคาบสมุทร" ที่เชื่อมโยงทะเลสองฝั่ง ฝั่งระนอง (อันดามัน) เป็นประตูรับสินค้าและวัฒนธรรมจากอินเดีย ก่อนจะส่งผ่านข้ามแผ่นดินมายังฝั่งเพชรบุรี (อ่าวไทย) แหวนตราเหล่านี้เปรียบเสมือน "ตราประทับทางธุรกิจ" ของพ่อค้าทางทะเล (Merchant Guilds) ที่ใช้ประทับตราสินค้าในระบบการค้าโลกยุคโบราณ 2,000 ปีก่อน