มฟล.จับมือกลุ่มผู้ใช้น้ำ บุกยื่นหนังสือ รมว.เกษตรฯ จี้สกัดภัยความมั่นคงอาหาร ทุนเหมืองจีนในพม่าพ่นพิษ-สารโลหะหนักทะลักปนเปื้อน 4 แม่น้ำสายหลัก กระทบไร่นาพืชส่งออกกว่า 2 แสนไร่

วันที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2569 ที่ท่าอากาศยานแม่ฟ้าหลวงเชียงราย ตำบลบ้านดู่ อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย นายสืบสกุล กิจนุกร อาจารย์ประจำสำนักวิชานวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง พร้อมด้วยกลุ่มตัวแทนผู้ใช้น้ำจังหวัดเชียงราย จำนวน 10 คน ได้เดินทางเข้ายื่นหนังสือร้องเรียนถึง นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อเรียกร้องให้รัฐบาลไทยเร่งขับเคลื่อนนโยบายแก้ไขปัญหาสภาพแวดล้อมข้ามพรมแดน กรณีการปนเปื้อนสารโลหะหนักในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และแม่น้ำโขง โดยมี นายสรวุฒิ เนื่องจำนงค์ เลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นผู้แทนลงมารับมอบหนังสือดังกล่าว

ทางกลุ่มตัวแทนผู้ใช้น้ำระบุว่า ปัญหาการลักลอบปล่อยน้ำเสียจากการทำเหมืองแร่ของกลุ่มทุนจีนในประเทศเมียนมา ได้ไหลลงสู่ทางน้ำสาธารณะข้ามแดน และกำลังส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อความมั่นคงทางชีวภาพและพื้นที่เกษตรกรรมไม่น้อยกว่า 200,000 ไร่ ครอบคลุมวิถีชีวิตของเกษตรกรกว่า 20,000 ครัวเรือน ในพื้นที่รอยต่อ 2 จังหวัด รวม 8 อำเภอ ประกอบด้วย 1.จังหวัดเชียงใหม่: อำเภอแม่อาย , และ 2.จังหวัดเชียงราย: อำเภอเมืองเชียงราย, เวียงชัย, เวียงเชียงรุ้ง, แม่จัน, แม่สาย, เชียงแสน และเชียงของ

ความน่ากลัวของภัยเงียบทางสิ่งแวดล้อมในครั้งนี้ สร้างความวิตกกังวลให้แก่ผู้บริโภคและระบบเศรษฐกิจในภาคเหนือตอนบนเป็นอย่างมาก เนื่องจากน้ำในลุ่มน้ำดังกล่าวถูกใช้เป็นต้นทุนหลักในการเพาะปลูกพืชเศรษฐกิจและพืชส่งออกสำคัญ เช่น ข้าว, กระเทียม, มะม่วง, กล้วยหอม, ถั่วแระ, ถั่วแขก, ข้าวโพดหวาน, ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ รวมถึงระบบประมงพื้นบ้าน (ปลาในแม่น้ำธรรมชาติ) ซึ่งหากสารโลหะหนักเข้าไปสะสมในเนื้อเยื่อของผลผลิตทางการเกษตร จะทำลายมาตรฐานความปลอดภัย (Food Safety) และทำลายโอกาสการส่งออกสินค้าเกษตรของไทยในตลาดโลกทันที

เพื่อให้เกิดการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรม ภาคประชาสังคมและกลุ่มผู้ใช้น้ำได้ยื่นข้อเสนอเชิงยุทธศาสตร์จำนวน 5 ข้อ ต่อกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ดังนี้ 1.ให้รัฐบาลไทยเร่งเปิดเวทีเจรจากับรัฐบาลเมียนมาและสาธารณรัฐประชาชนจีน เพื่อสั่งระงับหรือปรับปรุงมาตรการระบบบำบัดของการทำเหมืองแร่ที่เป็นต้นตอของปัญหาโดยเร็วที่สุด 2.เร่งจัดหาแหล่งน้ำสะอาดเพื่อการเกษตรกรรมทดแทนน้ำจากแม่น้ำสายหลักในจุดที่มีความเสี่ยงสูง

ต่อมา 3.ดำเนินการส่งนักวิชาการเข้าตรวจค่าสารโลหะหนักตกค้างใน ดิน น้ำ ผลผลิต และสัตว์น้ำ พร้อมเปิดเผยรายงานข้อมูลต่อสาธารณะอย่างโปร่งใส ไม่ปกปิดข้อมูล 4.จัดทำแผนที่พื้นที่เสี่ยงภัยด้านการเกษตร (Agricultural Risk Mapping) เพื่อแจ้งเตือนเกษตรกร และ 5.จัดตั้งคณะกรรมการแก้ไขปัญหาที่มีตัวแทนจากภาครัฐ ภาควิชาการ ภาคประชาสังคม และตัวแทนเกษตรกรผู้ได้รับผลกระทบโดยตรง เพื่อร่วมกันวางแผนการฟื้นฟูระบบนิเวศ

ด้าน นายสรวุฒิ เนื่องจำนงค์ เลขานุการ รมว.เกษตรฯ เผยภายหลังรับหนังสือว่า ทางกระทรวงฯ ตระหนักถึงความเดือดร้อนและความมั่นคงทางอาหารของพี่น้องเกษตรกรเป็นอย่างดี โดยจะรีบนำข้อเสนอทั้ง 5 ข้อนี้ รายงานตรงต่อ นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ เพื่อนำเข้าที่ประชุมระดับกระทรวงและประสานหน่วยงานด้านต่างประเทศเร่งพิจารณาดำเนินการต่อไป ทั้งนี้ กลุ่มผู้ชุมนุมร้องเรียนได้ยุติกิจกรรมและแยกย้ายเดินทางกลับในเวลา 11.30 น. โดยเหตุการณ์ทั่วไปเป็นไปด้วยความเรียบร้อย