15 กรกฎาคม 2569 ดร.พันธุ์เพิ่มศักดิ์ อารุณี รองปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เป็นประธานในพิธีเปิดการประชุมเชิงปฏิบัติการ “โครงการศึกษาและคาดการณ์อนาคตมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2571–2590)” พร้อมบรรยายพิเศษในหัวข้อ “Megatrends และภูมิทัศน์อุดมศึกษาใหม่ : ผลกระทบที่ส่งผลต่อมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์“ โดยมี ผศ.น.สพ.ดร.คงศักดิ์ เที่ยงธรรม รักษาการแทนอธิการบดีมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พร้อมด้วยคณะผู้บริหาร ผู้ทรงคุณวุฒิจากสถาบันอุดมศึกษา หน่วยงานภาครัฐ และภาคเอกชน กว่า 50 คน เข้าร่วม ณ โรงแรมอัศวิน แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพมหานคร

ดร.พันธุ์เพิ่มศักดิ์ กล่าวว่า ปัจจุบันสถาบันอุดมศึกษาทั่วโลกกำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ ทั้งจากความก้าวหน้าของเทคโนโลยีดิจิทัล การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากร และผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งล้วนส่งผลต่อบทบาทและทิศทางของมหาวิทยาลัยในอนาคต การวางแผนพัฒนาจึงต้องอาศัยการมองอนาคตอย่างเป็นระบบ ควบคู่กับการเตรียมความพร้อมรับความไม่แน่นอน เพื่อให้สถาบันอุดมศึกษาสามารถปรับตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผลิตกำลังคนที่มีคุณภาพ สร้างองค์ความรู้และนวัตกรรมที่ตอบโจทย์การพัฒนาประเทศ ตลอดจนยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศได้อย่างยั่งยืน

รองปลัดกระทรวง อว. กล่าวต่อว่า กระทรวง อว. ให้ความสำคัญกับการประยุกต์ใช้กระบวนการคาดการณ์อนาคตเชิงยุทธศาสตร์ (Strategic Foresight) เพื่อช่วยให้สถาบันอุดมศึกษามองเห็นโอกาสและความท้าทายในระยะยาว พร้อมออกแบบยุทธศาสตร์ที่มีความยืดหยุ่นและสอดรับกับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ผ่านกลไกสำคัญ ได้แก่ การจัดกลุ่มสถาบันอุดมศึกษาตามความเชี่ยวชาญ เพื่อลดความซ้ำซ้อน สร้างความเป็นเลิศเฉพาะด้าน จัดสรรทรัพยากรได้อย่างมีประสิทธิภาพ และมุ่งพัฒนาการจัดการศึกษาให้สอดคล้องกับความต้องการของภาคอุตสาหกรรมและตลาดแรงงานแห่งอนาคต ปัจจุบันมีสถาบันอุดมศึกษาเข้าร่วมแล้วกว่า 111 แห่ง แบ่งเป็น 5 กลุ่มหลัก ได้แก่ กลุ่มวิจัยระดับแนวหน้าของโลก (Global and Frontier Research) กลุ่มพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม (Technology and Innovation) กลุ่มพัฒนาชุมชนท้องถิ่น (Area-based and Community Development) กลุ่มพัฒนาปัญญาและกำลังคนเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน (Human Resource Development) และกลุ่มพัฒนาทักษะเฉพาะทางสำหรับผู้เรียน (Degree & Non-Degree) ควบคู่กับการขับเคลื่อนหลักสูตร Higher Education Sandbox เพื่อปลดล็อกข้อจำกัดด้านมาตรฐานหลักสูตร ส่งเสริมการบูรณาการความร่วมมือระหว่างสถาบันอุดมศึกษากับสถานประกอบการผู้ใช้บัณฑิตโดยตรง ให้เกิดหลักสูตรที่มีความยืดหยุ่น ทันสมัย และสามารถผลิตกำลังคนสมรรถนะสูงได้ตรงตามความต้องการของประเทศ

ดร.พันธุ์เพิ่มศักดิ์ กล่าวอีกว่า นอกจากนี้ กระทรวง อว. ยังได้จัดตั้ง ”กองทุนเพื่อพัฒนาการอุดมศึกษา“ เพื่อเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนการปฏิรูประบบอุดมศึกษา โดยสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพอาจารย์ การยกระดับหลักสูตร และการพัฒนานักศึกษาให้มีสมรรถนะสูง สอดคล้องกับความต้องการของภาคอุตสาหกรรมและทิศทางการพัฒนาประเทศ พร้อมส่งเสริมการสร้างงานวิจัย นวัตกรรม และการผลิตกำลังคนเฉพาะทางที่มีคุณภาพ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ และขับเคลื่อนประเทศไทยให้ก้าวพ้นกับดักรายได้ปานกลางสู่การเป็นประเทศที่มีรายได้สูงในอนาคต

"มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์นับเป็นหนึ่งในสถาบันอุดมศึกษาที่ให้ความสำคัญกับการเตรียมความพร้อมสู่อนาคต การดำเนินโครงการครั้งนี้จึงเป็นตัวอย่างของการวางแผนเชิงรุกที่นำแนวคิด Strategic Foresight มาประยุกต์ใช้ในการกำหนดทิศทางการพัฒนามหาวิทยาลัยระยะ 20 ปี โดยเชื่อมโยงองค์ความรู้ งานวิจัย และการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน เพื่อร่วมกันกำหนดทิศทางการพัฒนาที่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ประเทศและการเปลี่ยนแปลงของโลกในระยะยาว อันจะนำไปสู่การพัฒนามหาวิทยาลัยที่มีความพร้อมในการสร้างกำลังคน งานวิจัย และนวัตกรรม เพื่อขับเคลื่อนประเทศอย่างยั่งยืน" ดร.พันธุ์เพิ่มศักดิ์ กล่าว

ด้าน ผศ.น.สพ.ดร.คงศักดิ์ กล่าวว่า การจัดประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและพัฒนาภาพฉากทัศน์อนาคต (Scenarios) ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในระยะ 20 ปีข้างหน้า ให้ครอบคลุมบริบทการเปลี่ยนแปลงทั้งในระดับโลก ระดับประเทศ และบริบทเฉพาะของมหาวิทยาลัย เพื่อนำข้อมูลเชิงยุทธศาสตร์ที่ได้ไปใช้ประกอบการจัดทำแผนยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2571–2590)

รักษาการแทนอธิการบดีมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล่าวต่อว่า การดำเนินงานจัดขึ้นในรูปแบบการประชุมเชิงปฏิบัติการ เพื่อร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็น วิเคราะห์ปัจจัยแห่งการเปลี่ยนแปลง และพัฒนาภาพอนาคตของมหาวิทยาลัย เพื่อวางรากฐานเชิงยุทธศาสตร์ที่เข้มแข็ง เสริมสร้างความยืดหยุ่น และเตรียมความพร้อมให้มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์สามารถก้าวทันการเปลี่ยนแปลงและสร้างคุณค่าแก่ประเทศและสังคมโลกในอนาคต

สำหรับการประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ ประกอบด้วยกิจกรรมวิเคราะห์ปัจจัยขับเคลื่อน (Drivers of Change) การระดมสมองเพื่อค้นหาปัจจัยที่จะส่งผลกระทบต่อมหาวิทยาลัยในอีก 20 ปีข้างหน้า การสร้างภาพอนาคต (Scenario Building) การพัฒนาฉากทัศน์ทางเลือก (Alternative Scenarios) และการกำหนดภาพอนาคตที่พึงประสงค์ (Preferred Scenarios) เพื่อใช้เป็นกรอบกำหนดทิศทางการพัฒนามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ในระยะยาว