พลิกโฉมเกษตรใต้! ตรังเปิดตัวแปลงแม่พันธุ์ ‘สะตอตรัง 1’ แปลงใหญ่แห่งเดียวในประเทศ ชูนวัตกรรมพืชสวนต้นเตี้ย-ติดฝักดกปีละ 2 หน รสหวานมันไร้กลิ่นฉุนกินได้ทั้งเปลือก โกยเม็ดเงินหน้าสวนพุ่งวันละ 5,000 บาท เคียงคู่มะขามป้อมยักษ์ปลอดสารส่งตรงโรงพยาบาลไม่อั้น

สถานการณ์ภาคการเกษตรและนวัตกรรมพืชสวนจังหวัดตรังเติบโตอย่างเป็นรูปธรรม โดยเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม พ.ศ. 2569 นายสถิตย์ รัมนา ประธานกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกสะตอพันธุ์ตรัง 1 แปลงใหญ่ในจังหวัดตรัง พร้อมด้วยสมาชิกภาคีเครือข่ายกว่า 50 คน ร่วมกันลงพื้นที่เก็บเกี่ยวผลผลิตสะตอพันธุ์ตรัง 1 ณ แปลงปลูกต้นแบบ หมู่ที่ 1 ตำบลช่อง อำเภอนาโยง จังหวัดตรัง ซึ่งมีเนื้อที่บริหารจัดการกว่า 5 ไร่ โดยนับเป็นแปลงแม่พันธุ์สะตอแปลงใหญ่ที่เป็นระบบและเป็นแห่งเดียวในประเทศไทยในขณะนี้ ซึ่งเริ่มให้ผลผลิตสมบูรณ์เป็นปีแรกหลังใช้ระยะเวลาเพาะปลูกเพียง 3 ปี 10 เดือน

‘สะตอพันธุ์ตรัง 1’ ได้รับการคิดค้น วิจัย และพัฒนาโดยศูนย์วิจัยพืชสวนตรัง มายาวนานกว่า 10 ปี จนได้รับการรับรองและยอมรับจากกรมวิชาการเกษตรว่าเป็น ‘สายพันธุ์สะตอที่ดีที่สุดในประเทศไทย’ เนื่องจากมีลักษณะทางกายภาพและชีวภาพที่โดดเด่นเหนือสะตอทั่วไป โดยเป็นสะตอข้าว ต้นเตี้ย ทรงพุ่มสวยงาม ฝักตรงยาว มีปีกน้อย เมล็ดมีขนาดใหญ่ เรียงชิดติดกันแน่น (ฝักสมบูรณ์มีเมล็ดสูงถึง 15-19 เมล็ด) ซึ่งรสชาติหวานมัน มีรสฝาดน้อยมาก ทำให้สามารถรับประทานได้ทั้งเปลือก อีกทั้งยังมีกลิ่นฉุนน้อยกว่าสะตอทั่วไป

ทั้งนี้ สามารถให้ผลผลิตได้ปีละ 2 ครั้ง (ช่วงเดือนเมษายน และช่วงเดือนกรกฎาคม-สิงหาคม) แตกต่างจากสะตอทั่วไปที่จะออกเพียงปีละครั้ง ทำให้ได้ราคาดีในตลาดนอกฤดู โดยปัจจุบันแปลงดังกล่าวมีต้นสะตอรวม 30 ต้น เริ่มให้ผลผลิตแล้ว 10 ต้น เฉลี่ยไม่ต่ำกว่า 100 ฝักต่อต้น สามารถจำหน่ายได้ในราคาฝักละ 4-7 บาท สร้างรายได้ให้กลุ่มเกษตรกรเกือบ 5,000 บาทต่อวัน ในส่วนของกิ่งพันธุ์ขายหน้าสวนต้นละ 100 บาท ทว่าปัจจุบันมียอดสั่งจองเต็มโควตาจนเกษตรกรที่สนใจต้องลงชื่อรอรับการส่งมอบในปีหน้า

นอกเหนือจากการจัดการสะตอสายพันธุ์หลักแล้ว ในแปลงยุทธศาสตร์นี้ยังได้นำหลักการเกษตรผสมผสานแบบปลอดภัยไร้สารเคมี โดยการปลูกมะขามป้อมยักษ์แซมในพื้นที่อีกกว่า 10 ต้น ซึ่งสร้างสีสันและกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงเกษตรในชุมชนอย่างคึกคัก มีกลุ่มลูกค้าเดินทางเข้ามาช่วยเก็บเกี่ยวในสวนอย่างสนุกสนาน

ในด้านการตลาด มะขามป้อมยักษ์ของสวนแห่งนี้มีช่องทางการกระจายสินค้าที่มั่นคง โดยมี โรงพยาบาลห้วยยอด อำเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง เป็นคู่ค้ารับซื้ออย่างเป็นทางการในลักษณะไม่อั้นจำกัดจำนวน ในราคากิโลกรัมละ 50 บาท ตลอดทั้งปี เพื่อนำไปแปรรูปเป็นยาสมุนไพรและยาแพทย์แผนไทยแผนกสาธารณสุขชุมชน

ในแง่ของยุทธศาสตร์การสร้างเสริมสุขภาวะ พืชทั้งสองชนิดมีสรรพคุณทางยาและโภชนาการสูงมาก โดยสะตอช่วยควบคุมน้ำตาลในเลือด มีกากใยสูงช่วยระบบขับถ่าย ขับลม ป้องกันโลหิตจาง และอุดมด้วยสารทริปโตเฟน (Tryptophan) ช่วยคลายความกังวลและทำให้นอนหลับง่าย ส่วนมะขามป้อมยักษ์มีวิตามินซีและสารต้านอนุมูลอิสระสูง ช่วยขับเสมหะ บรรเทาอาการไอ และชุ่มคอ

ทั้งนี้ นายสถิตย์ รัมนา ระบุว่าเป้าหมายต่อไปของกลุ่มคือการศึกษาวิจัยเพื่อยกระดับให้สะตอตรัง 1 สามารถออกฝักกระจายตัวสร้างรายได้ได้ตลอดทั้งปี สำหรับเกษตรกรหรือประชาชนที่สนใจศึกษาดูงานองค์ความรู้ สามารถติดต่อประสานงานได้ผ่านช่องทาง เฟซบุ๊ก/เพจ ‘สวนตาจันทร์ต้นไม้พันปี’ หรือทางโทรศัพท์หมายเลข 063-4597029