บ้านห้วยตองก๊อ ต.ห้วยปูลิง อ.เมือง จ.แม่ฮ่องสอน ชุมชนชาติพันธุ์ปกาเกอะญอที่มีประวัติศาสตร์ตั้งถิ่นฐานยาวนานกว่า 250 ปี แม้จะขึ้นชื่อว่าอยู่ในเขตอำเภอเมือง แต่การเดินทางไปยังชุมชนแห่งนี้ต้องใช้เวลาขับรถลัดเลาะข้ามเขาสูงชันกว่า 3 ชั่วโมง ผ่านเส้นทางธรรมชาติ ร่มรื่น และมีช่วงทางดินลูกรังก่อนเข้าสู่หมู่บ้าน ชวนให้สัมผัสถึงความสันโดษอันเป็นเอกลักษณ์ดั้งเดิมอย่างแท้จริง

สำหรับชื่อของหมู่บ้านห้วยตองก๊อมาจาก “ต้นตองก๊อ” ไม้ยืนต้นท้องถิ่นที่ขึ้นอยู่อย่างหนาแน่น ชาวบ้านได้นำทุกส่วนมาใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน ทั้งการสร้างบ้านเรือน นำผลมาใช้ย้อมผ้า ตลอดจนหยวกของต้นที่นำมารับประทานได้

แม้ในอดีต (เมื่อราว 40 ปีก่อน) ชุมชนจะถูกจัดตั้งให้เข้าสู่ระบบการปกครองท้องที่ และเคยประสบปัญหายาเสพติด แต่ด้วยความร่วมมือระหว่างภาครัฐไทยและเยอรมนีเมื่อ 20 ปีก่อน ที่เข้ามาพัฒนาคุณภาพชีวิต ปูรากฐานด้านวิชาการ การเกษตร และพืชเศรษฐกิจนานกว่า 7 ปี ทำให้ชาวบ้านสามารถพึ่งพาตนเองและก้าวข้ามผ่านวิกฤตจนกลายเป็นชุมชนที่เข้มแข็งในที่สุด

ต่อมาได้มีการ รื้อฟื้นมรดกบรรพบุรุษ สู่โมเดล “ท่องเที่ยวชุมชนเชิงอนุรักษ์”เพื่อสื่อสารวิถีชีวิต ค่านิยมการปกป้องผืนป่า และส่งต่อมรดกทางวัฒนธรรมไม่ให้จางหาย ชุมชนบ้านห้วยตองก๊อ ซึ่งปัจจุบันมีประมาณ 29 ครัวเรือน ประชากรราว 90-100 คน จึงได้ผนึกกำลังฟื้นฟูภูมิปัญญาดั้งเดิม เช่น การทอผ้า ย้อมสีธรรมชาติ การตีมีด และวิถีเกษตรกรรม พร้อมเปิดบ้านเป็น “การท่องเที่ยวชุมชนเชิงอนุรักษ์และวัฒนธรรม”   "เราเน้นการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาขยะและผลกระทบต่อธรรมชาติ และต้องการให้เยาวชนรุ่นใหม่มีส่วนร่วมในการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน พร้อม ๆ กับการรักษาป่า" ปัจจุบัน ชุมชนได้รับการสนับสนุนด้านการประชาสัมพันธ์และการพัฒนาอย่างต่อเนื่องจากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) และหน่วยงานภาครัฐ-เอกชน โดยมีโฮมสเตย์สัมผัสวิถีชีวิตจริงของชาวบ้านเปิดต้อนรับนักท่องเที่ยวจำนวน 13 หลัง