แผลในปาก เป็นสิ่งที่หลายคนเคยเจอ บางครั้งเกิดจากการกัดโดน ฟันบาด หรือแผลร้อนใน ซึ่งมักหายได้เองในเวลาไม่นาน จึงไม่แปลกที่หลายคนจะเลือก “รอดูอาการ” มากกว่าการไปตรวจ

แต่ในฐานะหมอฟัน หมอณันอยากชวนผู้อ่านตั้งคำถามกับตัวเองว่า แผล ก้อน หรือรอยขาวแดงในช่องปากที่ดูไม่เจ็บ ไม่ปวด อาจไม่ใช่เรื่องเล็กอย่างที่คิดเสมอไป

คอลัมน์ตอนนี้ หมอณันขอพาผู้อ่านมาทำความเข้าใจเรื่อง “สัญญาณเตือนในช่องปาก” ผ่านมุมมองของผู้เชี่ยวชาญด้านการวินิจฉัยโรคช่องปาก เพื่อช่วยให้ประชาชนรู้ทัน และไม่มองข้ามความผิดปกติเล็กๆ ที่อาจส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาว

เสียงจากผู้เชี่ยวชาญ: สัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม

จากมุมมองของ รศ.ทพญ.ดร. อรุณวรรณ หลำอุบล ผู้เชี่ยวชาญด้านวิทยาการวินิจฉัยโรคช่องปาก

มะเร็งช่องปากในระยะแรก มักเริ่มจากแผล หรือรอยขาว–แดงที่ไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งอาจไม่ก่อให้เกิดอาการเจ็บปวดหรือความผิดปกติใดๆ จึงทำให้ผู้ป่วยจำนวนมากมาพบแพทย์เมื่อโรคลุกลามแล้ว แผล รอยขาว รอยแดง หรือก้อนในช่องปากที่ไม่หายภายใน 2 สัปดาห์ แม้จะกำจัดสาเหตุที่คาดว่าเป็นต้นเหตุแล้ว ควรได้รับการตรวจเพิ่มเติมโดยทันตแพทย์

คำถาม–คำตอบ จากผู้เชี่ยวชาญ

Q: แผล ก้อน หรือรอยขาวแดงในช่องปากที่ไม่เจ็บเลย จำเป็นต้องตรวจหรือไม่

A: จำเป็นต้องตรวจ เนื่องจากมะเร็งช่องปากในระยะแรกมักไม่แสดงอาการเจ็บ การไม่เจ็บไม่ได้หมายความว่าไม่อันตราย ในทางกลับกัน หากเริ่มมีอาการเจ็บ ชา ตึง หรือคลำแล้วรู้สึกแข็ง มักเป็นสัญญาณของโรคที่ลุกลามไปยังเส้นประสาทหรือกล้ามเนื้อแล้ว ซึ่งจะมีพยากรณ์โรคที่แย่กว่าการตรวจพบในระยะแรก

Q: บุหรี่ไฟฟ้าปลอดภัยกว่าบุหรี่มวนจริงหรือไม่

A: แม้จะมีรายงานว่าบุหรี่ไฟฟ้าอาจมีผลเสียต่อช่องปากน้อยกว่าบุหรี่มวน แต่บุหรี่ไฟฟ้ายังมีสารระคายเคืองและสารก่อมะเร็งบางชนิด ซึ่งสัมผัสกับเยื่อบุช่องปากโดยตรง จึงยังอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งช่องปากได้

Q: ฟันปลอมหลวม เป็นสาเหตุของมะเร็งช่องปากหรือไม่

A: ฟันปลอมหลวมไม่ใช่สาเหตุโดยตรงของมะเร็งช่องปาก แต่อาจทำให้เกิดแผลหรือการอักเสบเรื้อรังในช่องปาก

ซึ่งเป็นปัจจัยส่งเสริมการเกิดมะเร็ง หากมีแผลหรือรอยขาว–แดงที่ยังคงอยู่ แม้ได้รับการแก้ไขฟันปลอมแล้ว ควรพิจารณาตรวจรอยโรคดังกล่าวเพิ่มเติม

ข้อคิดจากหมอณัน

แผลในปาก ไม่ใช่ทุกแผลจะอันตราย แต่แผลที่ ไม่หายภายใน 2 สัปดาห์ ไม่ควรถูกมองข้าม อย่ารอให้เจ็บ ควรรีบตรวจ เพราะการรู้เร็ว อาจเปลี่ยนผลลัพธ์ของการรักษาได้อย่างมาก

เรียบเรียงโดย ผศ.ทพญ.วรณัน ประพันธ์ศิลป์

เจ้าของคอลัมน์ ปากดี มีความรู้

หมอฟันราชวิทยาลัยทันตแพทย์แห่งประเทศไทย