จ่อคุมแพลตฟอร์มอี-คอมเมิร์ซห้ามผูกขาดขนส่ง

น.ส.ลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยว่า รัฐบาลให้ความสำคัญกับการสร้างความเป็นธรรมในการค้าออนไลน์ โดยเฉพาะการลดภาระต้นทุนและเพิ่มโอกาสการแข่งขันให้ผู้ประกอบการรายย่อย และวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ล่าสุดสำนักงานคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) เปิดรับฟังความคิดเห็นต่อร่างประกาศกำกับโครงสร้างอัตราค่าบริการ และการจัดส่งสินค้าบนแพลตฟอร์ม E-commerce เปิดโอกาสให้ร้านค้าและผู้ซื้อสามารถเลือกผู้ให้บริการขนส่งได้อย่างเป็นธรรม  

ทั้งนี้สำนักงาน กขค. เปิดรับฟังความคิดเห็นต่อร่างประกาศคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า เรื่อง การกำกับโครงสร้างอัตราค่าบริการและการจัดส่งสินค้าในระบบนิเวศแพลตฟอร์มหลายด้าน ประเภทธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลซื้อขายสินค้าหรือบริการ ระหว่างวันที่ 4 พฤศจิกายน-3 ธันวาคม 2569 เพื่อจัดทำกติกาที่ส่งเสริมการแข่งขันอย่างเป็นธรรม ซึ่งสาระสำคัญของร่างประกาศเสนอให้ร้านค้าและผู้ซื้อมีอิสระในการเลือกผู้ให้บริการขนส่ง พร้อมเสนอห้ามแพลตฟอร์มบังคับผูกการใช้บริการขนส่งของตนเอง บริษัทในเครือ หรือพันธมิตร กับการเข้าถึงแพลตฟอร์มหรือสิทธิประโยชน์ในการขายสินค้า

นอกจากนี้ยังเสนอห้ามการเลือกปฏิบัติต่อร้านค้าที่ใช้ผู้ให้บริการขนส่งรายอื่น ไม่ว่าจะเป็นการลดอันดับการแสดงผลสินค้า เพิ่มค่าธรรมเนียม ถอดเครื่องหมายรับรอง ตัดสิทธิเข้าร่วมโปรแกรมส่งเสริมการขาย หรือชะลอการจ่ายเงินให้ร้านค้า ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญที่อาจส่งผลกระทบโดยตรงต่อต้นทุนและโอกาสในการแข่งขันของผู้ประกอบการรายย่อย

อีกทั้งร่างประกาศยังเสนอให้แพลตฟอร์มแสดงตัวเลือกผู้ให้บริการขนส่งอย่างโปร่งใส ทั้งค่าบริการ ระยะเวลาจัดส่ง และเงื่อนไขสำคัญ โดยไม่ซ่อนตัวเลือกหรือออกแบบระบบให้ผู้ซื้อเลือกใช้บริการขนส่งรายอื่นได้ยาก รวมถึงไม่กำหนดตัวเลือกเริ่มต้นเพื่อเอื้อประโยชน์แก่ธุรกิจขนส่งของตนเองหรือพันธมิตร หากจำเป็นต้องมีตัวเลือกเริ่มต้น ต้องใช้หลักเกณฑ์ที่เปิดเผยและให้ผู้ซื้อสามารถเปลี่ยนแปลงได้โดยสะดวก

ในส่วนของค่าบริการ ร่างประกาศเสนอให้แพลตฟอร์มเปิดเผยรายละเอียดค่าธรรมเนียมอย่างชัดเจน ทั้งค่าธรรมเนียมการขาย ค่าชำระเงิน ค่าโฆษณา ค่าส่งเสริมการขาย และค่าบริการจัดส่งหรือคลังสินค้า โดยการเรียกเก็บต้องมีเหตุผลและสัมพันธ์กับบริการที่ร้านค้าได้รับ ทั้งนี้ไม่ใช่การกำหนดเพดานค่าคอมมิชชัน(ค่า GP) ในอัตราเดียวกันทุกแพลตฟอร์ม และไม่ได้หมายความว่าค่าธรรมเนียมจะลดลงทันที

โดยขณะนี้ข้อกำหนดดังกล่าวยังอยู่ในขั้นตอนรับฟังความคิดเห็น ไม่ใช่กฎหมายหรือประกาศที่มีผลบังคับใช้แล้ว และการกำกับดูแลจะต้องเป็นไปตามขอบเขตและหลักเกณฑ์ที่กำหนดในประกาศฉบับสมบูรณ์ จึงไม่ควรเข้าใจว่าแพลตฟอร์มทุกรายมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามข้อเสนอในร่างทันที