ชำแหละศึกใน กกต.! วัส ติงสมิตร ชี้รอยร้าว 5 เสียง+เลขาฯ ชน 2 เสียงข้างน้อย สะท้อนวิกฤตกฎหมายเลือก สว. ยันศาลฎีกาเดินหน้าฟ้องคดีต่อได้

10 พฤศจิกายน 2569 วัส ติงสมิตร นักวิชาการอิสระ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ระบุว่า ความเห็นของ กกต. เสียงข้างน้อย เมื่อ 9 พ.ย. 69 และบทวิเคราะห์เจาะลึก

1. สรุปสาระสำคัญบันทึกความเห็นของ กกต. เสียงข้างน้อย
(โดย นายสิทธิโชติ อินทรวิเศษ และ นายชาย นครชัย)

จากมติที่ประชุม กกต. (ครั้งที่ 110/2569 เมื่อวันที่ 2 พ.ย. 2569) ที่เสียงข้างมาก (5 เสียง) มีมติยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ กกต. เสียงข้างน้อยทั้งสองท่านได้ทำบันทึกในการยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ โดยมีประเด็นสำคัญสรุปได้ดังนี้:

• ประเด็นการยื่นศาลรัฐธรรมนูญเพื่ออ้างคำสั่ง "เป็นที่สุด": เสียงข้างน้อยชี้ว่า แม้ฝ่ายเสียงข้างมากจะอ้างมาตรา 210 (2) เรื่องหน้าที่และอำนาจ แต่แท้จริงแล้วมีเจตนาแอบแฝงเพื่อ "ตัดอำนาจการตรวจสอบของศาลฎีกา" ในคดีเลือก สว. ซึ่งขัดต่อหลักการตรวจสอบและถ่วงดุล (Checks and Balances)

• การใช้สิทธิโดยไม่สุจริต:

การที่ กกต. โดยประธาน กกต. ในฐานะผู้คัดค้านที่ 1 ในคดีที่ผู้มีสิทธิเลือก สว. ไปยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้ง (คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 9/2569 และคดีหมายเลขดำที่ ลต สว 10/2569) ได้ยื่นคำร้องขอให้ศาลฎีกาวินิจฉัยชี้ขาดในปัญหาข้อกฎหมายว่า "ศาลฎีกาไม่มีอำนาจพิจารณาคดีเลือกตั้งดังกล่าว" มาแล้ว ซึ่งศาลฎีกาได้มีคำสั่งในรายงานกระบวนพิจารณาในวันเดียวกันระบุชัดเจนว่า เห็นควรให้รอวินิจฉัยในคำพิพากษา” หากต่อมา กกต. ขอให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยตามเจตนาที่แท้จริงถึงเขตอำนาจของศาลฎีกา ถือเป็นการใช้สิทธิทางศาลโดยไม่ตรงกับหลักสุจริต (Principle of Good Faith / Bona Fides) ที่ระบุว่า "ผู้ที่มาร้องขอความยุติธรรมจากศาลจะต้องเป็นผู้ที่มีความบริสุทธิ์และสุจริตในเรื่องนั้นด้วย" (Clean Hands Doctrine)

• ประเด็นการเลือกโดยทุจริตยังเป็นแค่ "ข้อสงสัยล่วงหน้า": กรณีตามมาตรา 60 และ 62 เรื่องการทุจริต กกต. มีหน้าที่ต้องยื่นศาลฎีกาอยู่แล้ว การชิงส่งศาลรัฐธรรมนูญทั้งที่ยังไม่มีข้อพิพาทเรื่องอำนาจเกิดขึ้นจริง จึงเป็นเพียงการตั้งข้อสงสัยหรือคาดการณ์ล่วงหน้าเท่านั้น

• ขอให้ศาลฎีการอคดีไม่ได้: มติเสียงข้างมากที่จะให้ศาลฎีการอคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ทำไม่ได้ตามกฎหมาย เพราะไม่ใช่ปัญหาว่ามีบทบัญญัติแห่งกฎหมายใดที่ศาลฎีกาจะนำมาใช้บังคับ ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่ (มาตรา 212)

2. วิเคราะห์ความเห็นของ กกต. เสียงข้างน้อย

1.แน่นปึ้กด้วยหลักนิติธรรม: มีการอ้างอิงบทบัญญัติรัฐธรรมนูญ (มาตรา 194, 210, 225, 226) และกฎหมายเทียบเคียงได้อย่างแม่นยำ พร้อมทั้งยกตัวอย่างบรรทัดฐานคดีเลือกตั้งท้องถิ่น (อบจ.นครสวรรค์) มาสนับสนุนได้อย่างมีน้ำหนัก

2. จับไต๋เจตนา (Intent Analysis): สามารถชี้ให้เห็นถึง "เจตนาที่แท้จริง" ของเสียงข้างมากในการพยายามบล็อกอำนาจศาลฎีกา ขัดกับหลักที่ว่า"ผู้มาศาลต้องมาด้วยมือที่สะอาด" (Clean Hands Doctrine )

3. ประเด็นที่ กกต.เสียงข้างน้อยน่าจะเพิ่มเติมมีดังนี้:

1)ในประเด็นโต้แย้ง กกต. เสียงข้างมาก กรณีก่อนประกาศผลการเลือก สว. คำวินิจฉัยของ กกต. ที่สั่งระงับสิทธิสมัครรับเลือกตั้งของผู้สมัครเลือกเป็น สว. ไว้เป็นการชั่วคราวเป็นระยะเวลาไม่เกินหนึ่งปี ซึ่งกฎหมายบัญญัติให้คำสั่งของ กกต. เป็นที่สุด (มาตรา 60 วรรคหนึ่ง)

และกรณีเมื่อประกาศผลการเลือก สว. แล้ว กกต. มีหน้าที่ยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาเพื่อสั่งให้เพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งหรือสิทธิเลือกตั้ง ถ้ามีการทุจริตในการเลือกการเลือกหรือการเลือกมิได้เป็นไปโดยสุจริตหรือเที่ยงธรรม (มาตรา 62)

ล้วนแล้วแต่ไม่มีปัญหาเกี่ยวกับความเป็นที่สุดของคำสั่งหรือคำวินิจฉัยของ กกต.

2) คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 9/2549 ลงวันที่ 8 พฤษภาคม 2549 ซึ่งวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ 2540:

ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า กกต. ไม่ใช่องค์กรตุลาการ แม้ กกต. จะมีอำนาจวินิจฉัยหรือสืบสวนสอบสวนปัญหาข้อโต้แย้งตามกฎหมายบางประการให้เป็นที่ยุติ (ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 145 วรรคหนึ่ง (3)) แต่นั่นหมายถึงความยุติในทางปฏิบัติที่หน่วยงานอื่นต้องทำตาม ไม่ได้หมายความว่าอำนาจหน้าที่ของ กกต. จะปลอดจากการตรวจสอบโดยศาล หากการใช้อำนาจจัดการเลือกตั้งของ กกต. มีปัญหาความไม่ชอบด้วยรัฐธรรมนูญ ศาล (ในฐานะองค์กรตุลาการ) ย่อมมีอำนาจเข้ามาตรวจสอบได้

3. วิเคราะห์คำชี้แจงของเลขาธิการ กกต. ต่อวุฒิสภา

ในการชี้แจงต่อที่ประชุมวุฒิสภาเมื่อวันที่ 9 พฤษจิกายน 2569 นายแสวง บุญมี เลขาธิการ กกต. ได้พยายามอธิบายภาพรวมเพื่อลดกระแสสังคม โดยชู 3 ประเด็นหลัก ซึ่งสามารถวิเคราะห์ได้ดังนี้:

• กลยุทธ์ "ปัดป้องความขัดแย้ง" (Defensive Strategy): เลขาธิการ กกต. พยายามเน้นย้ำว่า “ไม่ได้ก้าวก่ายศาลอื่น และพร้อมรับฟังทุกศาล” พร้อมทั้งอ้างว่าเคยใช้ช่องทางมาตรา 210(2) มาแล้วหลายครั้ง

• ข้ออ้างเรื่อง "กฎหมายไม่เคลียร์": การชี้แจงว่ากฎหมาย พ.ร.ป. สว. มีความไม่สมบูรณ์และผู้ปฏิบัติงานทำงานลำบาก ถือเป็น ข้ออ้างเชิงบริหาร (Operational Justification) ที่สะท้อนความกลัวทำผิดพลาดทางกฎหมาย

• จุดที่ยังย้อนแย้ง (Contradiction): คำชี้แจงของเลขาธิการ กกต. ที่บอกว่า "ต้องการความชัดเจนว่าคำวินิจฉัยเราเป็นที่สุด เพื่อให้งานเดินหน้า" ขัดแย้งโดยตรงกับข้อเท็จจริงทางกฎหมายที่เสียงข้างน้อยชี้ เพราะหาก กกต. ดึงดันจะให้คำวินิจฉัยของตนอยู่เหนือการตรวจสอบของศาลฎีกา ย่อมขัดต่อรัฐธรรมนูญ กฎหมายและบรรทัดฐานจากคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญที่ 9/2549

บทสรุปภาพรวม

ศึกภายในของ กกต. ระหว่าง "เสียงข้างมาก 5 เสียง + เลขาธิการฯ" ที่พยายามหาทางสกัดการตรวจสอบจสกศาลฎีกา กับ "เสียงข้างน้อย (2 เสียง)" ที่ยึดมั่นในหลักเขตอำนาจศาลตามรัฐธรรมนูญและกฎหมายรวมทั้งหลักการตรวจสอบถ่วงดุล

สะท้อนให้เห็นถึง "วิกฤตการใช้กฎหมายเลือก สว." และกลายเป็นโจทย์ใหญ่ที่ต้องจับตาดูต่อไปว่า ศาลรัฐธรรมนูญ จะรับคำร้องนี้ไว้พิจารณาหรือไม่ แต่ในทุกรณีไม่น่าจะมีผลกระทบต่อศาลฎีกาในการเดินหน้าพิจารณาพิพากษาคดีที่ศาลฎีกาสั่งรับไว้พิจารณาแล้วต่อไป

วัส ติงสมิตร
นักวิชาการอิสระ
10/11/69

#กกต #เลือกสว #ศาลรัฐธรรมนูญ #ศาลฎีกา #ข่าวการเมือง #วิเคราะห์การเมือง #หลักนิติธรรม #วัสติงสมิตร