ชาวเน็ตงัดข้อมูลโต้ รสนา ชี้ลดราคาน้ำมัน 10 บาท ได้ไม่คุ้มเสีย เหมือนเผาป่าเพื่อเก็บเห็ด กระทบความมั่นคงพลังงาน

11 พฤศจิกายน 2569 ผู้ใช้เฟซบุ๊กชื่อ "Johnny Pereira" โพสต์ข้อความระบุว่า จากกรณีที่คุณรสนา โพสต์เสนอแนวทางในการลดราคาน้ำมันลงลิตรละ 10 บาทตามในรูป

ผมขอตั้งชื่อข้อเรียกร้องชุดนี้ว่า "เผาป่าเพื่อเก็บเห็ดเผาะ"

เข้าใจดีว่าในยามที่ค่าครองชีพสูง ทุกคนต่างอยากเห็นราคาน้ำมันถูกลง แต่หากใช้วิธีคิดแบบรวบรัดเพื่อหวังผลระยะสั้นโดยไม่คำนึงถึงผลกระทบลูกโซ่ สิ่งที่จะตามมาคือความเสียหายต่อระบบเศรษฐกิจในวงกว้าง ซึ่งผมขอเสนอมุมมองโต้แย้งต่อข้อเสนอทั้ง 6 ข้อ ดังนี้ครับ

1. การเลิกอ้างอิงราคาน้ำมันสำเร็จรูปสิงคโปร์ จะนำมาซึ่งผลเสียมากมาย

ภาระงบประมาณแผ่นดินบานปลายและเสี่ยงวิกฤตการคลัง: หากรัฐกดราคาในประเทศให้ต่ำกว่าตลาดโลก รัฐต้องควักงบประมาณไปจ่ายชดเชยส่วนต่างมหาศาล
ขบวนการลักลอบขนน้ำมันข้ามแดนและตลาดมืด (Smuggling): เมื่อน้ำมันไทยถูกกว่าประเทศเพื่อนบ้านที่อิงราคาสิงคโปร์ จะเกิดการลักลอบขนน้ำมันออกไปขายทำกำไรนอกประเทศทันที
โรงกลั่นลดกำลังการผลิตและเกิดภาวะน้ำมันขาดแคลนหน้าปั๊ม: โรงกลั่นจะเลือกส่งออกน้ำมันไปขายต่างประเทศที่ได้ราคาตลาดโลก ส่วนผู้นำเข้าก็จะหยุดนำเข้าเพราะยิ่งขายยิ่งขาดทุน
การกักตุนและต้องจำกัดโควตาปันส่วน (Rationing): เหมือนที่เกิดขึ้นในหลายประเทศที่ฝืนกลไกตลาด จนต้องจำกัดปริมาณการเติมน้ำมันต่อวัน
การบริโภคพลังงานสิ้นเปลืองและชะลอการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด: ราคาที่ถูกเกินจริงทำให้คนขาดแรงจูงใจในการประหยัดพลังงาน

2. กำหนดเพดานค่าการกลั่นที่ลิตรละ 1.40 บาท (7 เหรียญ/บาร์เรล)

โรงกลั่นลดกำลังการผลิต (Run Cut): เนื่องจากขาดแรงจูงใจและไม่คุ้มต้นทุนการเดินเครื่องที่ผันแปรตามราคาน้ำมันดิบ
ใช้อำนาจรัฐแทรกแซงเอกชนอย่างไม่เป็นธรรม: การตั้งเพดานจำกัดกำไรด้านบนแต่ไม่ช่วยชดเชยด้านล่าง ทั้งที่ในช่วงวิกฤตโควิด-19 หรือช่วงเศรษฐกิจโลกซบเซา ดัชนีค่าการกลั่นสิงคโปร์เคยติดลบและโรงกลั่นต้องแบกรับผลขาดทุนเอง แต่พอถึงช่วงที่กลไกตลาดทำให้มีกำไรกลับถูกจำกัดเพดาน
ทำลายความเชื่อมั่นการลงทุนและขาดแคลนงบซ่อมบำรุง: การแทรกแซงกำไรขั้นต้นของภาคเอกชนโดยตรงจะทำให้นักลงทุนต่างชาติขาดความเชื่อมั่น และโรงกลั่นจะชะลอการลงทุนปรับปรุงคุณภาพน้ำมันตามมาตรฐานสิ่งแวดล้อม (เช่น มาตรฐาน Euro 5)

3. ยกเลิกค่าพรีเมียมและค่าสำรองน้ำมัน

ทำลายความมั่นคงทางพลังงานของชาติ (กรณีตัดค่าสำรองน้ำมัน): กฎหมายบังคับให้ผู้ค้าน้ำมันต้องสำรองน้ำมันไว้เผื่อวิกฤตสงครามหรือภัยพิบัติ (หากไม่มีน้ำมันสำรอง ประเทศจะหยุดชะงักภายในไม่กี่สัปดาห์) การเก็บรักษาน้ำมันหลายพันล้านลิตรมีต้นทุนจริง ทั้งค่าถังเก็บ ค่าประกันภัย และต้นทุนทางการเงินที่จมอยู่กับสต็อก หากตัดค่าสำรองออก เอกชนจะไม่แบกรับสต็อกสำรอง และหากเกิดสงครามปิดช่องแคบเดินเรือ ไทยจะไม่มีน้ำมันใช้ทันที
ต้นทุนนำเข้าและปรับปรุงคุณภาพเป็นต้นทุนจริง ไม่ใช่ของทิพย์: แม้โรงกลั่นจะอยู่ในไทย แต่การนำเข้าน้ำมันดิบจากตะวันออกกลางมาไทยมีค่าระวางเรือและค่าประกันภัยสงครามที่สูงกว่าสิงคโปร์ รวมถึงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันให้ได้มาตรฐานลดฝุ่น PM 2.5 (Euro 5) มีต้นทุนสารเคมีและกระบวนการผลิตจริง หากบังคับตัดออก โรงกลั่นจะไม่สามารถผลิตน้ำมันเกรดคุณภาพสูงป้อนตลาดได้

4. ลดภาษีสรรพสามิตเหลือลิตรละ 0.05 บาท เป็นการชั่วคราว

รัฐบาลสูญเสียรายได้กว่า 200,000 – 240,000 ล้านบาทต่อปี: เม็ดเงินก้อนนี้มีขนาดพอๆ กับงบโครงการ 30 บาทรักษาทุกโรคเกือบทั้งปี หรือมากกว่างบโครงการเรียนฟรี 15 ปีถึงเกือบ 3 เท่า คำถามสำคัญคือจะเอา "ภาษี" จากจุดไหนมาชดเชย? หากต้องกู้เงินมาชดเชย ได้คำนึงถึงเสถียรภาพหนี้สาธารณะของไทยแล้วหรือยัง เพราะจะกระทบต่อเครดิตเรตติ้งของประเทศอย่างแน่นอน และกลายเป็นค่าใช้จ่ายทางอ้อมที่คนไทยทุกคนต้องจ่ายดอกเบี้ยแพงขึ้น
เป็นการช่วยคนรวยมากกว่าคนจน: การลดภาษีน้ำมันหน้าปั๊มเป็นการลดแบบถ้วนหน้า ผู้ที่ได้รับผลประโยชน์เป็นเม็ดเงินมากที่สุดคือกลุ่มผู้มีรายได้สูงที่มีรถยนต์ส่วนตัวหลายคันหรือรถขนาดใหญ่ ในขณะที่ผู้มีรายได้น้อยที่ไม่มีรถยนต์ส่วนตัวต้องมาร่วมแบกรับผลเสียจากการที่รัฐมีงบสวัสดิการลดลง

5. กำหนดเพดานค่าการตลาด เบนซิน 1.85 บาท/ลิตร และดีเซล 1.50 บาท/ลิตร

ปั๊มน้ำมันรายย่อยและปั๊มต่างจังหวัดทยอยปิดตัว: “ค่าการตลาด” ไม่ใช่กำไรสุทธิ แต่เป็นรายได้ก่อนหักค่าใช้จ่ายทั้งหมดของปั๊มน้ำมัน (ได้แก่ ค่าจ้างพนักงาน ค่าไฟ ค่าเช่าที่ดิน ค่าขนส่งน้ำมันจากคลังไปปั๊ม และค่าเสื่อมราคา) ปั๊มน้ำมันในต่างจังหวัดหรือพื้นที่ห่างไกลมีต้นทุนค่าขนส่งสูงแต่ยอดขายต่อวันต่ำ หากกดเพดานค่าการตลาดลงเหลือ 1.50 – 1.85 บาท/ลิตร ปั๊มรายย่อยและสหกรณ์การเกษตรจะอยู่ไม่ได้และต้องปิดกิจการ เหลือเพียงปั๊มยักษ์ใหญ่ในเมืองที่มีธุรกิจร้านกาแฟและร้านสะดวกซื้อมาช่วยพยุง
เสี่ยงต่อการเลิกจ้างแรงงานและลดคุณภาพบริการ: เมื่อปั๊มขาดทุนจากค่าการตลาดที่ถูกกดทับ ผู้ประกอบการจะต้องลดต้นทุนด้วยการปลดพนักงานบริการหน้าลาน หรือลดเวลาเปิดให้บริการ ซึ่งจะกระทบต่อการจ้างงานและสร้างความเดือดร้อนให้ประชาชนในพื้นที่ห่างไกล

6. งดการเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเป็นการชั่วคราว

กองทุนน้ำมันฯ ขาดสภาพคล่องและเสี่ยงผิดนัดชำระหนี้: ปัจจุบันกองทุนฯ ยังมีภาระหนี้สะสมจากการเข้าไปช่วยพยุงราคาพลังงานในอดีตซึ่งต้องทยอยชำระคืนเงินต้นและดอกเบี้ย
ไร้กันชนรับมือวิกฤตราคาน้ำมันและก๊าซหุงต้ม (LPG) ในอนาคต: หากหยุดเก็บเงินเข้ากองทุนฯ รัฐจะไม่มีเงินสำรองไว้ตรึงราคาก๊าซหุงต้มสำหรับครัวเรือนและร้านอาหาร ส่งผลให้ราคาอาหารตามสั่งและค่าครองชีพด้านอาหารพุ่งสูงขึ้นแทน
ทั้งหมดทั้งมวล ข้อเสนอนี้กำลังมองปัญหาราคาน้ำมันเป็นเพียงปัญหาระยะสั้น จึงมองข้ามปัจจัยระยะยาวที่สำคัญต่อประเทศไปทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็น
-ความมั่นคงทางพลังงาน
- เสถียรภาพทางการเงินและการคลังของรัฐบาล
- ปัญหาหนี้สาธารณะของภาครัฐ
- ปัญหาการขาดดุลการค้าที่มากขึ้น (เพราะคนไม่ประหยัดการใช้น้ำมันในยุคที่น้ำมันโลกแพง)
- ปัญหาค่าเงินบาทอ่อนค่า ซึ่งสุดท้ายจะย้อนกลับมาผลักดันให้ราคาสินค้าอื่นๆ แพงขึ้นทั้งระบบในที่สุด

และคำถามสำคัญที่สุดคือ... แล้วถ้าราคาน้ำมันโลกยังพุ่งขึ้นต่อไปเรื่อยๆ อีกล่ะ?

หากประเมินจากปัจจัยพื้นฐานเรื่อง วิกฤตกำลังการกลั่นที่ตึงตัวทั่วโลก ประกอบกับ สัญญาณการวิเคราะห์ทางเทคนิค ที่ชี้ว่าราคาน้ำมันในตลาดโลกยังมีโอกาสปรับตัวแพงขึ้นได้อีกถึงเท่าตัว หากวันนี้เรายอมทุบโครงสร้าง ลดภาษีจนเกือบเป็นศูนย์ และหยุดเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันฯ เพื่อกดราคาลง 10 บาท เท่ากับเราได้ใช้กระสุนสำรองที่มีอยู่จนหมดหน้าตักตั้งแต่วันนี้ แล้วในวันที่ราคาน้ำมันโลกแพงขึ้นอีกเท่าตัวจริงๆ เราจะเอากำลังตรงไหนมารับมือ?

ข้อเรียกร้องนี้จึงไม่ต่างจากการ "เผาป่าเพื่อเก็บเห็ดเผาะ" อย่างแท้จริง คือการยอมสังเวย

โครงสร้างทางพลังงานและเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของประเทศ เพียงเพื่อแลกกับผลประโยชน์เฉพาะหน้าในระยะสั้นเท่านั้น

ต่อจากนั้น ผู้ใช้เฟซบุ๊กชื่อ "Johnny Pereira" โพสต์ข้อความอีกว่า สืบเนื่องจากโพสต์ที่แล้วที่ผมได้ตอบโต้ความเห็นของคุณรสนา ซึ่งมีข้อหนึ่งที่คุณรสนาเสนอให้จำกัดเพดาน "ค่าการตลาด" ไม่ให้เกินลิตรละ 1.85 บาท สำหรับเบนซิน 1.50 บาท สำหรับดีเซล

ผมบอกว่าข้อเสนอนี้จะทำให้ปั๊มขนาดเล็กและปั๊มต่างจังหวัดอยู่รอดได้ยาก และอาจต้องปิดกิจการ โพสต์นี้ผมเลยจะกางตัวเลขและคำนวณให้เห็นภาพจริงกันชัดๆ ครับ

ก่อนอื่นต้องเข้าใจก่อนว่า "ค่าการตลาด" ที่ประกาศกันอยู่นี้ ไม่ใช่กำไรสุทธิที่เจ้าของปั๊มรับเข้ากระเป๋าไปเลยเต็มๆ แต่เป็นตัวเลขรวมที่ต้องแบ่งกับ "เจ้าของแฟรนไชส์ (บริษัทแม่)" ด้วย เช่น ปั๊ม ปตท. ค่าการตลาดก็จะถูกแบ่งให้กับทาง OR (เป็นค่าบริหารคลัง ค่าแบรนด์ ค่าขนส่ง) และแบ่งให้เจ้าของปั๊มตามสัดส่วนที่ตกลงกัน

กล่าวโดยสรุป ค่าการตลาดที่ตกถึงมือเจ้าของปั๊มจริงๆ จะอยู่ที่ประมาณ 1 บาท (บวกลบ) ต่อลิตรเท่านั้น

ทีนี้มาดู "เงินลงทุน" กันบ้าง

ค่าก่อสร้างและที่ดิน: ปั๊มขนาดกลางประมาณ 4 ตู้จ่าย (16–24 หัวจ่าย) ใช้เงินลงทุนค่าที่ดิน ค่าถมดิน ค่าปลูกสร้าง ระบบไฟ ระบบถังสำรองใต้ดิน ฯลฯ ประมาณ 20–30 ล้านบาทต่อปั๊ม

เงินทุนหมุนเวียน: เพื่อสำรองจ่ายค่าน้ำมัน เงินเดือนพนักงาน ค่าน้ำค่าไฟ อีกประมาณ 3–5 ล้านบาท (ค่าน้ำมันในถังสำรองใต้ดินถือเป็นต้นทุนจม เพราะต้องมีน้ำมันสำรองค้างถังรอขายตลอดเวลาหลายหมื่นลิตร)

สรุปคร่าวๆ การทำปั๊มขนาดไม่ใหญ่มาก (4 ตู้จ่าย) ต้องใช้เงินลงทุนรวมประมาณ 25 ล้านบาท (รวมค่าที่ดินและทุนหมุนเวียน)

คราวนี้เรามาลองคำนวณ "รายรับ - รายจ่ายต่อเดือน" ของปั๊มขนาด 4 ตู้จ่ายกันครับ

ปั๊มขนาด 4 ตู้จ่ายในทำเลมาตรฐาน จะมียอดขายน้ำมันเฉลี่ยประมาณวันละ 10,000 ลิตร หรือ เดือนละ 300,000 ลิตร

สมมติให้เจ้าของปั๊มได้ส่วนแบ่งค่าการตลาดหน้าปั๊มมาแบบดีหน่อยคือ 1.10 บาท/ลิตร

รายรับขั้นต้นจากการขายน้ำมัน: 300,000 ลิตร × 1.10 บาท = 330,000 บาท/เดือน

ฟังดูเหมือนเยอะใช่ไหมครับ? แต่เงินก้อนนี้ต้องเอาไปจ่าย "ต้นทุนเดินปั๊มรายเดือน" เหล่านี้ก่อน:

1. ค่าจ้างพนักงาน (ประมาณ 12 คน): ปั๊ม 4 ตู้จ่ายต้องมีพนักงานหน้าลานสลับกะ แคชเชียร์ พนักงานบัญชี แม่บ้านดูแลห้องน้ำ และผู้จัดการปั๊ม คิดค่าจ้างรวมโอทีและประกันสังคมเฉลี่ยคนละ 15,000 บาท ตกประมาณ 180,000 บาท/เดือน

2. ค่าไฟฟ้าและน้ำประปา: ปั๊มน้ำมันต้องเปิดไฟส่องสว่างหน้าลานทั้งคืน มอเตอร์ตู้จ่ายน้ำมัน และห้องน้ำบริการประชาชน ประมาณ 35,000 บาท/เดือน

3. ค่าใช้จ่ายแฝงหน้าลาน: ค่าธรรมเนียมรูดบัตรเครดิต (ยุคนี้คนรูดบัตร/สแกนจ่ายเยอะมาก) ค่าน้ำมันระเหย ค่าซ่อมบำรุงหัวจ่าย และค่าตรวจถังตามกฎหมาย ประมาณ 45,000 บาท/เดือน

รวมค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน = 260,000 บาท/เดือน

เท่ากับว่า ขายน้ำมันไปตั้ง 3 แสนลิตร จะเหลือเงินจากการดำเนินงานจริงๆ แค่ 70,000 บาท/เดือน (หรือคิดเป็นกำไรแค่ลิตรละ 23 สตางค์เท่านั้น!)

และจุดที่โหดร้ายที่สุดคือ เมื่อเราเอาไปเทียบกับ "เงินลงทุน 25 ล้านบาท" ครับ

กรณีที่ 1: ถ้ากู้เงินธนาคารมาทำปั๊ม (สมมติดอกเบี้ย 6% ต่อปี)

เงินลงทุน 25 ล้านบาท ที่ดอกเบี้ย 6% ต่อปี เท่ากับต้องจ่ายดอกเบี้ยปีละ 1,500,000 บาท หรือตกเดือนละ 125,000 บาท/เดือน!

เห็นอะไรไหมครับ? ขายน้ำมันแทบตายเหลือเงินเดือนละ 70,000 บาท แค่เอาไปจ่าย "ดอกเบี้ยธนาคาร" เดือนละ 125,000 บาท ก็ ขาดทุนเดือนละ 55,000 บาทแล้ว ยังไม่มีปัญญาไปผ่อนคืน "เงินต้น" แม้แต่บาทเดียว!

กรณีที่ 2: ถ้าใช้เงินสดตัวเองล้วนๆ 25 ล้านบาท (ไม่ต้องเสียดอกเบี้ยธนาคาร)

ได้เงินสดเหลือเดือนละ 70,000 บาท (ปีละ 840,000 บาท) คิดเป็นผลตอบแทนกระแสเงินสดเพียง 3.36% ต่อปี (ต้องใช้เวลาถึง 30 ปีกว่าจะคืนทุน!)

และในทางธุรกิจ สิ่งปลูกสร้าง ตู้จ่าย และถังใต้ดินมี "ค่าเสื่อมราคา" ที่พังตามกาลเวลา (คิดค่าเสื่อมจากงบก่อสร้าง 18 ล้านบาท อายุใช้งาน 20 ปี ก็ตกเดือนละ 75,000 บาทแล้ว) พอหักค่าเสื่อมราคาออก เท่ากับ ขาดทุนทางบัญชีเดือนละ 5,000 บาททันที! (เอาเงินสด 25 ล้านไปซื้อพันธบัตรรัฐบาลยังได้ผลตอบแทนสูงกว่าโดยไม่ต้องเหนื่อยบริหารคนและแบกความเสี่ยงเลย)

แล้วถ้าทำตามข้อเสนอของคุณรสนา ที่ให้กดเพดานค่าการตลาดลงล่ะ จะเกิดอะไรขึ้น?

หากรัฐกดเพดานค่าการตลาดรวมลงมาอยู่ที่ 1.50 – 1.85 บาท/ลิตร ส่วนแบ่งที่ตกถึงมือเจ้าของปั๊มจะถูกหั่นลงตามทันทีราว 25–30 สตางค์/ลิตร

รายได้ของปั๊มที่ขายเดือนละ 3 แสนลิตร จะหายไปทันทีเดือนละ 75,000 – 90,000 บาท!

จากที่เคยเหลือเงินเดือนละ 70,000 บาท จะกลายเป็น ติดลบตั้งแต่ระดับดำเนินงานทันที แม้แต่ปั๊มที่สร้างด้วยเงินสดตัวเองและไม่มีหนี้ธนาคารก็ยังอยู่ไม่ได้!

และถ้าเป็น ปั๊มขนาดเล็กหรือปั๊มสหกรณ์ในต่างจังหวัด ที่ขายได้แค่เดือนละ 1 – 1.5 แสนลิตร และไม่มีรายได้ค่าเช่าจากร้านกาแฟหรือร้านสะดวกซื้อมาช่วยอุ้มเหมือนปั๊มยักษ์ใหญ่ในเมือง ปั๊มเหล่านี้จะขาดทุนยับเยินตั้งแต่วันแรกและต้องปิดกิจการอย่างแน่นอน

เมื่อปั๊มรายย่อยและปั๊มต่างจังหวัดอยู่ไม่ได้ต้องปิดตัวลง พนักงานหน้าลานตกงาน สุดท้ายการผูกขาดก็จะยิ่งไปกระจุกตัวอยู่กับกลุ่มทุนปั๊มยักษ์ใหญ่ที่มีธุรกิจ Non-Oil พยุงหลังอยู่ดี

นี่แหละครับคือตัวเลขความจริงของคนทำธุรกิจปั๊มน้ำมัน ที่มองจากข้างนอกอาจนึกว่ากำไรมหาศาล แต่จริงๆ แล้วคือธุรกิจที่ "ใช้เงินทุนจมหลักสิบล้าน เพื่อแลกกับกำไรสุทธิแค่ 20 กว่าสตางค์ต่อลิตร" การเสนอนโยบายโดยไม่เข้าใจโครงสร้างต้นทุนจริง จึงไม่ต่างจากการทุบหม้อข้าวผู้ประกอบการรายย่อยด้วยความหวังดีที่ผิดทางครับ

ปล. สมัยเรียน ป.โท ผมเคยคิดอยากหาปั๊มน้ำมันมาบริหาร - เป็นปั๊มของ brand แม่ ไม่ต้องลงทุนเลย เข้าไปบริหารได้เลย (เพราะมีเพื่อนร่วมชั้นเรียนเป็นคนดูแลโครงข่ายปั๊มแบรนด์หนึ่งในเขตภาคเหนือ) คุยกับพี่เขาสักพักแค่นั้นแหละถอดใจเลย หาช่องทางทำกำไรยากมากๆ (หากไม่สนใจเรื่องการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ เก็บกินค่าเช่าจากร้านค้า)

ข่าวที่เกี่ยวข้อง : 'รสนา' หนุน 'กำนันมะโน' ยันลดราคาน้ำมัน 10 บ. ทำได้ถ้า ‘เอกนัฏ‘ ไม่มัวรำลิเก