สั้นสั้น วันอังคาร : ทางเลือกวัฒนธรรม

หลังจากรัสเซียเปิดฉากบุกยูเครนเมื่อปี 2022 สหรัฐอเมริกาเป็นหัวโจกชักนำประเทศต่างๆ โดยเฉพาะประเทศในอาณัติแถบยุโรปให้บอยคอตต์รัสเซียด้านเศรษฐกิจ รวมถึงด้านอื่นๆ แม้กระทั่งด้านกีฬา
อเมริกาบัญชาให้นาโตและสหภาพยุโรปสนับสนุนด้านการเงินและอาวุธยุทโปกรณ์แก่โวโลดิเมียร์ เซเลนสกี ผู้นำดาวตลกแห่งยูเครน แบบเต็มพิกัด ด้วยหวังว่าจะเผด็จศึกรัสเซียได้ในเร็ววัน อวยกันถึงขนาดให้มีวิดีโอไปเปิดในงานประกาศรางวัล แกรมมี่
แต่ถึงตอนนี้หลายประเทศเริ่มถอนความช่วยเหลือ อเมริกาเองก็ระงับความช่วยเหลือหลายเรื่องแล้ว บางประเทศกำลังขบคิดอย่างหนักว่าจะถอยดีกว่า ไม่เอาดีกว่า เพราะปัญหาเศรษฐกิจภายในประเทศของตนก็หนักหนาสาหัสขึ้นเรื่อยๆ และก่อให้เกิดการประท้วงเป็นรายวัน
ยิ่งกว่านั้น อเมริกาก็ใช้วิธีการต่างๆ นานา เล่นงานจีนเพื่อกำราบ คล้ายว่าอย่าเผยอมาตีรุ่นเท่า พี่ใหญ่ต้องมีหนึ่งเดียว ทั้งยังส่งกำลังไปถล่มอิหร่าน นึกว่าหมูเหมือนเวเนซูเอลา
ทั้งหมดนี้ ยังไม่มีตรงไหนที่อเมริกาประสบความสำเร็จ และมีแนวโน้มว่าโลกจะไม่ได้อยู่ในการจัดระเบียบโลกตามที่อเมริกาต้องการแต่จะกลายเป็น 3 ขั้วอำนาจในอนาคต ซึ่งไม่ใช่เฉพาะด้านกำลังอาวุธ แต่รวมถึงด้านเศรษฐกิจ และตอนนี้รัสเซียก็รุกคืบทางด้านวัฒนธรรมอีกด้วย
เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ที่ผ่านมา มีงานประกาศและมอบรางวัลด้านภาพยนตร์ Diamond Butterfly ครั้งที่ 2 ที่กรุงมอสโก รางวัลนี้จัดโดย สถาบันภาพยนตร์ยูเรเชีย ชื่อรางวัลเต็มๆ ก็คือ Open Eurasian Film Award Diamond Butterfly มีรางวัลทั้งหมด 12 สาขา
ครั้งแรกจัดเมื่อปีที่แล้ว (พ.ศ. 2568) มีภาพยนตร์ 34 เรื่องจาก 17 ประเทศเข้าแข่งขัน และภาพยนตร์เรื่อง Upstream ของผู้กำกับชาวจีน ซู เจิ้ง คว้ารางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมไป ส่วนครั้งนี้มีภาพยนตร์ 41 เรื่องจาก 19 ประเทศร่วมเข้าชิงรางวัล
สำหรับครั้งที่ 2 ในปีนี้ ภาพยนตร์เรื่อง August กำกับโดย นิกิต้า ไวซอตสกี้ และอีเลีย เลเบเดฟ ซึ่งมีฉากหลังอยู่ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 คว้ารางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมและรางวัลออกแบบงานสร้างยอดเยี่ยม
นอกจากนี้ยังมีผู้ชนะรางวัลอีกหลายประเทศ เช่น คานีเบค คัลมาตอฟ ผู้กำกับยอดเยี่ยมชาวคีร์กีซสถานจากภาพยนตร์เรื่อง Aitmatov, อเล็กซานเดอร์ พล็อตนิคอฟ จากคาซัคสถานได้รางวัลกำกับภาพยอดเยี่ยมจาก Evacuation, อาลีเรซา โมทาเมดี นักเขียนบทชาวอิหร่าน จาก Daughter of the Fairy Lady, ซาซูลัน ค็อปเบอร์เกนอฟ นักแสดงชาวคาซัคสถาน จาก Restart, เอ็ม. เอ็ม. คีราวานี จากอินเดีย ได้คว้าสาขาผู้ประพันธ์ดนตรีประกอบยอดเยี่ยม และภาพยนตร์เรื่อง Street 232 จากคิวบา ได้รางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยมนอกภูมิภาคยูเรเชีย เป็นต้น
รางวัล ไดมอนด์ บัตเตอร์ฟลาย เกิดจากความคิดริเริ่มของ นิกิต้า มิฮัลคอฟ ผู้กำกับชื่อดังชาวรัสเซีย เพื่อส่งเสริมภาพยนตร์ที่มีรากฐานมาจากคุณค่าดั้งเดิม เอกลักษณ์ทางวัฒนธรรม และหลักศีลธรรมสากล คณะผู้จัดงานนำเสนอโครงการนี้ว่า เป็นรางวัลทางเลือกต่อรางวัลของชาติตะวันตก ซึ่งพวกเขากล่าวว่า ให้ความสำคัญกับอุดมการณ์ woke และสารทางการเมืองมากกว่าคุณค่าทางศิลปะ
ม็อตโต้ของรางวัล บัตเตอร์ฟลาย ไดมอนด์ คือ “ความจริงใดๆ ที่ปราศจากความรักก็คือคำโกหก” เท่มาก
ประธานาธิบดี วลาดีมีร์ ปูติน ของรัสเซีย บันทึกวิดีโอส่งสารมาเปิดในงานมอบรางวัล โดยกล่าวชม สถาบันภาพยนตร์ยูเรเชีย ในการธำรงไว้ซึ่งอุดมการณ์ด้านมนุษยธรรมที่ “ไม่อาจและต้องไม่ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ทางการเมือง, มาตรฐานและหลักความเชื่อที่ถูกปรุงแต่งและกำหนดขึ้นเอง”
ประธานาธิบดีปูติน ยังกล่าวด้วยว่า ภาพยนตร์สามารถทำให้ประเทศต่างๆใกล้ชิดกันมากขึ้น ผ่านการเคารพในประเพณีทางวัฒนธรรม อัตลักษณ์ประจำชาติ และความหลากหลาย ขณะเดียวกัน ก็ช่วยก้าวข้ามภาพจำหรืออคติเดิมๆ และสร้างความไว้วางใจซึ่งกันและกัน “รัสเซียพร้อมร่วมมือกับทุกฝ่ายที่มุ่งสร้างการเจรจาระหว่างประชาชนกับรัฐ และร่วมสร้างระเบียบโลกที่เป็นธรรมยิ่งขึ้น”
น่าสังเกตว่า การให้ความสำคัญกับงานแจกรางวัลทางภาพยนตร์ บัตเตอร์ฟลาย ไดมอนด์ ของประธานาธิบดีปูติน จะคล้ายกับอีกหลายเรื่องที่เขาเคลื่อนไหวในระดับนานาชาติทุกวันนี้ ซึ่งไม่ใช่จำกัดแค่ด้านการทหารหรือศักยภาพในการทำสงครามอย่างเดียว
บัตเตอร์ฟลาย ไดมอนด์ อาจจะยังไม่ได้การตอบรับเท่า ออสการ์ แต่ถ้าดูที่มูลค่าของรางวัล ก็ยั่วใจอยู่ไม่น้อย
ภาพยนตร์ยอดเยี่ยมจะได้รางวัลพิเศษเป็นเพชรธรรมชาติขนาด 10 กะรัต มูลค่าประมาณ 1 ล้านเหรียญอเมริกัน รางวัลอื่นๆอีก 11 สาขา จะได้เพชรธรรมชาติขนาด 5 กะรัตไปครอบครอง นั่นหมายถึงเพชรธรรมชาติรวมทั้งสิ้น 65 กะรัต ที่มีมูลค่ารวมตามที่ประกาศไว้สูงถึง 3.75 ล้านดอลลาร์สหรัฐ!
ส่วนตัวรางวัลรูปผีเสื้อเพชร 12 ตัว ซึ่งไม่เกี่ยวกับรางวัลพิเศษ ถูกประดับด้วยเพชรสังเคราะห์ 60,000 เม็ด หรือเพชรราว 5,000 เม็ดต่อ 1 ตัวรางวัล
ซัดกันด้วยอาวุธสงครามมันเหนื่อย และตายเจ็บกันเยอะ การข่มขู่กดดันก็ไม่มีใครชอบ มหาอำนาจอย่างรัสเซีย ก็เลยเพิ่มทางเลือกในการซื้อใจประเทศต่างๆ ด้วยวัฒนธรรมอีกทาง ถึงตอนนี้จะยังสู้อิทธิพลวัฒนธรรมอเมริกันไม่ได้ แต่ในด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ น่าจะมีผลบวกอยู่บ้างล่ะ
และเอาเพชรมาล่อขนาดนี้ ใครก็ชอบ
ทิวา สาระจูฑะ
