กรมศิลป์ เปิดให้สื่อเข้าชมพระเมรุมาศ ถวายพระเพลิงพระบรมศพ สมเด็จพระพันปีหลวง

เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน เวลา 13.30 น. กรมศิลปากร นำสื่อมวลชนชมความคืบหน้าการจัดสร้างพระเมรุมาศและสิ่งปลูกสร้างประกอบพระเมรุมาศ งานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ณ บริเวณมณฑลพิธี ท้องสนามหลวง นำโดยนายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร คณะผู้บริหารและช่างฝีมือ

นายพนมบุตร เปิดเผยว่า ความคืบหน้าการก่อสร้างพระเมรุมาศและอาคารประกอบ ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ภาพรวมการก่อสร้างใกล้เสร็จสมบูรณ์ 100% เตรียมเข้าสู่พิธีบวงสรวงและยกฉัตรในวันที่ 25 พฤศจิกายนนี้

สำหรับการออกแบบพระเมรุมาศในครั้งนี้ ยึดถือความถูกต้องตามแบบแผนสถาปัตยกรรมไทยโบราณ เพื่อสื่อความหมายและถวายพระเกียรติอย่างสูงสุดแด่สมเด็จพระพันปีหลวง โดยมีองค์ประกอบสำคัญ ดังนี้ ส่วนยอด เป็นยอดทรงมงกุฎ ออกแบบเป็นยอดทรงมงกุฎซ้อนกัน 7 ชั้น ลดหลั่นกันตามลำดับ เนื่องจาก "มงกุฎ" เป็นสัญลักษณ์แทนเจ้านายฝ่ายใน ถือเป็นการถวายพระเกียรติยศสูงสุด ส่วนบริเวณส่วนยอดพระเมรุ ทำเป็นรูป "พรหมพักตร์" หน้าพระพรหมทั้ง 4 ด้าน ออกแบบโดย อาจารย์สมชาย ศุภลักษณ์อำไพพร สื่อความหมาย ว่า "พ่อแม่คือพรหมของบุตร" และเป็นการส่งเสด็จสู่พรหมโลกและสรวงสวรรค์ตัวพระเมรุมาศ เป็น "ทรงปราสาท" รูปทรงสี่เหลี่ยม มีการออกมุขทั้ง 4 ด้าน ตั้งอยู่บนชาลาตามแบบประเพณีไทย รายละเอียดเฉพาะพระองค์ บริเวณหน้าบรรณประดับ พระนามาภิไธย ส.ก. โดยเลือกใช้โทนสีชมพูและสีขาว ซึ่งเป็นสีมงคลประจำวันศุกร์ (วันพระราชสมภพ)การวางผังพระเมรุมาศและอาคารประกอบหลังต่าง ๆ เป็นการออกแบบตามโบราณราชประเพณี โดยจำลองรูปแบบตามคติภูมิจักรวาลมีองค์พระเมรุมาศตั้งอยู่บนฐานชั้นชาลายกสูงซ้อนชั้นเป็นอาคารประธาน แทนเขาพระสุเมรุอันเป็นแกนหลักของจักรวาลที่สถิตของเทพยดา ณ สวรรค์ชั้นต่าง ๆ เป็นลำดับชั้นสูงขึ้นไป แวดล้อมด้วยลานประทักษิณและอาคารประกอบ ซึ่งหมายถึงเขาสัตบริภัณฑ์ และมหานทีสีทันดรที่อยู่ล้อมรอบเขาพระสุเมรุ การวางผังและออกแบบงานภูมิสถาปัตยกรรม มีวัตถุประสงค์เพื่อให้พึ้นที่สามารถรองรับการใช้งานได้อย่างครบถ้วนสมบูรณ์ถูกต้องตามโบราณราชประเพณีและสื่อความหมายถึงสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ฐานรอบพระเมรุมาศมีลักษณะเป็นสระบัวล้อมรอบพระเมรุมาศ สื่อความหมายถึง “สระโบกขรณี” ภายในสระปลูกบัวเต็มทั้ง 4 สระรอบฐานพระเมรุมาศ และประดับด้วยสัตว์หิมพานต์ตระกูลหงส์ภูมิสถาปัตยกรรมชั้นนอก (สวนแววหางนกยูง): เมื่อมองจากมุมสูง (Top View) มีพรรณไม้ที่ตกแต่งจะเรียงตัวเป็นรูป "แววหางนกยูง" เพื่อสื่อถึงตรานกยูงพระราชทาน ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของผ้าไหมไทยที่ได้รับรางวัล และมีพรรณไม่สำคัญ มีได้แก่ กระฉูด หญ้าลิเภา กล้วยไม้ กุหลาบควีนสิริกิติ์ ดอนญ่าควีนสิริกิติ์ บัวควีนสิริกิติ์

สำหรับ เกร็ดงานช่าง การฟื้นฟู "กระดาษทองย่น" ในการตกแต่งผนังและดาวเพดานของอาคารประกอบต่าง ๆ ในครั้งนี้ กรมศิลปากรได้นำ "กระดาษทองย่น" กลับมาใช้อีกครั้ง ซึ่งเป็นวัสดุสำคัญที่เคยใช้มาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 7 (ต่อจากการใช้แผ่นทองคำเปลวจริงในสมัยรัชกาลที่ 6)
กระดาษทองย่นจะถูกนำมาฉลุลายและซ้อนทับกับกระดาษสีแดงหรือสีน้ำเงิน ให้ความสวยงามคล้ายวอลล์เปเปอร์ ซึ่งในงานพระบรมศพในหลวงรัชกาลที่ 9 เมื่อเกือบ 10 ปีก่อน ไม่สามารถหากระดาษทองย่นได้จึงต้องใช้ "ผ้าทองย่น" แทน แต่ในครั้งนี้ได้รับการสนับสนุนจากสมาคมชาวจีนที่สั่งนำเข้ากระดาษทองย่นมาถวาย ทำให้สามารถนำวัสดุแบบดั้งเดิมกลับมาใช้ได้อย่างสมบูรณ์
นายพนมบุตร กล่าวว่า สำหรับความคืบหน้าการก่อสร้างและกำหนดการสำคัญ ปัจจุบันภาพรวมการก่อสร้างพระเมรุมาศ และอาคารประกอบ (พระที่นั่งทรงธรรม ศาลาลูกขุน ทับเกษตร และทิม) คืบหน้าเกือบ 100% เหลือเพียงงานเก็บรายละเอียดและติดตั้งงานประณีตศิลป์ เช่น การปูพรม (ซึ่งต้องทำเป็นลำดับสุดท้ายเพื่อป้องกันฝุ่น) ฉากบังเพลิง ฉากบังเตา และผ้าม่าน

ทั้งนี้ สำหรับกำหนดการสำคัญในลำดับถัดไป มีดังนี้ -งานบวงสรวงและยกฉัตร: วันที่ 24 พ.ย.จะมีพิธีบวงสรวงฉัตร และในวันพุธที่ 25 เวลา 18:00 น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี จะเสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพิธีอัญเชิญฉัตรขึ้นสู่ยอดพระเมรุมาศ (หลังเสร็จสิ้นพิธีจะเริ่มทยอยรื้อถอนนั่งร้านและเปิดให้สื่อมวลชนเก็บภาพได้ชัดเจนขึ้น) -การฝึกซ้อมริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศ (ราชรถ-ราชยานจริง): หลังจากบูรณะแล้วเสร็จตามกำหนดวันที่ 30 กันยายน จะมีการนำราชรถจริงออกมาฝึกซ้อม 3 ครั้ง ได้แก่ วันที่ 22 พฤศจิกายน, วันที่ 6 ธันวาคม และวันที่ 12 ธันวาคม
พระที่นั่งทรงธรรมและการแสดงโขนหน้าไฟ
-พระที่นั่งทรงธรรม ก่อสร้างเสร็จสมบูรณ์แล้ว สามารถรองรับผู้เข้าร่วมพิธีได้ประมาณ 1,800 – 2,000 คน ใช้เป็นที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระบรมวงศานุวงศ์ ประมุขต่างประเทศ คณะรัฐมนตรี คณะทูตานุทูต รวมถึงเป็นที่สำหรับพระสงฆ์ 50 รูป สวดพระอภิธรรม -การแสดงโขน: บริเวณพื้นลานหน้าพระที่นั่งทรงธรรม จะมีการแสดงโขนหน้าไฟ ร่วมกันระหว่างกรมศิลปากรและสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ โดยเลือกแสดงตอน "ศึกพรหมาศ" ซึ่งเป็นตอนแรกที่สมเด็จพระพันปีหลวง ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ฟื้นฟูและนำกลับมาจัดแสดงในโขนมูลนิธิศิลปาชีพ

แผนการปรับปรุงพระเมรุมาศต่อเนื่องและการจัดสร้างพิพิธภัณฑ์ -การปรับปรุงเพื่อใช้ในงานพระราชพิธีถัดไป ภายหลังเสร็จสิ้นงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระพันปีหลวง กรมศิลปากร จะใช้เวลาประมาณ 1 เดือนครึ่ง ถึง ไม่เกิน 2 เดือน ในการปรับปรุงพระเมรุมาศเพื่อใช้ในงานพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอเจ้าฟ้าพัชรกิติยาภาฯ โดยจะปรับเปลี่ยนองค์ประกอบสำคัญให้เหมาะสมตามพระอิสริยยศและวันประสูติ ได้แก่ การเปลี่ยนฉัตร เปลี่ยนหน้าบันพระนามาภิไธย เปลี่ยนสีกระเบื้องหลังคาเป็น สีส้ม (สีประจำวันพฤหัสบดี) รวมถึงปรับเปลี่ยนไม้ดอกไม้ประดับ

นิทรรศการและการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์ หลังจากเสร็จสิ้นพระราชพิธีทั้ง 2 งาน คาดว่าจะมีการจัดนิทรรศการเทิดพระเกียรติร่วมกันทั้ง 2 พระองค์ ณ พระที่นั่งทรงธรรมและศาลาลูกขุน จากนั้นจะอัญเชิญประติมากรรมรูปเทวดาและเครื่องประกอบพระเมรุมาศทั้งหมดไปจัดแสดงถาวร ณ "พิพิธภัณฑ์พระบรมศพ" คลองห้า ซึ่งกรมศิลปากรได้รับงบประมาณจัดสร้างขึ้นใหม่ เพื่อเป็นพิพิธภัณฑ์พระบรมศพแห่งเดียวในโลก




