สมาพันธ์ชาวประมงพื้นบ้านฯ เข้าพบ รมช.คมนาคม ชง 6 ข้อแก้ปัญหาชุมชนชายฝั่ง

สมาคมสมาพันธ์ชาวประมงพื้นบ้านแห่งประเทศไทย เข้าพบนายสรรเพชร บุญญามณี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม เพื่อหารือแนวทางแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของชุมชนประมงพื้นบ้าน พร้อมยื่นข้อเสนอเชิงนโยบาย 6 ประเด็น ครอบคลุมความมั่นคงในที่อยู่อาศัย การจดทะเบียนเรือประมงพื้นบ้าน การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และการจัดการร่องน้ำเดินเรือ โดยเน้นข้อเรียกร้องให้กระทรวงคมนาคมเร่งรัดออกกฎกระทรวงยกเว้นค่าตอบแทนรายปีสำหรับบ้านเรือนของชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมริมทะเลและริมลำน้ำ ให้มีผลบังคับใช้ภายในเดือนธันวาคม 2569
วันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 สมาคมสมาพันธ์ชาวประมงพื้นบ้านแห่งประเทศไทย เข้าพบนายสรรเพชร บุญญามณี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม เพื่อหารือแนวทางแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของชุมชนประมงพื้นบ้าน พร้อมยื่นข้อเสนอเชิงนโยบาย 6 ประเด็น ครอบคลุมความมั่นคงในที่อยู่อาศัย การจดทะเบียนเรือประมงพื้นบ้าน การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และการจัดการร่องน้ำเดินเรือ โดยเน้นข้อเรียกร้องให้กระทรวงคมนาคมเร่งรัดออกกฎกระทรวงยกเว้นค่าตอบแทนรายปีสำหรับบ้านเรือนของชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมริมทะเลและริมลำน้ำ ให้มีผลบังคับใช้ภายในเดือนธันวาคม 2569
ผู้แทนสมาคมสมาพันธ์ชาวประมงพื้นบ้านแห่งประเทศไทย เข้าพบนายสรรเพชร บุญญามณี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม เพื่อสะท้อนปัญหาและข้อเสนอจากชุมชนประมงพื้นบ้าน โดยเฉพาะปัญหาความไม่มั่นคงในที่อยู่อาศัยของชุมชนชายฝั่งที่ตั้งถิ่นฐานตามวิถีวัฒนธรรมมาอย่างยาวนาน แต่ได้รับผลกระทบจากการบังคับใช้พระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย พ.ศ. 2456 มาตรา 117 ทวิ ที่แก้ไขเพิ่มเติมในปี 2560 ประกอบกับคำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 32/2560 ส่งผลให้บ้านเรือนและสิ่งปลูกสร้างบางส่วนถูกกำหนดให้เป็นสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ ต้องขออนุญาตและชำระค่าตอบแทนเป็นรายปี

นายปิยะ เทศแย้ม นายกสมาคมสมาพันธ์ชาวประมงพื้นบ้านแห่งประเทศไทย ได้มีหนังสือถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม เพื่อขอให้เร่งรัดแก้ไขปัญหาดังกล่าว โดยระบุว่า ที่ผ่านมาสมาคมฯ ได้ยื่นข้อเรียกร้องต่อรัฐบาลผ่านสำนักนายกรัฐมนตรี กรมเจ้าท่า และคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ซึ่ง กสม. ได้มีข้อเสนอแนะที่ 175/2567 ลงวันที่ 25 มิถุนายน 2567 ให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องพิจารณาแก้ไขปัญหา
ต่อมากรมเจ้าท่าได้จัดทำร่างกฎกระทรวงเพื่อขยายการยกเว้นค่าตอบแทนรายปีให้ครอบคลุมอาคารหรือสิ่งปลูกสร้างของชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมที่ได้รับการรับรองจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และเปิดรับฟังความคิดเห็นระหว่างวันที่ 12 พฤศจิกายน ถึง 11 ธันวาคม 2568 แต่จนถึงปัจจุบันร่างกฎกระทรวงดังกล่าวยังไม่มีความคืบหน้าในการประกาศใช้
สมาคมฯ จึงเรียกร้องให้กระทรวงคมนาคมเร่งรัดกระบวนการออกกฎกระทรวงให้มีผลบังคับใช้ภายในเดือนธันวาคม 2569 เพื่อบรรเทาภาระค่าใช้จ่ายและสร้างความมั่นคงด้านที่อยู่อาศัยให้แก่ชุมชนประมงพื้นบ้าน

นอกจากนี้ สมาคมฯ ยังได้ยื่นข้อเสนอเชิงนโยบายต่อรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม รวม 6 ประเด็นสำคัญ ดังนี้
1. เร่งแก้ไขปัญหาความมั่นคงในที่อยู่อาศัยของชุมชนประมงพื้นบ้าน
เร่งรัดออกกฎกระทรวงยกเว้นค่าตอบแทนรายปีสำหรับบ้านเรือนและสิ่งปลูกสร้างของชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมริมทะเลและริมลำน้ำ โดยคำนึงถึงสิทธิชุมชน วิถีวัฒนธรรม และการตั้งถิ่นฐานที่มีมาอย่างยาวนาน เพื่อให้ชุมชนสามารถดำรงชีวิตและประกอบอาชีพได้อย่างมั่นคง
2. ปรับปรุงระเบียบจดทะเบียนเรือประมงพื้นบ้าน และจัดตั้งศูนย์ตรวจเรือระดับชุมชน
ปัจจุบันชาวประมงพื้นบ้านประสบปัญหาจากขั้นตอนการจดทะเบียนเรือที่ซับซ้อน ต้องใช้เอกสารจำนวนมาก และมีข้อกำหนดบางประการที่ไม่สอดคล้องกับลักษณะการใช้งานของเรือประมงพื้นบ้านขนาดเล็ก โดยเฉพาะเรือหางยาว เช่น ข้อกำหนดเกี่ยวกับใบอนุญาตนายท้ายเรือประมงชั้นสอง และใบอนุญาตนายช่างเครื่อง
สมาคมฯ จึงเสนอให้กรมเจ้าท่าปรับปรุงระเบียบและหลักเกณฑ์การจดทะเบียนเรือประมงพื้นบ้านให้มีรูปแบบเฉพาะที่เหมาะสมกับการใช้งานจริง พร้อมสนับสนุนการจัดตั้งศูนย์ตรวจเรือระดับชุมชน โดยร่วมมือกับสถาบันอาชีวศึกษาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายและการเดินทางของชาวประมง โดยเริ่มนำร่องในชุมชนสมาชิกสมาคมฯ
3. สนับสนุนการพัฒนาอู่เรือและคานเรือชุมชน
เสนอให้กระทรวงคมนาคมสนับสนุนงบประมาณและปรับปรุงกฎระเบียบที่เกี่ยวข้อง เพื่อพัฒนาอู่เรือและคานเรือสำหรับซ่อมบำรุงเรือประมงพื้นบ้านในระดับชุมชน ช่วยให้ชาวประมงสามารถเข้าถึงบริการซ่อมบำรุงเรือได้สะดวกขึ้น และลดต้นทุนในการประกอบอาชีพ
4. พัฒนาท่าเทียบเรือประมงพื้นบ้านขนาดเล็ก
เสนอให้ภาครัฐสนับสนุนการก่อสร้างและปรับปรุงท่าเทียบเรือประมงพื้นบ้านขนาดเล็ก โดยกำหนดรูปแบบให้เหมาะสมกับสภาพภูมิประเทศ วิถีการทำประมง และความต้องการของแต่ละชุมชน เพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นต่อการประกอบอาชีพ
5. เร่งแก้ไขปัญหาร่องน้ำตื้นเขินที่เป็นอุปสรรคต่อการเดินเรือ
สมาคมฯ เสนอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งสำรวจและแก้ไขปัญหาร่องน้ำตื้นเขิน ซึ่งส่งผลกระทบต่อการนำเรือประมงเข้าออก รวมถึงการเดินเรือโดยสารและการขนส่งในบางพื้นที่ โดยมีพื้นที่ที่เสนอให้พิจารณา ได้แก่
คลองยายม่อม ตำบลแหลมงอบ อำเภอแหลมงอบ จังหวัดตราด
บ้านในถุ้ง ตำบลท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช
ท่าเรือน้ำลึกบ้านทะเลนอก อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา
บ้านทุ่งน้อย ตำบลเขาแดง อำเภอกุยบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์
บ้านคันธุลีและบ้านท่าม่วง อำเภอท่าชนะ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
ปากอ่าวบ้านศาลาใหม่ อำเภอตากใบ และปากอ่าวไพรวัลย์ อำเภอเมืองนราธิวาส จังหวัดนราธิวาส
ท่าเรือแหลมกรวด เกาะจำ และเกาะศรีบอยา จังหวัดกระบี่
ทั้งนี้ การแก้ไขปัญหาควรพิจารณาจากสภาพร่องน้ำและความจำเป็นของแต่ละพื้นที่ เพื่อให้ชาวประมงสามารถประกอบอาชีพได้อย่างปลอดภัยและต่อเนื่อง
6. ทบทวนโครงการขุดลอกร่องน้ำที่ไม่จำเป็นและอาจส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ
สมาคมฯ เสนอให้กระทรวงคมนาคมทบทวนโครงการขุดลอกร่องน้ำบางแห่งที่มีความลึกและความกว้างเพียงพอต่อการเดินเรืออยู่แล้ว เนื่องจากการขุดลอกโดยไม่มีความจำเป็นอาจทำให้เกิดการฟุ้งกระจายของตะกอน ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศชายฝั่งและทรัพยากรสัตว์น้ำ ซึ่งเป็นฐานทรัพยากรสำคัญในการดำรงชีพของชาวประมงพื้นบ้าน
การพัฒนาร่องน้ำเดินเรือจึงควรดำเนินการบนพื้นฐานของข้อมูลสภาพพื้นที่ ความจำเป็นในการใช้งาน และผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม
