เพื่อไทยดันชงสภาฯ ตั้ง กมธ.วิสามัญ ลุยสางปัญหากากอุตสาหกรรม-สารพิษ จี้หน่วยงานรัฐบังคับใช้กฎหมายจริงจัง

19 พฤศจิกายน 2569 ที่รัฐสภา นายจาตุรนต์ ฉายแสง สส.บัญชีรายชื่อ พรรคเพื่อไทย แถลงกรณี สส.พรรคเพื่อไทยเสนอญัตติขอตั้งคณะ กมธ.วิสามัญเพื่อศึกษาปัญหากากอุตสาหกรรม ขยะสารพิษ โลหะหนัก และมลภาวะต่างๆว่า กรณีข้อวิพากษ์วิจารณ์เกี่ยวกับคำสั่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ที่ 4/2559 ขอชี้แจงว่าคำสั่งดังกล่าวไม่ได้อนุญาตให้นำเข้าขยะพิษหรือขยะอิเล็กทรอนิกส์ แต่เป็นการยกเว้นการบังคับใช้กฎหมายผังเมืองสำหรับกิจการบางประเภท รวมถึงสถานที่จัดเก็บ ฝังกลบ และรีไซเคิลขยะ ส่งผลให้สามารถประกอบกิจการในพื้นที่ที่เดิมมีข้อจำกัดด้านผังเมืองได้มากขึ้น โดยคำสั่งดังกล่าวถูกยกเลิกในเวลาต่อมา ซึ่งในปี 2561 จีนเริ่มเข้มงวดการนำเข้าขยะอิเล็กทรอนิกส์และขยะบางประเภท ส่งผลให้ขยะจำนวนมากเปลี่ยนทิศทางเข้าสู่ภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงประเทศไทย ประกอบกับการผ่อนผันข้อกำหนดด้านผังเมืองในช่วงที่ผ่านมา จึงอาจเป็นปัจจัยที่เอื้อให้สถานประกอบการจัดเก็บและรีไซเคิลขยะเพิ่มจำนวนขึ้น โดยบางแห่งดำเนินกิจการไม่ได้มาตรฐานหรือผิดกฎหมาย
นายจาตุรนต์ กล่าวต่อว่า ปัญหาการลักลอบนำเข้าขยะอุตสาหกรรมและการจัดการของเสียอันตรายเกิดจากข้อบกพร่องในการบังคับใช้กฎหมาย รวมถึงปัญหาการทุจริต และการประกอบกิจการที่ไม่สุจริต แม้ว่าภาครัฐจะมีมาตรการห้ามนำเข้าขยะอิเล็กทรอนิกส์และเศษพลาสติกบางประเภทแล้ว แต่ยังพบการลักลอบนำเข้าและทิ้งกากอุตสาหกรรมในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ ส่งผลกระทบต่อแหล่งน้ำ สิ่งแวดล้อม สุขภาพของประชาชน ภาคเกษตรกรรม และความมั่นคงทางอาหาร การแก้ไขปัญหาดังกล่าวจำเป็นต้องบูรณาการความร่วมมือระหว่างกรมโรงงานอุตสาหกรรม กรมการค้าต่างประเทศ กรมศุลกากร กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนฝ่ายปกครอง และตำรวจ เนื่องจากแต่ละหน่วยงานมีอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายแตกต่างกัน การตรวจสอบเฉพาะกรณีหรือการดำเนินงานโดยหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งจึงไม่เพียงพอ จำเป็นต้องวางระบบตรวจสอบและบังคับใช้กฎหมายอย่างครอบคลุม ต่อเนื่อง และเป็นมาตรฐานเดียวกัน
นายจาตุรนต์ กล่าวอีกว่า สำหรับการดำเนินการในสภาผู้แทนราษฎร พรรคเพื่อไทยได้เสนอให้บรรจุญัตติด่วนด้วยวาจาเพื่อพิจารณาปัญหาดังกล่าว แต่การพิจารณาถูกเลื่อนออกไปจากวันที่ 12 พ.ย.2569 และวันที่ 19 พ.ย.2569 ล่าสุดมีแนวโน้มว่าจะสามารถเสนอญัตติได้ในวันที่ 26 พ.ย.2569 ต้องรอผลการหารือร่วมกันของคณะกรรมการประสานงานพรรคร่วมรัฐบาลและฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้ การจัดตั้งคณะ กมธ.วิสามัญจะช่วยให้สามารถศึกษาปัญหากากอุตสาหกรรมและมลพิษได้อย่างรอบด้าน ทั้งด้านกฎหมาย การนำเข้า การกำกับดูแล และผลกระทบต่อประชาชน พร้อมเสนอให้รัฐบาลกำหนดนโยบายและมาตรการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ โดยมอบหมายให้หน่วยงานที่มีอำนาจหน้าที่ดำเนินการตามกฎหมายอย่างจริงจัง เพื่อให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรมและป้องกันปัญหาในระยะยาว
