บทบรรณาธิการ : 23 พฤศจิกายน 2569

ดีลภาษีกับโจทย์ใหญ่รัฐบาล
เดิมทีนั้น รัฐบาลคงไม่คิดว่าการปิดดีลภาษีกับมหาอำนาจสหรัฐ จะกลายเป็นประเด็นที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์ และตั้งคำถามด้วยความวิตกกังวลกว้างขวางขนาดนี้ ภายหลังนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ร่วมลงนามแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างไทยและสหรัฐ (ART) ณ กรุงมะนิลา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์
สาเหตุที่ทำให้ดีลภาษีครั้งนี้ กลายเป็นประเด็นร้อนขึ้นมา ก็เพราะคำพูดของโดนัลด์ทรัมป์ ที่กล่าวอ้างในช่วงท้ายของการประชุมสุดยอดอาเซียนว่าประเทศไทยจะยกเลิกภาษีศุลกากรทั้งหมดสำหรับสินค้าส่งออกของสหรัฐฯ รวมทั้งขจัดอุปสรรคทางการค้าที่มิใช่ภาษี รวมทั้งไทยสัญญาว่าจะนำเข้าสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ คิดเป็นมูลค่าประมาณ 2,600 ล้านดอลลาร์
นี่คือความตื่นตระหนกแรกจากฝีปากของทรัมป์ และเมื่อถูกผสมโรงในประเด็นที่ว่า การลงนามแถลงการณ์ร่วมฯ มีความยาวแค่ 1 หน้ากระดาษ โดยไม่มีการเปิดเผยรายละเอียดใดๆว่ามีสินค้าตัวไหนบ้างที่อยู่ในบัญชี จึงทำให้ถูกขยายประเด็นความหวั่นวิตกไปในภาคธุรกิจของไทย โดยเฉพาะในกลุ่มอ่อนไหวอย่างเช่น ภาคปศุสัตว์ หรือภาคการเกษตร
การตีเคลมดีลภาษีของโดนัลด์ ทรัมป์ได้ถูกวิเคราะห์อย่างรู้เท่าทันว่า เป็นเพียงวาทกรรมเพื่อสร้างคะแนนนิยมทางการเมืองภายในประเทศเท่านั้น เพราะโดยเท็จจริงแล้ว การลงนามในข้อตกลงการค้าดังกล่าว เป็นเพียงการสรุปสาระสำคัญเบื้องต้น ยังไม่ใช่ฉบับสมบูรณ์ เนื่องจากต้องรอให้นำไปขัดเกลาถ้อยคำทางกฎหมายอีกครั้งเสียก่อน
ตามขั้นตอนต่อไปก็คือ รัฐบาลจะต้องนำร่างข้อตกลงฉบับสมบูรณ์เข้าสู่กระบวนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชน เสนอเข้าคณะรัฐมนตรี(ครม.)และส่งร่างให้รัฐสภาพิจารณาให้ความเห็นชอบตามกฎหมายก่อนบังคับใช้จริง คงจะใช้เวลาอีกหลายเดือน จึงเป็นคำตอบว่าทำไมยังไม่มีรายละเอียด เพราะถือว่าเป็นมารยาททางการทูต และไม่ให้ประเทศคู่แข่งนำไปใช้เปรียบเทียบ
กระนั้นก็ตาม แม้ อนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี และ ศุภจี ธรรมพันธุ์ รองนายกฯ และรมว.พาณิชย์ ออกมาอธิบายว่า ข้อตกลงตามแถลงการณ์ร่วมการค้าฯไม่ได้ทำให้ไทยเสียผลประโยชน์ และไม่ใช่การยกเลิกภาษีทั้งหมดตามคำกล่าวอ้างของทรัมป์ เพราะยังมีระบบโควตาและมาตรการจำกัดการนำเข้าในสินค้าอีกหลายรายการก็ตาม แต่ก็ยังลดแรงหวั่นวิตกไม่ได้มากนัก
อย่าลืมว่า ประเด็นในลักษณะนี้ มีความละเอียดอ่อนทั้งในแง่เศรษฐกิจปากท้องและมุมการเมืองจริงอยู่ว่า ข้อตกลงนี้เป็นเรื่องที่เดินตามกรอบเดิมตั้งแต่ยุคของรัฐบาลแพทองธาร ชินวัตร เพื่อเอาตัวให้รอดแรงบีบสงครามภาษีตอบโต้จากร้อยละ 36 ลงมาเหลือร้อยละ 19 รวมทั้งต้องการรักษาตลาดส่งออกในสหรัฐฯ ที่สูงเป็นอันดับ 1 มูลค่า 2.37 ล้านล้านบาท
แต่รัฐบาลก็ไม่ควรชะล่าใจ เพราะการลงนามแม้จะไม่มีฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดได้หรือเสียร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่ก็มีคำถามว่าได้อะไรและเสียอะไร ในระยะสั้นและระยะยาวคุ้มค่าแค่ไหน วันนี้อาจยังไม่มีใครตอบได้ว่าไทยได้เปรียบหรือเสียเปรียบอะไร ดังนั้นนี่คือโจทย์ใหญ่ที่รัฐบาลต้องเร่งสร้างความไว้ใจให้กับประชาชน ก่อนที่ความหวั่นวิตกจะม้วนตัวกลายเป็นแรงกระแทกรัฐบาลในอนาคต
