ปากดี มีความรู้ กับหมอณัน : ฟันผุ เริ่มตั้งแต่ฟันน้ำนม: เรื่องเล็กที่ไม่ควรมองข้าม

หนึ่งในคำถามที่หมอณันได้ยินจากผู้ปกครองบ่อยที่สุดคือ “ฟันน้ำนม เดี๋ยวก็หลุด ไม่จำเป็นต้องดูแลมากก็ได้ใช่ไหมคะ”

คำถามนี้ฟังดูธรรมดา แต่กลับเป็นจุดเริ่มต้นของปัญหาฟันผุในเด็กจำนวนไม่น้อย และเป็นเหตุผลที่วันนี้หมอณันเลือกหยิบเรื่อง ฟันน้ำนม มาเล่าเป็นเรื่องแรกๆ ในคอลัมน์นี้ เพราะปัญหาฟันของผู้ใหญ่จำนวนมาก มักมีจุดเริ่มต้นตั้งแต่วัยเด็ก โดยที่ทั้งเด็กและผู้ปกครองไม่รู้ตัว

ในความเป็นจริง ฟันน้ำนมไม่ได้เป็นแค่ฟันชั่วคราว แต่มีความสำคัญต่อสุขภาพช่องปากและพัฒนาการของเด็ก

มากกว่าที่หลายคนคิด หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม ปัญหาที่เริ่มจากฟันน้ำนม อาจส่งผลต่อสุขภาพช่องปากของเด็กในระยะยาวได้

ฟันน้ำนม สำคัญอย่างไร

ฟันน้ำนมไม่ได้มีหน้าที่เพียงช่วยให้เด็กเคี้ยวอาหาร แต่ยังมีบทบาทต่อการพูด การเจริญเติบโตของขากรรไกร

และเป็นตัวกำหนดตำแหน่งของฟันแท้ในอนาคต เมื่อฟันน้ำนมผุ เป็นรู หรือสูญเสียก่อนเวลา เด็กอาจมีปัญหาในการเคี้ยวอาหาร เกิดอาการเจ็บปวด รับประทานอาหารได้น้อยลง ไม่สามารถรับสารอาหารที่เหมาะสมตามวัยได้เต็มที่ บางรายอาจขาดเรียน และกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน รวมถึงอาจส่งผลให้ฟันแท้ขึ้นผิดตำแหน่งในอนาคต และทำให้การรักษาซับซ้อนมากขึ้น

ฟันผุในเด็ก เกิดจากอะไร

ฟันผุเกิดจากการสะสมของคราบจุลินทรีย์ร่วมกับน้ำตาลในอาหาร เด็กเล็กที่ได้รับนมหวาน น้ำหวาน หรือขนมที่มีน้ำตาลเป็นอาหารว่างบ่อยครั้ง ขณะเดียวกันยังทำความสะอาดฟันได้ไม่ดีพอ จึงมีความเสี่ยงต่อการเกิดฟันผุได้ง่าย ที่สำคัญ ฟันผุในระยะแรกมักไม่แสดงอาการ เด็กอาจไม่บ่นปวด ทำให้ผู้ปกครองไม่ทราบว่ามีปัญหา จนกระทั่งฟันผุลุกลามและต้องรักษามากขึ้น

ฟันผุไม่ใช่เรื่องของเด็กอย่างเดียว

เด็กที่มีฟันผุตั้งแต่อายุน้อย มักมีความเสี่ยงต่อการเกิดฟันผุในฟันแท้สูงขึ้น หากไม่มีการปรับพฤติกรรมการดูแลช่องปาก หรือไม่ได้รับการดูแลอย่างต่อเนื่อง การป้องกันฟันผุ จึงควรเริ่มตั้งแต่ฟันน้ำนม และเป็นความร่วมมือของทั้งเด็กและผู้ปกครอง โดยเฉพาะผู้ปกครอง ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการดูแล สอน และสร้างพฤติกรรมที่ถูกต้อง ในช่วงวัยที่เด็กยังไม่สามารถดูแลตัวเองได้เต็มที่

ดูแลฟันน้ำนมอย่างไรให้ห่างไกลฟันผุ

เริ่มทำความสะอาดฟันตั้งแต่ฟันซี่แรกขึ้น ใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ในปริมาณที่เหมาะสมตามวัย เลือกอาหารว่างที่มีประโยชน์  พาเด็กไปตรวจฟันอย่างสม่ำเสมอ  การดูแลเหล่านี้อาจดูเป็นเรื่องเล็ก แต่เป็นพื้นฐานสำคัญของสุขภาพช่องปากในระยะยาว

ฟันดี เริ่มตั้งแต่วันแรก

ฟันผุไม่ใช่เรื่องที่เกิดขึ้นในวันเดียว แต่เป็นผลสะสมจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน การเริ่มต้นดูแลฟันตั้งแต่ฟันน้ำนม จึงเป็นของขวัญชิ้นแรกที่ผู้ปกครองมอบให้ลูกได้ เพราะฟันที่แข็งแรงในวันนี้ คือรอยยิ้มที่มั่นใจในวันข้างหน้า

เรียบเรียงโดย หมอฟันราชวิทยาลัยทันตแพทย์แห่งประเทศไทย

ผศ.ทพญ.วรณัน ประพันธ์ศิลป์