ภูมิธรรม ย้อน 20 ปี 19 กันยา รัฐประหาร เป็นบทเรียนประเทศไทย ต้องเรียนรู้-ไม่ควรเกิดซ้ำ

วันที่ 19 กันยายน 2569 นายภูมิธรรม เวชยชัย อดีตรองนายกรัฐมนตรี ในฐานะแกนนำพรรคเพื่อไทย โพสต์เฟซบุ๊กเกี่ยวกับครบรอบการรัฐประหาร 20 ปี 19 กันยายน 2549

โดยระบุว่า 20 ปี 19 กันยา รัฐประหารรัฐบาลจากการเลือกตั้ง

บทเรียนที่ประเทศไทยต้องเรียนรู้ จดจำและไม่ยอมให้เกิดการทำลายโอกาสของประเทศอีกต่อไป

ยี่สิบปี 19 กันยายน 2549 มีคำถามสำคัญที่ทิ้งให้คนไทยต้องจดจำ

ผมเป็นคนหนึ่งที่เป็นรัฐมนตรีในรัฐบาลซึ่งถูกยึดอำนาจ ในวันนั้น ประเทศไทยได้ผ่านทั้งความขัดแย้ง ความสูญเสียโอกาสและผลกระทบที่ตามมาตลอดสองทศวรรษ บทเรียนสำคัญ ที่ผมได้บทสรุปของเหตุการณ์วันนั้น คือ การใช้อำนาจนอกระบบ มาทำลายกลไกและความต่อเนื่อง ของระบอบประชาธิปไตย ควรต้องถูกตั้งคำถาม และถูกตรวจสอบอย่างจริงจัง จากคนในสังคมไทยใหม่อีกครั้ง รัฐประหารอาจเปลี่ยนรัฐบาล ได้ในคืนเดียว แต่กลับสร้างปัญหาใหม่ ที่ใหญ่กว่าเดิม และทำให้โอกาสของประชาชน ศักยภาพของประเทศสูญหายไปอย่างไม่อาจยอมรับได้

ยี่สิบปีที่ผ่านมา เราเห็น...การเปลี่ยนรัฐบาล เปลี่ยนรัฐธรรมนูญ และเปลี่ยนกติกาหลายครั้ง แต่ปัญหาและความขัดแย้ง ไม่ได้หมดไป

ขณะที่ประเทศสูญเสียทั้งเวลา ความต่อเนื่อง ความเชื่อมั่น และโอกาสของประชาชน นี่คือบทเรียนที่ผมคิดว่าประเทศไทยไม่ควรต้องเผชิญซ้ำอีก ประชาธิปไตยไม่ได้หมายความว่า “เสียงข้างมากมีอำนาจเบ็ดเสร็จ เด็ดขาดในการทำอะไรก็ได้” แต่ก็ต้องคำนึงถึงสิทธิของเสียงข้างน้อยและการยอมรับของประชาชน ประชาธิปไตยที่มั่นคงจึงต้องมีทั้ง รัฐบาลที่มาจากประชาชน และระบบตรวจสอบ ที่ประชาชนเชื่อถือ รัฐบาลทำผิด ต้องถูกตรวจสอบ นักการเมืองทุจริต ต้องถูกดำเนินคดี รัฐบาลล้มเหลว ต้องถูกเปลี่ยน พรรคการเมืองผิดคำสัญญา ต้องรับผิดชอบ

ทว่า ทั้งหมดต้องเกิดขึ้นภายใต้กฎหมายและกติกาประชาธิปไตย เพราะหัวใจของประชาธิปไตย ไม่ใช่การรับประกันว่าเราจะได้รัฐบาลที่ดีที่สุดทุกครั้ง แต่คือการมีระบบที่ทำให้ คนทำผิดถูกตรวจสอบได้ รัฐบาลที่ล้มเหลวถูกเปลี่ยนได้ และที่สำคัญประชาชนต้องเป็นผู้ตัดสินอนาคตของตนเอง

ผมยังเชื่ออีกว่า ประชาธิปไตยจะมั่นคงไม่ได้ หากประชาชนมองไม่เห็นความหมายของมันในชีวิตจริง ประชาธิปไตยต้องตอบคำถาม พื้นฐานให้ได้ว่า ประชาชนมีรายได้พออยู่หรือไม่ เกษตรกรมีอนาคตหรือไม่ คนตัวเล็กเข้าถึงการรักษาพยาบาลหรือไม่ ลูกหลานมีการศึกษา มีงาน และมีความหวังหรือไม่

นี่คือสิ่งที่ผมเรียกมาตลอดว่า “ประชาธิปไตยที่กินได้” ประชาธิปไตยจึงต้อง มีทั้งเสียงของประชาชน และมีการตรวจสอบการใช้อำนาจ มีรัฐบาลที่ทำงานได้ และมีกติกาที่ไม่มีใครอยู่เหนือกติกา เมื่อมองย้อนกลับไป 20 ปี ผมไม่อยากให้วันที่ 19 กันยายน เป็นเพียงวันแห่งการกล่าวโทษว่า ใครผิด ใครถูก ใครชนะ หรือใครแพ้ สิ่งที่มีคุณค่ากว่าคือการถามว่า เราจะทำอย่างไรให้ความผิดพลาดในอดีต กลายเป็นภูมิคุ้มกันของอนาคต ประเทศไทยควรมีระบบที่รัฐบาลถูกตรวจสอบได้โดยไม่ต้องล้มระบอบ มีความขัดแย้งได้โดยไม่ต้องฉีกกติกา และ เปลี่ยนรัฐบาลได้โดยไม่ต้องใช้อำนาจนอกระบบ เพราะท้ายที่สุด ถ้าประชาชนเลือกผิด ประชาชนต้องมีสิทธิเลือกใหม่ ถ้ารัฐบาลทำผิด ต้องถูกตรวจสอบและรับผิดชอบ การแก้ความผิดพลาด ไม่ควรแก้ด้วยการสร้างความผิดพลาดที่ใหญ่กว่า

ยี่สิบปีของ 19 กันยา จึงควรฝากบทเรียนไว้กับประเทศไทยว่า “อย่าแก้ปัญหาและความขัดแย้ง ด้วยการทำลายกติกาที่จะใช้แก้ปัญหา และความขัดแย้งนั้น” “ประชาธิปไตยอาจไม่ทำให้เราได้รัฐบาลที่ถูกใจทุกครั้ง แต่ต้องทำให้เรามีกติกาที่เปลี่ยนรัฐบาลได้โดยไม่ต้องทำลายประเทศ” เพราะประเทศอาจเปลี่ยนผู้มีอำนาจได้ในคืนเดียว แต่การฟื้นโอกาสและความเชื่อมั่น ให้กลับคืนมาอาจต้องใช้เวลา ทั้งชั่วชีวิตคน

ภูมิธรรม เวชยชัย

19 กันยายน 69