ยกเลิก ‘ประเมินแล้วจบ’สมศ.เสนอ 4 สูตรด่วน ยกระดับโรงเรียน 4 กลุ่ม ดึงครูกลับห้องเรียน

สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) หรือ สมศ. เดินหน้ายกระดับคุณภาพการศึกษาไทยครั้งใหญ่ หลังสรุปผลประเมินสถานศึกษา 14,013 แห่งทั่วประเทศ พร้อมสกัดเป็น "4 ข้อเสนอเชิงนโยบายเร่งด่วน" เสนอต่อกระทรวงศึกษาธิการและหน่วยงานต้นสังกัด ชูจุดยืนเปลี่ยนผ่านจากการประเมินแบบเดิมสู่การเป็น "พันธมิตรเพื่อการพัฒนา" มุ่งเน้นการสนับสนุนเชิงรุกและจัดทำแผนพัฒนาแบบเฉพาะเจาะจงให้สอดรับกับบริบทของสถานศึกษา 4 กลุ่มหลักอย่างเท่าเทียม

ศ.ดร.องอาจ นัยพัฒน์ ผู้อำนวยการ สมศ. เปิดเผยว่า จากการลงพื้นที่ประเมินคุณภาพสถานศึกษากว่า 14,013 แห่ง ในปีงบประมาณ 2569 สมศ. ได้พบข้อมูลเชิงลึกทั้งจุดแข็ง ข้อจำกัด และความท้าทายที่หลากหลายในแต่ละพื้นที่ เพื่อไม่ให้ผลประเมินหยุดอยู่เพียงบนหน้ากระดาษ สมศ. จึงได้สังเคราะห์เป็น 4 ข้อเสนอเชิงนโยบายระดับมหภาค เพื่อขับเคลื่อนเชิงระบบ ได้แก่ 1.ลดความเหลื่อมล้ำด้วยการสนับสนุนแบบตรงเป้า (Equitable Support) ปรับเปลี่ยนจากการจัดสรรงบประมาณและทรัพยากรแบบหารเท่ากัน สู่การให้ความช่วยเหลือตาม "ระดับความจำเป็น" โดยพิจารณาจากบริบทจริง เช่น ขนาดโรงเรียน ภาวะความเสี่ยง และความยากจน เพื่ออุดหนุนตั้งแต่กลุ่มพร้อมสูงไปจนถึงกลุ่มเปราะบางที่ต้องการความช่วยเหลือเร่งด่วน , 2.ทลายกรอบประเมินแล้วจบ สู่ระบบช่วยเหลือ สถานศึกษาต้องไม่ถูกปล่อยให้เผชิญปัญหาลำพัง โดยเสนอให้จัดตั้ง "ทีมสนับสนุนระดับพื้นที่" เข้าเป็นพี่เลี้ยงและร่วมออกแบบแนวทางแก้ไขปัญหาร่วมกับโรงเรียนอย่างใกล้ชิด , 3.ปรับการพัฒนาครู สู่การสอนในห้องเรียนจริง (Practice-based Development) ยกเลิกการดึงครูออกจากห้องเรียนมาอบรมสัมมนา เปลี่ยนเป็นการใช้ระบบ Coaching และนิเทศในสถานที่ปฏิบัติงานจริง เพื่อลดภาระงานเอกสารและยกระดับสมรรถนะการเรียนรู้ของผู้เรียนโดยตรง และ 4.พัฒนาระบบ Early Warning ใช้ข้อมูลเป็นเข็มทิศ สร้างฐานข้อมูลและแสดงผลผ่าน Dashboard พร้อมจัดทำ Risk / Needs Profile เพื่อคัดกรองความเสี่ยง ช่วยให้ผู้บริหารระดับนโยบายอ่านเกมขาดและจัดสรรทรัพยากรได้อย่างแม่นยำ

นอกจากนี้ ศ.ดร.องอาจ กล่าวเพิ่มเติมว่า สมศ. ยังได้จัดทำ "ข้อเสนอแนะเฉพาะกลุ่มสถานศึกษา 4 ประเภท" เพื่อแก้ปัญหาตรงจุด เลิกใช้เกณฑ์มาตรฐานเดียว (One-size-fits-all) ประกอบด้วย การศึกษาปฐมวัยและศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก (ศพด.) เร่งอุดช่องโหว่ด้านภาษา การสื่อสาร และความคิดสร้างสรรค์ ควบคู่ไปกับการรักษามาตรฐานความปลอดภัยสูงสุด , การศึกษาขั้นพื้นฐาน โรงเรียน ตชด. และโรงเรียนศึกษาสงเคราะห์ ยึด "ผลลัพธ์ผู้เรียน" เป็นตัวตั้ง พร้อมใช้กลไก Cluster Coaching หรือ Mobile Support Team ลงพื้นที่ดูแลโรงเรียนห่างไกล , โรงเรียนนานาชาติ ต่อยอดมาตรฐานสากล เน้นวัดผลสมรรถนะจริง ยกระดับเทคโนโลยีและภาษา พร้อมส่งเสริมอัตลักษณ์ภาษาและวัฒนธรรมไทย , ด้านการอาชีวศึกษา ผนึกกำลังภาคอุตสาหกรรม เปลี่ยนจากวัดยอดผู้จบการศึกษา สู่เป้าหมายแรงงานคุณภาพ การันตีงานทำ และยกระดับทักษะดิจิทัล

ทั้งนี้ สมศ. เตรียมส่งมอบรายงานข้อเสนอแนะฉบับสมบูรณ์ให้แก่หน่วยงานต้นสังกัด ได้แก่ กระทรวงศึกษาธิการ, กระทรวงมหาดไทย, กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์, สำนักงานตำรวจแห่งชาติ และกรุงเทพมหานคร เพื่อขับเคลื่อนสู่เป้าหมายสูงสุด “Quality Education for All Thais” ต่อไป