ปฏิวัติห้องเรียนเด็กเล็ก! ชูสูตร 'ร่างกายขยับ สมองทำงาน' ดึงนวัตกรรมวิจัยลดพฤติกรรมเนือยนิ่ง-ติดหน้าจอ

สมาคมอนุบาลฯ สสส. CYPAS พร้อมขยายผลงานวิจัยนวัตกรรมพัฒนาครูปฐมวัย หนุนนโยบาย 3 เร่ง 3 ลด 3 เพิ่ม ชี้กิจกรรมทางกายส่งผลให้สมองเด็กตื่นตัว พร้อมเรียนรู้ ลดพฤติกรรมเนือยนิ่งและติดจอ
สมาคมอนุบาลศึกษาแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์ฯ เดินหน้าเตรียมขยายผลงานวิจัยการส่งเสริมกิจกรรมทางกายในเด็กปฐมวัยสู่การปฏิบัติจริงในชั้นเรียนเด็กเล็ก ขับเคลื่อนนโยบาย “3 เร่ง 3 ลด 3 เพิ่ม” ผ่านความร่วมมือกับหน่วยงานด้านการศึกษาและภาคีเครือข่าย มุ่งพัฒนาศักยภาพครูปฐมวัยให้สามารถจัดกิจกรรมทางกายและการเคลื่อนไหวที่เหมาะสมกับวัย ตอบมาตรฐานองค์การอนามัยโลก WHO ให้เด็กได้ใช้ร่างกาย เรียนรู้ และพัฒนาทักษะสมอง EF ควบคู่กัน หวังลดพฤติกรรมเนือยนิ่งและวิกฤตเด็กติดจอ พร้อมวางรากฐานสุขภาวะที่ดีตั้งแต่ช่วงต้นของชีวิต

โดยที่ผ่านมาได้ร่วมมือกับโครงการ CYPAS หรือ Children and Youth Physical Activity Studies มหาวิทยาลัยมหิดล สนับสนุนโดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ในการผลักดันงานวิจัยเกิด 2 นวัตกรรมส่งเสริมกิจกรรมทางกายในกลุ่มเด็กปฐมวัยและโปรแกรมฝึกอบรมครู ได้แก่ “Body Move Brain Groove” การจัดกิจกรรมทางกายกลางแจ้ง เพื่อส่งเสริมทักษะการเคลื่อนไหว ทักษะสมอง EF และระดับกิจกรรมทางกายของเด็กปฐมวัย และ “Music Sandbox” การจัดกิจกรรมดนตรีและการเคลื่อนไหว เพื่อส่งเสริมทักษะการเคลื่อนไหวและทักษะสมอง EF ผ่านการเรียนรู้ที่ผสานการเล่น จังหวะ และการเคลื่อนไหวของเด็กปฐมวัยเข้าด้วยกัน พร้อมเดินสายสร้างความร่วมมือกับหน่วยงานระดับนโยบาย วางแนวทางและแผนขยายผลสู่เครือข่ายสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยทั่วประเทศ

รศ.ดร.อารีกุล อมรศรีวัฒนกุล หัวหน้าโครงการ CYPAS เผยตัวเลขจากการเก็บข้อมูลเด็กปฐมวัยไทย 3 ด้าน ได้แก่ กิจกรรมทางกาย กิจกรรมเนือยนิ่งหน้าจอ และพฤติกรรมการนอนหลับ พบกิจกรรมทางกาย ต่ำที่สุด ไม่ถึง 7% ที่เป็นไปตามมาตรฐานของพัฒนาการ ไม่เป็นไปตามเกณฑ์ที่ควรจะเป็นสำหรับการมีสุขภาพดี ทั้งนี้จากความร่วมมือกับสมาคมอนุบาลฯ ในการพัฒนาโปรแกรมนวัตกรรมส่งเสริมกิจกรรมทางกาย นำไปอบรมครู และนำเข้าไปสู่ชั่วโมงปกติในวันเรียนของเด็ก พบเด็กปฐมวัยที่ร่วมโครงการวิจัยมีพัฒนาการดีขึ้นทุกด้าน คะแนนด้านทักษะการเคลื่อนไหวดีขึ้น ทักษะสมอง EF อยู่ในระดับดีถึงดีมาก เวลาเนือยนิ่งหน้าจอเฉลี่ยลดลง 33 นาทีต่อวัน ในขณะที่กิจกรรมทางกายระดับปานกลางเพิ่มขึ้นจาก 20 นาทีเป็น 35 นาทีต่อวัน หรือเพิ่มขึ้นเกือบ 75%

อ.ธิดา พิทักษ์สินสุข นายกสมาคมอนุบาลศึกษาแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์ฯ ในฐานะหัวหน้ากลุ่มกิจกรรมที่ 1 การส่งเสริมกิจกรรมทางกายในกลุ่มเด็กปฐมวัย หรือ PREPA กล่าวว่า หัวใจสำคัญ คือการนำองค์ความรู้และนวัตกรรมที่ได้จากงานวิจัยมาพัฒนาเป็นแนวทางและกระบวนการในการขยายผล สู่เป้าหมายปลายทาง คือ การส่งเสริมกิจกรรมทางกายที่เกิดขึ้นในชั้นเรียนปฐมวัย และขยายผลสู่ครอบครัว สิ่งที่ต้องดำเนินการต่อจากนี้ คือการออกแบบและวางแผนการขับเคลื่อนอย่างเป็นระบบ โดยมีการทำงานร่วมกันระหว่าง PREPA กับหน่วยงานภาคีเครือข่ายความร่วมมือที่ได้แสดงเจตนารมย์ร่วมกันในวันนี้ โดยเป็นไปในทิศทางเดียวกับ นโยบาย 3 เร่ง 3 ลด 3 เพิ่ม เพื่อเดินหน้าต่อไปสู่การกำหนดเป็นแผนงาน และแนวทางการปฏิบัติการที่ชัดเจน เกิดกระบวนการพัฒนาบุคลาการที่เกี่ยวข้องไม่ว่าจะเป็นศึกษานิเทศ ผู้บริหารและครูของสถานพัฒนาเด็กปฐมวัย ตลอดจนการให้ความรู้กับผู้ปกครองผ่านสถานพัฒนาเด็กปฐมวัย
คู่ขนานไปกับการสร้างการรับรู้กับสังคมในวงกว้าง ผ่านสื่อสาธารณะและสื่อสื่ออิเล็กทรอนิกส์ของเครือข่ายต่างๆ เพื่อให้สังคมตระหนักถึงความสำคัญของกิจกรรมทางกาย และร่วมกันสนับสนุนกิจกรรมทางกายให้เกิดขึ้นกับเด็กปฐมวัยอย่างเพียงพอและมีคุณภาพ เพื่อเป็นรากฐานของสุขภาวะที่ดีพลเมืองไทยในระยะยาว

ผศ.ดร.ปนัดดา ธนเศรษฐกร หัวหน้านักวิจัย อธิบายแนวคิดสำคัญของการส่งเสริมกิจกรรมทางกายผ่านคำว่า “Body Move Brain Groove” หรือ เมื่อร่างกายขยับ สมองก็ทำงาน โดยชี้ว่า เมื่อเด็กได้เคลื่อนไหวและทำกิจกรรมทางกาย เด็กจะได้รับประสบการณ์ที่ต้องใช้สติและสมาธิในการกำกับอารมณ์ ความคิด และพฤติกรรมของตนเอง ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการพัฒนาทักษะสมอง EF หรือ Executive Functions
นักวิจัยยังเน้นย้ำถึงความสำคัญของการที่ผู้บริหารสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยสนับสนุนให้ครูมีองค์ความรู้ ทักษะ และเจตคติที่เหมาะสมในการจัดกิจกรรมทางกายแก่เด็ก ซึ่งเป็นฐานของพัฒนาเด็ก 2 เรื่อง คือ พื้นฐานของการเรียนและพื้นฐานของการใช้ชีวิตต่อไปในอนาคต โดยจัดประสบการณ์ให้เด็กมีกิจกรรมทางกายระดับปานกลางถึงหนักสะสมอย่างน้อย 60 นาทีต่อวัน พร้อมอธิบายว่า การส่งเสริมอย่างต่อเนื่องในชีวิตประจำวันจะช่วยให้เด็กได้พัฒนาความคล่องแคล่วว่องไว บุคลิกภาพ สมาธิ และความพร้อมในการเรียนรู้ ทั้งยังช่วยปลูกฝังเจตคติที่ดีต่อการออกกำลังกายและการดูแลสุขภาพของตนเองในระยะยาว

ดร.พิเชฐ โพธิ์ภักดี เลขาธิการสภาการศึกษา ในฐานะองค์กรภาคีระดับนโยบาย กล่าวในโอกาสที่เดินทางมาร่วมแสดงเจตนารมย์ส่งเสิรมกิจกรรมทางกายในเด็กปฐมวัยว่า สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาให้ความสำคัญกับการพัฒนาเด็กปฐมวัยอย่างเป็นองค์รวม ทั้งด้านร่างกาย อารมณ์ สังคม และสติปัญญา โดยเน้นการเรียนรู้ผ่านการเล่นอย่างมีความสุข ไม่มุ่งการแข่งขันหรือเร่งการเรียนเกินวัย พร้อมส่งเสริมให้เด็กได้เล่นกลางแจ้ง เล่นกับเพื่อน และลดเวลาที่อยู่หน้าจอ ทั้งนี้ สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษามีบทบาทด้านการจัดทำแผนและมาตรฐานการศึกษา รวมถึงการศึกษาวิจัยและติดตามผล เพื่อนำแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice) ไปขยายผลให้สถานศึกษาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถนำไปปรับใช้ได้ และเห็นว่าการสนับสนุนการบูรณาการแนวทางการส่งเสริมกิจกรรมทางกายในเด็กปฐมวัย ร่วมกับภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน จะก่อให้เกิดความร่วมมือและประสานกันระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งยังมีความสอดคล้องกับกรอบนโยบายซึ่งคณะกรรมการนบายการพัฒนาเด็กปฐมวัยดำเนินการอยู่ สำนักงานมีความยินดีเผยแพร่งานผ่านช่องทางสื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่สำนักงานดำเนินการอยู่ด้วย โดยกล่าวทิ้งท้าย เชิญชวนให้ครูปฐมวัยเข้ารับการอบรมด้วยเป็นแนวทางที่ดี เป็นประโยชน์ต่อครูปฐมวัยซึ่งบทบาทสำคัญต่อการดูแลรากฐานของเด็กที่จะเติบโตเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพต่อไป
ขณะเดียวกัน ความร่วมมือกับกรุงเทพมหานครเป็นอีกหนึ่งแนวทางสำคัญในการต่อยอดงานวิจัยสู่พื้นที่จริง โดย อ.ธิดา พิทักษ์สินสุข กล่าวถึงรายงานการดำเนินงานระบุว่า คณะทำงานโครงการ CYPAS และ PREPA เคยได้เข้าหารือกับนายศานนท์ หวังสร้างบุญ รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เพื่อแลกเปลี่ยนแนวทางส่งเสริมกิจกรรมทางกายในเด็กปฐมวัย ซึ่งกรุงเทพมหานครเห็นพ้องในหลักการและตอบรับความร่วมมือ พร้อมเสนอให้บูรณาการแนวทางดังกล่าวเข้ากับกลไกโรงเรียนต้นแบบ 7 แห่งที่กรุงเทพมหานครดำเนินการอยู่ เพื่อเสริมคุณภาพการพัฒนาเด็กโดยไม่สร้างกระบวนการใหม่ซ้ำซ้อน

นางสมฤดี ลันสุชีพ รองผู้อำนวยการสำนักการศึกษา รักษาราชแทนผู้อำนวยการสำนักการศึกษา เปิดเผยว่ากรุงเทพมหานครตระหนักถึงการส่งเสริมกิจกรรมทางกายในเด็ก จึงเป็นโอกาสอันดีที่จะได้สร้างความร่วมมือกับโครงการซึ่งมีการศึกษาวิจัยมาอย่างรอบคอบและค้นพบนวัตกรรมที่เหมาะสมในการจะนำไปขยายผลในโรงเรียนสังกัด กทม ให้ครอบคลุมทุกกลุ่มเป้าหมายต่อไป
สำหรับการขยายผลในระยะต่อไป โครงการให้ความสำคัญกับการสร้างเครือข่ายครูและสถานพัฒนาเด็กปฐมวัย การพัฒนาทีมวิทยากรกระบวนการ (Facilitators) เพื่อถ่ายทอดความรู้ในระดับจังหวัด การอบรมและนิเทศติดตามครูอย่างต่อเนื่อง ตลอดจนการสร้างความเข้าใจร่วมกับผู้บริหารสถานศึกษา พ่อแม่ ผู้ปกครอง และหน่วยงานในท้องถิ่น เพื่อให้การส่งเสริมกิจกรรมทางกายเป็นส่วนหนึ่งของการจัดประสบการณ์เรียนรู้ในชีวิตประจำวันของเด็กอย่างเป็นระบบ

การขับเคลื่อนครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการเพิ่มเวลาให้เด็กได้ออกกำลังกาย แต่เป็นการปรับมุมมองต่อการเรียนรู้และการพัฒนาเด็กปฐมวัย ให้เห็นว่าการเล่นและการเคลื่อนไหวเป็นส่วนสำคัญของการเติบโตทั้งร่างกาย สมอง อารมณ์ และสังคม เมื่อครูมีความพร้อม โรงเรียนมีระบบสนับสนุน และครอบครัวมีความเข้าใจร่วมกัน เด็กก็จะมีโอกาสเติบโตอย่างมีความสุข มีสุขภาวะที่ดี และมีความพร้อมสำหรับการเรียนรู้และการใช้ชีวิตในอนาคต
“Body Move Brain Groove — เมื่อร่างกายขยับ สมองก็ทำงาน” คือแนวคิดสำคัญที่ชวนทุกภาคส่วนร่วมกันเปลี่ยนวันธรรมดาของเด็กปฐมวัย ให้เป็นวันที่เด็กได้เล่น ได้เคลื่อนไหว และได้เรียนรู้อย่างเต็มศักยภาพ
