หมอหัวใจและการกีฬา ยกงานวิจัยชี้วัด กีฬาอะไรที่เล่นแล้วอายุยืนที่สุด?

วันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 นพ.อกนิษฐ์ ศรีสุขวัฒนา หรือ "หมอแอร์" อายุรแพทย์โรคหัวใจ และผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์หัวใจกีฬา (Sports Cardiology) และการออกกำลังกาย โดยเฉพาะการออกกำลังกายสำหรับผู้มีความเสี่ยงโรคหัวใจ ได้โพสต์ข้อความผ่านเพจ Akanis Srisukwattana ในหัวข้อ "กีฬาอะไรที่เล่นแล้วอายุยืนที่สุด?"

เมื่อวันพฤหัสบดีที่ผ่านมา ผมไปบรรยายให้การประชุมวิชาการประจำปีจิตเวชศาสตร์ไทย มีคำถามหนึ่งที่อยากเอามาเล่าต่อครับ มีคุณหมอท่านึงถามถึง

“มีงานวิจัยว่า เทนนิสกับแบดมินตัน ทำให้อายุยืนกว่ากีฬาอื่นจริงไหม?”

ผมขอขยายการตอบคำถามนี้ดังนี้ครับ

งานจากเดนมาร์ก ติดตามคน 8,577 คน นานถึง 25 ปี พบว่าคนที่เล่นกีฬาเหล่านี้มีอายุคาดเฉลี่ยสูงกว่ากลุ่มที่ไม่ค่อยออกกำลังกาย
• เทนนิส 9.7 ปี
• แบดมินตัน 6.2 ปี
• ฟุตบอล 4.7 ปี
• ปั่นจักรยาน 3.7 ปี
• ว่ายน้ำ 3.4 ปี
• วิ่งจ็อกกิง 3.2 ปี

อีกงานในสหรัฐฯ ปี 2022 ติดตามคน 272,550 คน อายุ 59–82 ปี เฉลี่ย 12.4 ปี โดยเปรียบเทียบกิจกรรมในช่วงปริมาณการใช้พลังงานใกล้เคียงกัน

เมื่อเทียบกับคนที่ไม่ได้ทำกิจกรรมนั้น พบความเสี่ยงเสียชีวิตจากทุกสาเหตุต่ำกว่าประมาณนี้ครับ
• เทนนิส สควอช หรือแร็กเกตบอล 16%
• วิ่งหรือจ็อกกิง 15%
• เดินออกกำลังกาย 9%
• กอล์ฟ 7%
• แอโรบิกประเภทอื่น 7%
• ว่ายน้ำ 5%
• ปั่นจักรยาน 3%

ในงานนี้ ตัวเลขของกีฬาแร็กเกตกับการวิ่งใกล้กันมากครับ

ส่วนงานปี 2026 ที่ใช้ข้อมูลคน 111,467 คนจากการติดตามหลายสิบปี และสอบถามกิจกรรมซ้ำทุกสองปี เมื่อเทียบกลุ่มที่ทำกิจกรรมแต่ละชนิดมากที่สุดกับกลุ่มที่ทำน้อยที่สุด พบตัวอย่างความเสี่ยงเสียชีวิตที่ต่ำกว่าดังนี้

• เดิน 17%
• เทนนิส สควอช หรือแร็กเกตบอล 15%
• พายเรือหรือบริหารร่างกายแบบคาลิสเทนิกส์ 14%
• วิ่ง 13%
• เวทเทรนนิ่งหรือฝึกแรงต้าน 13%

พอดูหลายงาน เราจะเห็นว่ากีฬาหลายชนิด มีข้อมูลประโยชน์เรื่องของอายุยืนที่ต่างกันในแต่ละงานวิจัย

เพราะคนในแต่ละงานอายุไม่เท่ากัน เก็บข้อมูลคนละแบบ ดังนั้น ตัวเลขที่มากกว่าเล็กน้อยยังไม่พอจะบอกว่า ถ้าเราเปลี่ยนไปเล่นกีฬานั้นแล้วจะอายุยืนขึ้นครับ

แต่ ถ้าให้ผมเลือกกีฬาไว้เล่นไปอีกหลายสิบปี ทำให้อายุยืนผมจะมองหาองค์ประกอบ 4 อย่าง ดังนี้

1. หัวใจได้ทำงานหลายระดับ
มีคาร์ดิโอปานกลางที่ทำได้สม่ำเสมอ และเพิ่มช่วงหนักหรือฝึกหนักสลับพักแบบ HIIT ได้ตามความฟิตและสุขภาพ

อย่างเทนนิสหรือแบดมินตัน เรามีจังหวะเร่งไปรับลูก สลับกับช่วงผ่อนหรือพักระหว่างแต้ม แต่หนักแค่ไหนก็ขึ้นอยู่กับวิธีเล่นและความฟิตของเราด้วยครับ

กีฬาอื่นๆก็สามารถทำได้นะครับเช่นเราออกกำลังกายโดยการวิ่งวิ่งช้าบ้างวิ่งปานกลางบ้างวิ่งเร็วบ้างเป็นต้น

2. กล้ามเนื้อได้ทั้งออกแรงต้านและออกแรงเร็ว
เวลาเราก้าวไปรับลูก หยุดตัว เปลี่ยนทิศ แล้วตีลูก เราใช้ทั้งขา สะโพก ลำตัว และแขน รวมถึงการออกแรงเร็วหรือ Power

ถ้าเราวิ่งเราก็ควรจะ เล่นเวทแบบ power หรือวิ่ง sprint เร็วๆบ้าง

พออายุมากขึ้น ความสามารถนี้เกี่ยวข้องกับการลุกจากเก้าอี้หรือขึ้นบันไดด้วย ส่วนการยก ดัน ดึง ก็ช่วยฝึกความแข็งแรง เราจึงเล่นกีฬาโปรดแล้วเสริมเวทให้กล้ามเนื้อได้ฝึกครบขึ้นได้ครับ

3. สนุก ได้ใช้สมอง และมีเพื่อนให้กลับมาเจอกัน

กีฬาแร็กเกตต้องมองลูก คาดทิศทาง ตัดสินใจ และประสานการเคลื่อนไหวไปพร้อมกัน ถ้าเล่นกับเพื่อนก็ได้คุย ได้หัวเราะ และมีนัดให้กลับมาเล่นอีก

การออกกำลังกายมีหลักฐานช่วยเรื่องความจำและการคิดวางแผน ส่วนการเล่นกีฬาก็มีข้อมูลด้านสุขภาพใจและความสัมพันธ์ทางสังคม แต่ยังบอกไม่ได้ว่าเรื่องเหล่านี้อธิบายตัวเลขอายุยืนของเทนนิสได้มากแค่ไหนครับ

4. เล่นแล้วกลับมาเล่นต่อได้

ถ้าเลือกได้ ผมจะดูเรื่องการปะทะและโอกาสบาดเจ็บจนต้องพักยาวด้วยครับ

เทนนิสกับแบดมินตันปะทะกับคู่แข่งน้อย แต่การเร่ง หยุด และเปลี่ยนทิศเร็วก็ยังทำให้เจ็บได้ ต้องเล่นในระดับที่ร่างกายรับไหวและค่อย ๆ เพิ่มความหนัก เพราะถ้าเจ็บซ้ำจนต้องหยุดทีละหลายสัปดาห์ เราก็รักษาความต่อเนื่องได้ยาก

นอกจากนี้ยังพบด้วยว่า คนที่ทำกิจกรรมหลากหลายที่สุดมีความเสี่ยงเสียชีวิตต่ำกว่ากลุ่มที่หลากหลายน้อยที่สุด

ถ้าชอบวิ่ง เราอาจวิ่งเป็นหลักแล้วเพิ่มเวท ถ้าชอบตีแบด ก็ใช้เป็นกิจกรรมหลักแล้วเสริมความแข็งแรงให้เหมาะกับการเล่น และถ้ามีเพื่อนที่ชอบเหมือนกัน ลองนัดเวลาให้ได้เจอกันเป็นประจำครับ
ใครเล่นกีฬาอะไรบ้างพิมพ์บอกไว้หน่อยครับ

หมอแอร์

หมอหัวใจและการกีฬา