ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวนครนายก ชู ระบบ GAP ยกระดับเกษตรกรต้นแบบ สร้างมาตรฐานข้าวคุณภาพ สู่การต่อยอดมูลค่าเพิ่มอย่างยั่งยืน

กรมการข้าว โดยศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวนครนายก เดินหน้าขับเคลื่อนโครงการยกระดับคุณภาพมาตรฐานสินค้าเกษตร มุ่งเน้นการส่งเสริมเกษตรกรและกลุ่มเกษตรกรต้นแบบให้ก้าวสู่การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวและข้าวคุณภาพสูง ผ่านการนำเทคโนโลยีและ “มาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP)” มาประยุกต์ใช้เป็นหัวใจหลักในทุกขั้นตอนการผลิต เพื่อสร้างความเชื่อมั่นด้านความปลอดภัย สามารถตรวจสอบได้
มาตรฐาน GAP: รากฐานสำคัญของการยกระดับคุณภาพข้าวไทยในการพัฒนาภาคการเกษตรยุคใหม่ การผลิตข้าวให้ได้ปริมาณเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาดที่ให้ความสำคัญกับคุณภาพและความปลอดภัยของผู้บริโภค ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวนครนายก ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของการวางรากฐานกระบวนการผลิตตั้งแต่ต้นน้ำ ผ่านการขับเคลื่อนโครงการยกระดับคุณภาพมาตรฐานสินค้าเกษตร โดยเน้นย้ำการนำแนวทางการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (Good Agricultural Practices: GAP) เข้ามาเป็นกลไกสำคัญในการควบคุมดูแลการผลิตข้าวของเกษตรกรในพื้นที่
การนำระบบ GAP มาปรับใช้ ช่วยให้เกษตรกรมีการบริหารจัดการแปลงนาอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การคัดเลือกพื้นที่ปลูก การจัดการแหล่งน้ำ การใช้ปัจจัยการผลิตอย่างเหมาะสมและปลอดภัย การดูแลรักษา ตลอดกระบวนการเก็บเกี่ยวและจัดการหลังการเก็บเกี่ยวที่ได้มาตรฐาน ส่งผลให้ผลผลิตข้าวปราศจากสารปนเปื้อน มีคุณภาพตรงตามความต้องการของตลาด และสร้างความเชื่อมั่นในแหล่งที่มาของผลผลิตให้แก่ผู้บริโภคได้อย่างแท้จริง
ถอดบทเรียนความสำเร็จ : “ศูนย์การเรียนรู้ภูกะเหรี่ยงนครนายก” ต้นแบบเกษตรกรยุคใหม่หนึ่งในความสำเร็จที่เป็นรูปธรรมของการนำองค์ความรู้และมาตรฐานการผลิตมาผสานเข้ากับความคิดสร้างสรรค์ คือ นายปิยะวัฒน จันลา เกษตรกรต้นแบบ ตำบลศรีนาวา อำเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก ผู้กลับมาสานต่ออาชีพทำนาของครอบครัวมากว่า 10 ปี และพลิกโฉมพื้นที่เกษตรดั้งเดิมให้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้เชิงเกษตรและวัฒนธรรม ภายใต้ชื่อ “ศูนย์การเรียนรู้ภูกะเหรี่ยงนครนายก”
เบื้องหลังความสำเร็จและชื่อเสียงของผืนนาแห่งนี้ มาจากความมุ่งมั่นในการยกระดับคุณภาพการผลิตอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105 เพื่อจำหน่ายให้แก่ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวนครนายก กรมการข้าว ซึ่ง นายปิยะวัฒน ได้ให้ความสำคัญกับการนำมาตรฐาน GAP มาประยุกต์ใช้ในกระบวนการผลิต เพื่อควบคุมคุณภาพของเมล็ดพันธุ์ แข็งแรง และได้มาตรฐานตามที่กรมการข้าวกำหนด
นายปิยะวัฒน จันลา กล่าวถึงแนวคิดในการพัฒนาอาชีพว่า การกลับมาสานต่ออาชีพทำนาเกิดจากความตั้งใจที่จะสืบสานความฝันของคุณย่า และอนุรักษ์ผืนนาอันเป็นมรดกทางอาชีพของครอบครัวไว้ให้คงอยู่ แต่ในขณะเดียวกันก็มองเห็นโอกาสในการยกระดับข้าวไทยให้มีคุณค่าและสร้างรายได้ที่มั่นคงมากกว่าการขายข้าวเปลือกเพียงอย่างเดียว เมื่อผลผลิตข้าวได้รับการรับรองและควบคุมคุณภาพตามมาตรฐาน GAP แล้ว จึงเป็นต้นทุนชั้นดีในการนำผลผลิตข้าวขาวดอกมะลิ 105 มาต่อยอดแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ที่สร้างสรรค์ อาทิ พุดดิ้งข้าวยาคู และ เครื่องดื่มจากต้นข้าว เพื่อเพิ่มทางเลือกให้ผู้บริโภคและสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ผลผลิตทางการเกษตร
“เราอยากให้ทุกคนได้เห็นว่า การทำนาไม่ได้ทำเพื่อให้ได้ผลผลิตเป็นข้าวเปลือกเท่านั้น แต่เมื่อเราใส่ใจในมาตรฐานการผลิตอย่างระบบ GAP จะทำให้ผู้บริโภคมั่นใจในคุณภาพและความปลอดภัยของแหล่งที่มา และสามารถนำผลผลิตคุณภาพเหล่านี้มาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงขึ้น สร้างรายได้ที่ยั่งยืนให้แก่ครอบครัวได้” นายปิยะวัฒน กล่าว
นอกจากนี้ นายปิยะวัฒน ยังได้พัฒนาพื้นที่โดยรอบให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรที่เปิดโอกาสให้ประชาชน นักเรียน นักศึกษา และนักท่องเที่ยว ได้เข้ามาเรียนรู้วิถีชีวิตชาวนาอย่างใกล้ชิด โดยมีจุดเช็กอินอันเป็นเอกลักษณ์อย่าง “สะพานสีแดง” ที่ทอดยาวกว่า 200 เมตร ผ่านทุ่งนาสีเขียวขจี เชื่อมโยงองค์ความรู้ด้านการเกษตรที่ได้มาตรฐานเข้ากับการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และวัฒนธรรมท้องถิ่นได้อย่างลงตัว ทำให้ศูนย์การเรียนรู้ภูกะเหรี่ยงนครนายก กลายเป็นต้นแบบของการพัฒนาพื้นที่เกษตรที่ครบวงจร ทั้งด้านการผลิต การแปรรูปและการบริการเดินหน้าขยายผลสู่ชุมชน สร้างความมั่นคงในอาชีพชาวนา
ด้านนางสาวปฏิมาภรณ์ ศิวิลัย นักวิชาการเกษตรปฏิบัติการ ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวนครนายก เปิดเผยถึงทิศทางการดำเนินงานว่า ศูนย์ฯ ให้ความสำคัญกับการส่งเสริมและพัฒนาเกษตรกรต้นแบบ ด้านการผลิตข้าวคุณภาพควบคู่ไปกับแนวทางการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดี (GAP) อย่างต่อเนื่อง เพื่อเป็นจุดเริ่มต้นในการขยายผล
องค์ความรู้และแนวทางการผลิตที่เหมาะสมไปสู่เกษตรกรรายอื่นๆในพื้นที่
นางสาวปฏิมาภรณ์ ระบุเพิ่มเติมว่า กรณีศึกษาของนายปิยะวัฒน จันลา เป็นตัวอย่างที่พิสูจน์ให้เห็นอย่างชัดเจนว่า เมื่อเกษตรกรมีความรู้ มีแนวคิดในการพัฒนาและให้ความสำคัญกับมาตรฐานการผลิต (GAP) เป็นอันดับแรก ย่อมส่งผลให้ผลผลิตมีคุณภาพสูง สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มผ่านการแปรรูปและเปิดช่องทางรายได้ใหม่ๆ เช่น การท่องเที่ยวเชิงเกษตร ซึ่งช่วยให้เกษตรกรสามารถพึ่งพาตนเองได้ มีความมั่นคงในอาชีพและยกระดับคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น
ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวนครนายก กรมการข้าว ยังคงมุ่งมั่นเดินหน้าขับเคลื่อนการพัฒนาเกษตรกรและกลุ่มเกษตรกรต้นแบบให้เป็นกำลังสำคัญในการยกระดับมาตรฐานข้าวไทย เพราะการสร้างเกษตรกรต้นแบบไม่ใช่เพียงการสร้างผู้ผลิตข้าวคุณภาพตามมาตรฐาน GAP เท่านั้น แต่คือการสร้าง “ผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้” สร้างแรงบันดาลใจ และวางรากฐานอนาคตที่มั่นคงให้กับอาชีพชาวนาไทย เพื่อให้ “ข้าวทุกเมล็ดจากผืนนา เปี่ยมด้วยคุณภาพ สร้างคุณค่าถึงผู้บริโภคและส่งต่อความยั่งยืนจากรุ่นสู่รุ่น” สืบไป




