จากแปลงใหญ่สู่ 'GAP Seed' สุพรรณบุรีนำร่องทำนาคาร์บอนต่ำ เพิ่มมูลค่าข้าวไทย

ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสุพรรณบุรี พร้อมยกระดับการผลิตข้าว GAP สู่มาตรฐานเมล็ดพันธุ์ข้าว(GAP Seed) สำหรับเตรียมความพร้อมสู่การทำนาคาร์บอนต่ำ เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้เกษตรกรอย่างยั่งยืน

กรมการข้าว โดยศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสุพรรณบุรี เดินหน้ายกระดับศักยภาพเกษตรกรภายใต้ระบบส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่ ส่งเสริมการผลิตข้าวตามมาตรฐานข้าว GAP มุ่งพัฒนากระบวนการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวให้ได้คุณภาพตามมาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับเมล็ดพันธุ์ข้าว (GAP Seed) เป็นหัวใจสำคัญ ตลอดจนเตรียมความพร้อมสู่การทำนาคาร์บอนต่ำ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดต้นทุน สร้างมูลค่าเพิ่มให้ผลผลิต และยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของเกษตรกรไทยอย่างยั่งยืน

ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสุพรรณบุรี กรมการข้าว มุ่งขับเคลื่อนการพัฒนาศักยภาพเกษตรกรผ่านการรวมกลุ่มในระบบนาแปลงใหญ่ เพื่อสร้างความเข้มแข็งด้านการบริหารจัดการผลผลิต ถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีการผลิตที่เหมาะสม พร้อมผลักดันให้เกษตรกรปรับเปลี่ยนกระบวนการผลิตจากรูปแบบดั้งเดิมเข้าสู่ระบบมาตรฐานที่สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ โดยให้ความสำคัญกับการยกระดับมาตรฐาน GAP Seed เป็นกลไกหลักในการสร้างความมั่นคงให้กับระบบการผลิตข้าวไทย

การรวมกลุ่มเกษตรกรภายใต้ระบบส่งเสริมเกษตรแบบแปลงใหญ่ เป็นอีกหนึ่งกลไกสำคัญที่ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสุพรรณบุรีใช้ในการขับเคลื่อนการพัฒนาคุณภาพการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว เนื่องจากช่วยให้เกษตรกรสามารถร่วมกันวางแผนการผลิต บริหารจัดการต้นทุน ใช้ปัจจัยการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพ และแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ระหว่างสมาชิก

นางสาวขนิษฐา วงศ์ภา นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรชำนาญการ ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสุพรรณบุรี กล่าวเพิ่มเติมว่า ตัวอย่างที่สะท้อนให้เห็นถึงพลังของการรวมกลุ่ม คือ กลุ่มนาแปลงใหญ่ข้าวตำบลแสนตอ หมู่ที่ 8 อำเภอท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งมีนายปราโมทย์ โพธิ์เงิน ประธานแปลงใหญ่ข้าวตำบลแสนตอ อำเภอท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี โดยเริ่มต้นจากการรวมตัวของเกษตรกรที่ต้องการแก้ไขปัญหาต้นทุนการผลิตสูง ขาดอำนาจต่อรองด้านราคา และประสบข้อจำกัดในการบริหารจัดการผลผลิต จากเดิมที่เกษตรกรต่างคนต่างผลิต การรวมกลุ่มทำให้สมาชิกมีโอกาสร่วมกันวางแผนการทำนา แลกเปลี่ยนประสบการณ์ แก้ไขปัญหาด้านโรคและแมลงศัตรูข้าว รวมถึงเพิ่มอำนาจต่อรองในการจัดซื้อปัจจัยการผลิตและจำหน่ายผลผลิต

ภายใต้การส่งเสริมและสนับสนุนของหน่วยงานกรมการข้าว เกษตรกรได้เรียนรู้การปรับปรุงกระบวนการผลิตให้มีมาตรฐานมากขึ้น โดยเฉพาะการจัดการแปลงนา การบันทึกข้อมูล และการปฏิบัติตามข้อกำหนด GAP ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาระบบการผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวตามมาตรฐาน GAP Seed ได้ต่อไป

นางสาวศุภกานต์ วนิชาชีวะ นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรปฏิบัติการ ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสุพรรณบุรี เปิดเผยว่า การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวที่มีคุณภาพ ถือเป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาข้าวทั้งระบบ ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสุพรรณบุรี จึงให้ความสำคัญกับการส่งเสริมและพัฒนาเกษตรกรผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวให้เข้าสู่มาตรฐานการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับเมล็ดพันธุ์ข้าว หรือ GAP Seed ซึ่งเป็นแนวทางการผลิตที่มุ่งเน้นความบริสุทธิ์ของเมล็ดพันธุ์ คุณภาพตามเกณฑ์มาตรฐาน และกระบวนการผลิตที่สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ มีการดำเนินงานที่มุ่งเน้นการถ่ายทอดองค์ความรู้ให้เกษตรกรตั้งแต่การคัดเลือกพื้นที่และพันธุ์ข้าวที่เหมาะสม การเตรียมแปลงผลิตเมล็ดพันธุ์ การควบคุมและกำจัดข้าวปน การจัดการน้ำและธาตุอาหารพืช การป้องกันกำจัดโรคและแมลงศัตรูข้าวอย่างถูกวิธี ตลอดจนการเก็บเกี่ยว การลดความชื้น การเก็บรักษา และการบันทึกข้อมูลการผลิตอย่างเป็นระบบ

ขณะเดียวกัน ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสุพรรณบุรียังมีบทบาทในการให้คำปรึกษา ส่งเสริมการเรียนรู้ และติดตามการพัฒนากระบวนการผลิตของเกษตรกร เพื่อสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับข้อกำหนดมาตรฐาน GAP Seed และเตรียมความพร้อมสำหรับการเข้าสู่กระบวนการตรวจประเมินและรับรองมาตรฐาน

การส่งเสริมดังกล่าวไม่เพียงมุ่งให้เกษตรกรสามารถผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวที่มีคุณภาพเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างระบบการผลิตที่มีประสิทธิภาพ ลดความเสี่ยงจากการใช้เมล็ดพันธุ์ที่ไม่ได้คุณภาพ และเพิ่มโอกาสในการพัฒนาเกษตรกรให้เป็นผู้ผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าวที่มีศักยภาพ สามารถเชื่อมโยงการผลิตกับความต้องการของตลาดได้อย่างเหมาะสม

ทั้งนี้ การผลิตเมล็ดพันธุ์ตามมาตรฐาน GAP Seed มีข้อกำหนดเฉพาะที่แตกต่างจากการผลิตข้าวเพื่อบริโภค จึงจำเป็นต้องมีการพัฒนาความรู้และการจัดการแปลงผลิตเมล็ดพันธุ์ให้สอดคล้องกับมาตรฐานโดยตรง ซึ่งการส่งเสริมแนวทางดังกล่าวช่วยเปิดโอกาสให้เกษตรกรพัฒนารูปแบบการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ลดการพึ่งพาปัจจัยการผลิตจากภายนอกบางประเภท และเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงตลาดข้าวอินทรีย์ที่ให้ความสำคัญกับคุณภาพและกระบวนการผลิต

นอกจากนี้ หัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนงาน ไม่ได้อยู่เพียงการส่งเสริมให้เกษตรกรปฏิบัติตามข้อกำหนดมาตรฐานเท่านั้น แต่ยังมุ่งสร้างความเข้าใจ พัฒนาทักษะ และส่งเสริมการรวมกลุ่มให้เกิดความเข้มแข็ง เพื่อให้เกษตรกรสามารถบริหารจัดการกระบวนการผลิตได้ด้วยตนเองอย่างมีประสิทธิภาพ จากการรวมกลุ่มนาแปลงใหญ่ สู่การพัฒนาระบบการผลิตที่มีมาตรฐาน จากการยกระดับคุณภาพเมล็ดพันธุ์ข้าว สู่การเพิ่มโอกาสทางเศรษฐกิจ และจากการปรับเปลี่ยนวิถีการทำนาในวันนี้ สู่การสร้างระบบเกษตรกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมในอนาคต

ทั้งหมดนี้คือการดำเนินงานของศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสุพรรณบุรี ในการขับเคลื่อนภารกิจของกรมการข้าว เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้กับเกษตรกร ยกระดับคุณภาพและมาตรฐานข้าวไทย และวางรากฐานการผลิตที่มั่นคง สามารถแข่งขันได้ และเติบโตอย่างยั่งยืน