กวนน้ำให้ใส : เฟคนิวส์เรื่องไทยลงนามรับขยะ ของจริง เรื่องอะไร? ไทยได้ประโยชน์อย่างไร?

ในโอกาสที่ นายหลี่ เฉียง นายกรัฐมนตรีสาธารณรัฐประชาชนจีน เดินทางเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการ ได้ร่วมลงนามและแลกเปลี่ยนเอกสารความร่วมมือกับหน่วยงานไทยรวม 8 ฉบับ เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2569

แต่กลับมีอินฟลูฯ และเพจการเมืองบางกลุ่ม ปล่อยข่าวปลอมในโซเชียลมีเดีย

โกหกว่า “รัฐบาลไทยลงนามร่วมมือกับจีน เพื่อเปลี่ยนประเทศไทยเป็นแหล่งกำจัดขยะอุตสาหกรรมจากทั่วโลก” อันเป็นข่าวปลอม (Fake News)

ความจริง ไม่มีข้อตกลงเรื่องการนำเข้าหรือกำจัดขยะในการลงนามระหว่างนายกฯไทยและจีนแต่อย่างใดเลย

1. โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี นายเอกภพ เพียรพิเศษ ยืนยันว่า เอกสารความร่วมมือทั้ง 8 ฉบับที่ลงนามกับจีน เป็นเรื่องการส่งออกสินค้าเกษตร (ทุเรียน-สละสด) อุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า (EV) มาตรฐานชั่งตวงวัด อาชีวศึกษา และความมั่นคงไม่มีข้อตกลงใดที่เกี่ยวกับการรับขยะมาทิ้งในไทย

พร้อมระบุว่าจะดำเนินคดีตามกฎหมายกับผู้ที่จงใจปล่อยข้อมูลเท็จสร้างความตื่นตระหนก

นอกจากนี้ ยืนยันว่า นโยบายจริงของรัฐบาล ตรงกันข้ามกับข่าวลือด้วยซ้ำ

โดยในการประชุม ครม.เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 (ก่อนการเยือนของนายกฯ จีนเพียง 3 วัน) รัฐบาลได้มีมติสั่งการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและกรมศุลกากรคุมเข้มและปราบปรามการลักลอบนำเข้าขยะมลพิษและโรงงานเถื่อนอย่างเด็ดขาด รวมถึงประเทศไทยมีกฎหมายห้ามนำเข้าเศษพลาสติกและขยะอิเล็กทรอนิกส์จากต่างประเทศอยู่แล้ว ให้เข้มงวดกวดขัน เอาผิดอย่างไม่ไว้หน้าใคร

ปัญหาการลักลอบนำเข้าขยะพิษหรือการเปิดโรงงานรีไซเคิลเถื่อนโดยกลุ่มทุนต่างชาติในไทยนั้น เป็นปัญหาอาชญากรรมสิ่งแวดล้อมที่มีอยู่จริง และเจ้าหน้าที่กำลังไล่ปราบปราม แต่ไม่ใช่ผลมาจากการที่รัฐบาลไปเซ็นสัญญายกประเทศให้เป็นที่ทิ้งขยะ ตามที่ถูกนำไปบิดเบือน

2. ความจริง ไทยลงนามเรื่องอะไรกับจีน จะมีประโยชน์อะไร ?

การเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการของนายกรัฐมนตรีหลี่ เฉียง (Li Qiang) แห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน เป็นการเยือนไทยครั้งแรกในรอบ 7 ปีของนายกฯ จีน และทั้งสองฝ่ายได้ร่วมเป็นสักขีพยานในการลงนามและแลกเปลี่ยนเอกสารความร่วมมือรวมทั้งสิ้น 8 ฉบับ

ครอบคลุมตั้งแต่ภาคเกษตร อุตสาหกรรม ไปจนถึงความมั่นคง

แต่ละเรื่อง ล้วนเป็นสิ่งที่เกิดประโยชน์ร่วมกัน ดังนี้

1) พิธีสารสุขอนามัยพืชสำหรับการส่งออกทุเรียนสดไปจีน

สาระสำคัญ คือ ยกระดับมาตรฐานการควบคุมศัตรูพืชตั้งแต่สวนจนถึงโรงคัดบรรจุ และเพิ่มประสิทธิภาพการตรวจสอบ ณ ด่านนำเข้า

ประโยชน์สำหรับฝ่ายไทยเรา คือ ช่วยลดความเสี่ยงจากการถูกระงับการนำเข้าหรือกัก shipment ทุเรียนไทย ซึ่งมีมูลค่าส่งออกไปจีนสูงถึง 139,900 ล้านบาท ในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569

ปัจจุบัน ประเทศไทยส่งออกทุเรียนสดไปจีนได้มากกว่า 1.11 ล้านตัน (ตัวเลขสะสม 9 เดือนแรกของปี 2569) ซึ่งทำสถิติเติบโตสูงกว่ายอดรวมทั้งปี 2568 ไปแล้ว

เกือบทั้งหมด (91.7%) เป็นการส่งออกผ่านด่านชายแดนทางบกและรถไฟเชื่อมไทย-ลาว-จีน เช่น ด่านนครพนม เชียงของ และหนองคาย

แหล่งปลูกทุเรียนสำคัญของไทย กระจายตัวอยู่ในภาคตะวันออกและภาคใต้ เป็นหลัก

ข้อตกลงนี้ จะช่วยรักษาตลาดส่งออกสำคัญ และสร้างความมั่นคงทางรายได้ให้เกษตรกรและผู้ประกอบการอย่างยั่งยืนต่อไป เพราะเราต้องแข่งกับทุเรียนจากเวียดนามด้วย

2) พิธีสารสุขอนามัยพืชสำหรับการส่งออกผลสละสดไปจีน

สาระสำคัญ คือ เปิดตลาดให้สละสดของไทยสามารถส่งออกไปยังจีนได้อย่างเป็นทางการ

เป็นการสร้างโอกาสใหม่ทางการตลาดสำหรับเกษตรกรไทย

ปัจจุบัน ประเทศไทยมีพื้นที่ปลูกสละเชิงพาณิชย์กระจายอยู่ใน 19 จังหวัด รวมประมาณ 6,000 –16,380 ไร่ ให้ผลผลิตรวมประมาณ 3,100 - 15,430 ตันต่อปี มีเกษตรกรผู้ปลูกเกือบ 7,000 ราย

สละสร้างรายได้หมุนเวียนให้เกษตรกรกว่า 620 ล้านบาทต่อปี

ข้อตกลงนี้ คาดว่าจะสร้างมูลค่าการส่งออกได้อย่างน้อย 76 ล้านบาทต่อปี (ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับการขึ้นทะเบียนผู้ส่งออก ต้นทุนโลจิสติกส์ และความต้องการของผู้บริโภคจริง)

3) ความร่วมมือด้านความปลอดภัยอาหาร (ภายใต้กรอบ BRI)

สาระสำคัญ คือ ไทยเข้าร่วมกลไกความร่วมมือด้านความปลอดภัยอาหารของจีนเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลและประสานกฎระเบียบร่วมกัน

ประโยชน์ต่อไทยเรา คือ ช่วยลดอุปสรรคทางเทคนิค (Non-tariff barriers) ในการส่งออกสินค้าเกษตรอื่นๆ ของไทยไปจีน โดยยังคงรักษามาตรฐานความปลอดภัยอาหารไว้ได้

4) บันทึกความเข้าใจ (MOU) ด้านอุตสาหกรรมยานยนต์ (โดยเฉพาะ EV)

ข้อตกลงนี้ ครอบคลุมความร่วมมือด้านการลงทุน การค้า นวัตกรรม และมาตรฐาน โดยมีเป้าหมายดึงดูดการลงทุนจากจีน โดยเฉพาะในอุตสาหกรรม EV และแบตเตอรี่

ประโยชน์ต่อไทย ไม่ใช่แค่เม็ดเงินลงทุน แต่ขยายสู่การวางรากฐานให้ไทยเป็นฐานการผลิต EV และยานยนต์อัจฉริยะของภูมิภาค ช่วยถ่ายทอดเทคโนโลยี สร้างงานและเชื่อมโยงผู้ผลิตไทยเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานโลก

5) บันทึกความเข้าใจ (MOU) ด้านอาชีวศึกษา

สาระสำคัญ คือ มุ่งเน้นการฝึกอบรมทักษะด้านแบตเตอรี่ อิเล็กทรอนิกส์ ระบบอัตโนมัติ และทักษะดิจิทัล แก่ประชาชนคนไทย

ประโยชน์ต่อฝ่ายไทย คือ การพัฒนากำลังคนไทย ให้มีทักษะตรงกับความต้องการของอุตสาหกรรมแห่งอนาคต (โดยเฉพาะ EV) ทำให้นักเรียนอาชีวะไทยได้ฝึกปฏิบัติกับเทคโนโลยีสมัยใหม่และมีคุณสมบัติพร้อมสำหรับงานในอุตสาหกรรม EV

6) บันทึกความเข้าใจ (MOU) ด้านความร่วมมือด้านความมั่นคง (Global Security Initiative)

สาระสำคัญ คือ เสริมสร้างความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์ด้านความมั่นคงบนพื้นฐานของความไว้วางใจ ซึ่งกันและกัน โดยเน้นการหารือและประสานงานในกรอบอาเซียนและเวทีพหุภาคี

ประโยชน์ต่อไทยเรา คือ ช่วยเสริมสร้างบทบาทของไทย ในการสนับสนุนสันติภาพและเสถียรภาพในภูมิภาค รวมถึงเป็นเวทีในการแลกเปลี่ยนและบริหารจัดการประเด็นความมั่นคงร่วมกัน เพิ่มความมั่นใจและไว้วางใจระหว่างกันกับจีน เพื่อความช่วยเหลือและการร่วมมือกันในด้านอื่นๆ ต่อไป

ทั้งนี้ ไทยยังคงรักษาความสัมพันธ์ที่ดีกับสหรัฐฯ และพันธมิตรอาเซียนอื่นๆ เพื่อรักษาความเป็นอิสระทางนโยบาย

7) ความร่วมมือด้านการกงสุล (ยกเลิกเพดานจำนวนเจ้าหน้าที่)

สาระสำคัญ คือ คณะรัฐมนตรีไทยอนุมัติยกเลิกเพดานเจ้าหน้าที่กงสุล 12 คนต่อสถานกงสุลใหญ่ โดยจำนวนในอนาคตจะกำหนดผ่านการหารือทางการทูตและหลักต่างตอบแทน เราก็ได้ เขาก็ได้

ประโยชน์ต่อไทย คือ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการแก่ประชาชนทั้งสองประเทศ ผ่านสถานกงสุลที่อาจมีกำลังคนเพิ่มขึ้น เพื่อรองรับงานด้านต่างๆ ได้ดียิ่งขึ้น

8) บันทึกความเข้าใจ (MOU) ด้านการชั่งตวงวัด (Legal Metrology)

สาระสำคัญ คือ ยกระดับมาตรฐานและความแม่นยำของการชั่งตวงวัด ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการซื้อ-ขายสินค้า

ประโยชน์ คือ ช่วยลดข้อคลาดเคลื่อนทางการค้า เสริมสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้ประกอบการและผู้บริโภค และยกระดับมาตรฐานสินค้าไทยให้แข่งขันในตลาดสากลได้มากขึ้น

3. นอกจาก 8 ฉบับข้างต้น ไทย-จีน ยังได้หารือและเตรียมจัดทำ MOU ว่าด้วยการบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืน รวมถึงหารือเรื่องความร่วมมือด้านไซเบอร์ อาชญากรรมออนไลน์ เศรษฐกิจดิจิทัล และการท่องเที่ยว ซึ่งจะเป็นความร่วมมือในระยะต่อไป

ไม่ได้มีเรื่องจะให้ไทยเป็นแหล่งรับขยะ ตามเฟคนิวส์ปั่นในโซเชียลเลย

การที่นายกฯจีน เดินทางมาเยือนไทยครั้งนี้ กลับสะท้อนให้เห็นถึงการทูตที่มีชั้นเชิงของรัฐบาลไทย

เพราะปัญหาหลายด้านในประเทศข้างบ้านของไทย ทั้งมลพิษ สแกมเมอร์ ฯลฯ เรามีข้อจำกัดไม่สามารถบุกเข้าไปจัดการได้เอง แต่จีนเป็นชาติที่มีอิทธิพลต่อประเทศเพื่อนบ้าน การดึงจีนเข้ามารับรู้ปัญหาในมุมของไทย และมีส่วนร่วมในกระบวนการแก้ปัญหาร่วมกับไทย ย่อมเปิดโอกาสให้ไทยใช้ความสัมพันธ์ระดับรัฐบาลต่อยอดไปสู่การจัดการในพื้นที่ต้นทางปัญหาได้มากขึ้น เช่น การตั้งศูนย์ตรวจคุณภาพน้ำ การร่วมมือปราบสแกมเมอร์การท่องเที่ยว ฯลฯ

สารส้ม