บทบรรณาธิการ : 18 พฤศจิกายน 2569

ไทยพร้อมหรือยังกับเมกะเทรนด์โลก
โลกในยามนี้ไม่ได้หมุนช้าลงอย่างที่เคยเป็นตรงกันข้ามเมกะเทรนด์ระดับโลก ตั้งแต่ความขัดแย้งของมหาอำนาจ, วิกฤตพลังงาน, สังคมสูงวัยระดับสุดยอด, คลื่น AI และระบบอัตโนมัติ ไปจนถึงกติกาสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวด กำลังโหมกระหน่ำซัดเข้าหาประเทศไทยราวกับพายุสองระลอก คำถามสำคัญคือ ในวันที่“ของแพง ค่าครองชีพพุ่ง แต่รายได้แรงงานโตช้า” ประเทศไทยเตรียมความพร้อมรับมือกับกระแสเหล่านี้แล้วหรือยัง?
หากมองในมิติของการปรับตัว เราพบความย้อนแย้งที่น่ากลัว ภาครัฐและทุนใหญ่พยายามขยับตัวตามกติกาสิ่งแวดล้อมและดึงดูดฐานการผลิตใหม่จากโลกที่แบ่งขั้วทว่า ในระดับโครงสร้างรากหญ้าและแรงงานส่วนใหญ่ กลับติดหล่มอยู่กับงานมูลค่าเพิ่มต่ำ ท่ามกลางภาวะครัวเรือนที่มีหนี้สินท่วมท้นมีเงินเหลือเก็บไม่ถึงหลักร้อยหรือหลักพันบาทต่อเดือน เมื่อภัยธรรมชาติรุนแรงขึ้น หรือต้นทุนพลังงานขยับตามสงคราม ประชาชนกลุ่มนี้จึงแทบไม่มีภูมิคุ้มกันเหลือให้เผชิญแรงกระแทก
ยิ่งไปกว่านั้น การเปลี่ยนผ่านสู่ยุค AI และสังคมสูงวัย สะท้อนชัดว่าประเทศไทยยังขาด “เครื่องยนต์” ทางนโยบายที่ทรงพลังในการยกระดับทักษะแรงงานอย่างทั่วถึง การปล่อยให้แรงงานเผชิญหน้ากับเทคโนโลยีและความไร้เสถียรภาพโดยลำพัง รังแต่จะทำให้ประเทศติดกับดักรายได้ปานกลางและเสี่ยงเผชิญภาวะเศรษฐกิจชะงักงันพร้อมเงินเฟ้อ (Stagflation)
ถึงเวลาแล้วที่ผู้มีอำนาจและทุกภาคส่วนต้องเลิกมองเมกะเทรนด์เป็นเพียง “วาระบนกระดาษ” การเตรียมความพร้อมที่แท้จริงไม่ใช่แค่การปรับตัวเพื่อรอดเฉพาะหน้า แต่คือการยกเครื่องโครงสร้างเศรษฐกิจสวัสดิการสังคม และการศึกษา ขณะเดียวกัน ก็ต้องจัดสรรทรัพยากรและงบประมาณที่มีอยู่จำกัดไปในพื้นที่ที่จะเร่งการเติบโตเพื่อสร้างรายได้ ขณะที่รายจ่ายทางด้านสังคมจากระบบการรักษาพยาบาลและสังคมสูงวัยมากขึ้น เพื่อให้คนไทยทุกคนเดินหน้าต่อไปได้ ไม่ใช่ถูกทิ้งให้จมหายไปกับพายุใหญ่ที่กำลังเปลี่ยนโลก
รัฐบาลควรใช้โอกาสในการจัดทำงบประมาณปี 2571 ปรับโครงสร้างการใช้จ่ายภาครัฐจากการแก้ปัญหาเฉพาะหน้าไปสู่การลงทุนเพื่ออนาคตโดยจัดสรรงบประมาณให้สอดรับกับเมกะเทรนด์สำคัญของโลก ทั้งการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจดิจิทัลและ AI สังคมสูงวัย การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ และการยกระดับทักษะแรงงานแห่งอนาคต
งบประมาณปี 2571 ควรมุ่งลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล การพัฒนาคนและนวัตกรรม การเสริมสร้างความมั่นคงทางพลังงานและอาหาร การยกระดับระบบสาธารณสุขรองรับผู้สูงอายุ ตลอดจนการเพิ่มขีดความสามารถของภาคธุรกิจไทยให้แข่งขันได้ในห่วงโซ่อุปทานโลกที่กำลังเปลี่ยนแปลง หากรัฐบาลสามารถใช้การจัดทำงบประมาณเป็นเครื่องมือเตรียมประเทศให้พร้อมรับเมกะเทรนด์เหล่านี้ได้ จะช่วยสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจที่ยั่งยืน ลดความเปราะบางในระยะยาว และเพิ่มโอกาสให้ประเทศไทยก้าวทันการเปลี่ยนแปลงของโลกในทศวรรษข้างหน้า
