คิด เขียน คุย : สงครามข่าวสารปม‘ภาษีสินค้าสหรัฐฯ’

บ้านเรานั้น เวลานี้มี 3 ฝ่าย คือฝ่ายแรกต้องการล้มรัฐบาลนายอนุทิน ชาญวีรกูล ทั้งฝ่ายค้านและฝ่ายแค้น ฝ่ายที่สองเป็นฝ่ายที่สนับสนุนรัฐบาลนายอนุทิน และฝ่ายที่สามไม่ได้เทใจให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง แต่ใช้สติปัญญาไตร่ตรองบนพื้นฐานของข้อเท็จจริงก่อนจะตัดสินใจหรือสรุป
ฝ่ายต้องการล้มรัฐบาลนายอนุทิน ชาญวีรกูล นั้น เห็นได้ชัดเจนและส่งเสียงดังมากที่สุด อีกทั้งยังยึดกุมพื้นที่ข่าวสารในโลกโซเชียลไว้ใด้มาก ใครที่ไม่ติดตามข่าวสารประกอบกับมีอคติอยู่แล้ว ก็มักจะตกเป็น“เหยื่อ”และรับข่าวสารแพร่กระจายต่อๆ กันไปทันที ดังนั้นด้วยความเร็วของโซเชียลมีเดีย จึงทำให้คนอีกจำนวนไม่น้อยเสพข่าวแล้วปักใจเชื่อตามไปด้วย
ปรากฏการณ์นี้ เห็นได้ล่าสุดก็คือ ข่าวเกี่ยวกับการลงนาม“แถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างไทย-สหรัฐฯ” ระหว่างนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีไทย กับประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ซึ่งเป็นแถลงการณ์ร่วมเพื่อยืนยันว่า ทั้งสองประเทศได้บรรลุข้อสรุปในสาระสำคัญของการเจรจาความตกลงการค้าต่างตอบแทน (Agreement on Reciprocal Trade” หรือ “ART” อันเป็นผลมาจากการเจรจาของกระทรวงพาณิชย์ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน ที่มีนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เป็นผู้นำการเจรจาฝ่ายไทย (Chief Negotiator) หรือ“หัวหน้าทีมไทยแลนด์”กับฝ่ายสหรัฐฯ
เพราะทันทีที่การลงนามระหว่างนายอนุทิน ชาญวีรกูล กับประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เสร็จสิ้น ฝ่ายที่ต้องการล้มรัฐบาลนายอนุทินก็ปล่อยข่าวทันที ว่า“ไทยเสียประโยชน์จากการลงนามความตกลงการค้ากับสหรัฐฯ” โดยหยิบยกคำพูดของ“ทรัมป์”ที่ออกข่าวตีกินเพื่อรักษาคะแนนนิยมของตนกับชาวอเมริกันว่า ไทยจะยกเลิกภาษีศุลกากรสำหรับสินค้าส่งออกของสหรัฐฯทั้งหมดให้กับสินค้าส่งออกจากสหรัฐฯ และจะขจัดอุปสรรคทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษี
อีกทั้ง “ทรัมป์”ยังคุยโม้โอ้อวดตามนิสัยผ่านสื่อให้ชาวอเมริกันฟังอีกด้วยว่า “ไทยยังจะสั่งซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ เพิ่มเติมคิดเป็นมูลค่าประมาณ 2.6 พันล้านดอลลาร์ ซึ่งเรื่องนี้ทำให้เกษตรกรของเราดีใจมาก เรากำลังทำข้อตกลงที่ยอดเยี่ยมมากมายเพื่อเกษตรกรของเรา นี่คือชัยชนะอันน่าทึ่งสำหรับทั้งสองประเทศ ทั้งต่อประชาชนชาวไทยและประชาชนชาวอเมริกัน และผมตั้งตารอที่จะได้สรุปรายละเอียดของข้อตกลงอย่างเป็นทางการในอีกไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า”
และจากจุดเริ่มต้นที่“ทรัมป์”พูด ก็ทำให้คนไทยฝ่ายที่ตั้งป้อมค้านรัฐบาลนายอนุทิน ชาญวีรกูล เปิดประเด็นสาธารณะบิดเบือนข่าว ด้วยการตั้งคำถามและเรียกร้องให้รัฐบาลเปิดเผยเนื้อหาและรายละเอียดในสัญญาอย่างโปร่งใส และวิพากษ์วิจารณ์ไปในทางลบว่า “ทรัมป์”ได้ในสิ่งที่ต้องการครบถ้วนโดยไม่ต้องยอมลดกำแพงภาษีหลักลงแม้แต่เซ็นต์เดียว และยังได้ประโยชน์จากไทย เช่น การเปิดตลาดสินค้าเกษตรรวมถึงเนื้อหมูและเครื่องในสัตว์จากสหรัฐฯ, การงดเว้นภาษีบริการดิจิทัล, การคุมเข้มกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและแรงงาน และรวมไปถึงการเปิดทางให้ต่างชาติถือหุ้นในธุรกิจโทรคมนาคมมากขึ้น
ขณะที่นายอนุทิน ชาญวีรกูล ได้ออกมายืนยันว่า ไทยไม่ได้เสียประโยชน์จากการลงนาม“แถลงการณ์ร่วมว่าด้วยความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างไทย-สหรัฐฯ” หรือ “ART”แต่อย่างใด โดยย้ำว่าเป้าหมายที่รัฐบาลคำนึง คือประเทศไทยได้ประโยชน์สูงสุด ซึ่งไม่ได้ยึดว่าใครจะได้ประโยชน์มากกว่าหรือน้อยกว่ากัน แต่ยึดที่ว่าไทยจะได้ประโยชน์อะไรเป็นประการสำคัญ
นายอนุทิน ชาญวีรกูล กล่าวว่า “สินค้าทางการเกษตร ประเทศไทยสามารถส่งออกไปยังอเมริกาเพิ่มมากขึ้น อเมริกาเป็นประเทศที่มีประชากรเกือบ 400 ล้านคน ถ้าประเทศที่มีประชากร 70 ล้านคน สามารถส่งสินค้าที่เป็นพื้นฐานหลักของประเทศเรา คือ สินค้าทางการเกษตร อาหาร ที่เราเข้มแข็งและส่งออกไป นี่คือประเทศที่มีกำลังซื้อมากที่สุด และเป็นประเทศคู่ค้ารายใหญ่ที่สุดของประเทศไทย เป็นประเทศที่ประเทศไทยได้เปรียบดุลการค้าอย่างมหาศาล เราพยายามลดทุกวิถีทาง ซื้อสินค้าอเมริกา ซื้อเครื่องบิน ซื้ออะไร ดุลการค้าก็ยังไม่ลด ก็แปลว่า สินค้าของเรายิ่งขายได้เพิ่มมากขึ้นในอเมริกา”
“ดังนั้น หากเราหาข้อสรุปในสัญญาสินค้าต่างตอบแทนได้ มันก็จะทำให้เราไม่ต้องพะวงว่า วันไหนเขาจะเปลี่ยนกฎ เปลี่ยนเกณฑ์ เปลี่ยนระดับภาษีอีก คนที่ตั้งใจจะมานั่งดูว่าประเทศไทยได้ประโยชน์น้อยกว่าอเมริกา ผมก็เห็นหลายคน ซึ่งส่วนใหญ่ก็อยู่ตรงข้ามรัฐบาลทั้งนั้น เราก็กรวดน้ำไปให้เขาเถอะครับ เขาไม่เข้าใจ นี่คือเหตุผลที่เขาไม่ได้บริหารประเทศ ดังนั้น ขอให้มั่นใจ ว่า รัฐบาลไทย ไม่ว่าจะไปมีข้อตกลงพันธกรณีกับใคร เราคำนึงถึงประโยชน์ประเทศไทย คนไทย ธุรกิจ เกษตรกร ซึ่งกรณีสหรัฐอเมริกาเรานึกถึงเกษตรกรที่มีจำนวน 10 ล้านคน ของไทยมากที่สุด”
ส่วนนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ ได้โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก“ศุภจี สุธรรมพันธุ์ - Suphajee Suthumpun”เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายนวานนี้ เกี่ยวกับการลงนามของนายอนุทิน ชาญวีรกูล กับ“ทรัมป์“ ว่ามีความสำคัญต่อประเทศไทย เพราะสหรัฐฯเป็นตลาดส่งออกอันดับหนึ่งของไทย โดยในปี 2568 ไทยส่งออกสินค้าไปสหรัฐฯ มูลค่าถึง 2.37 ล้านล้านบาท และมีการจ้างงานในประเทศที่เชื่อมโยงกับตลาดนี้ประมาณ 1.25 ล้านคน การเจรจาจึงมีเป้าหมายสำคัญในการรักษาความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทยในตลาดสหรัฐฯ ซึ่งเกี่ยวข้องกับทั้งรายได้ของผู้ประกอบการและการจ้างงานของคนไทยจำนวนมา
และย่อหน้าถัดจากนี้เป็นคำชี้แจงของนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ ในฐานะ“หัวหน้าทีมไทยแลนด์” หรือผู้นำการเจรจาฝ่ายไทย (Chief Negotiator) ที่ทำงาน“ปิดทองหลังพระ” ร่วมกับคณะผู้แทนไทยอันประกอบด้วยกระทรวงพาณิชย์ หน่วยงานภาครัฐ และภาคเอกชนมาอย่างต่อเนื่อง-ได้โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก
“ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจว่า การลงนามครั้งนี้ยังไม่ใช่การลงนามความตกลง ART ฉบับสมบูรณ์นะคะ แต่เป็นการยืนยันว่าทั้งสองประเทศสามารถเจรจาจนได้ข้อสรุปในสาระสำคัญแล้ว ซึ่งถือเป็นความคืบหน้าอีกขั้นหนึ่งของกระบวนการเจรจาที่ดำเนินมาตั้งแต่ปี 2568 สำหรับรายละเอียดที่ประธานาธิบดีทรัมป์กล่าวถึง ทั้งเรื่องการเปิดตลาดสินค้า การซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ มูลค่า 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (จริงๆ มีการจัดซื้อพลังงานและเครื่องบินด้วย) เป็นเรื่องที่อยู่ในกรอบการเจรจามาตั้งแต่รัฐบาลก่อน เมื่อเดือนกรกฎาคม 2568 ซึ่งกรอบการเจรจาดังกล่าวมีส่วนสำคัญที่ทำให้ไทยได้รับการปรับลดอัตราภาษีตอบโต้จากเดิม 36% เหลือ 19% และได้มีการประกาศกรอบความตกลงร่วมกันต่อสาธารณะในเดือนตุลาคม 2568 จึงไม่ใช่ข้อเรียกร้องใหม่ที่เพิ่งเกิดขึ้นจากการลงนามครั้งนี้”
“แล้วการเปิดตลาดให้สินค้าสหรัฐฯ หมายความว่าไทยเสียเปรียบหรือไม่ อยากอธิบายว่า การเปิดตลาดเป็นเรื่องปกติของการเจรจาการค้าระหว่างประเทศ เช่นเดียวกับความตกลงการค้าเสรี (FTA) ที่ไทยทำกับประเทศต่างๆ มาแล้ว 24 ประเทศ อาทิ ประเทศทั้งสิบประเทศในอาเซียน EFTA ภูฏาน ซึ่งทำให้สินค้าจากประเทศเหล่านี้ได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษีในการเข้าสู่ตลาดไทยอยู่แล้ว การเปิดตลาดให้สหรัฐฯ จึงเป็นการเปิดโอกาสให้สินค้าสหรัฐฯ สามารถเข้ามาแข่งขันกับสินค้าจากประเทศที่ไทยมีความตกลงการค้าเสรีอยู่แล้วได้มากขึ้น โดยการเปิดตลาดระหว่างกันมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มโอกาสทางการค้าและสร้างประโยชน์ให้กับเศรษฐกิจของทั้งสองฝ่าย”
“ในมุมของประเทศไทย การเปิดตลาดจะช่วยให้ผู้บริโภคมีทางเลือกในการซื้อสินค้ามากขึ้น และผู้ประกอบการไทยก็มีทางเลือกในการเข้าถึงวัตถุดิบ เครื่องจักร และเทคโนโลยีจากประเทศต่างๆ ที่เรามีข้อตกลงการค้าหลากหลายมากขึ้น ที่สำคัญ การเปิดตลาดไม่ได้หมายความว่าเราจำเป็นต้องซื้อสินค้าจากสหรัฐฯ เพราะสุดท้ายแล้วจะซื้อหรือไม่ซื้อ ผู้บริโภคและผู้ประกอบการยังเป็นผู้ตัดสินใจเอง สิ่งที่อยากย้ำคือ ตลอดการเจรจาที่ผ่านมา เราพิจารณาทุกเรื่องโดยยึดผลประโยชน์ของประเทศและประชาชนเป็นสำคัญ หากจะเปิดตลาดให้นำเข้าสินค้าประเภทใดเพิ่มขึ้น ก็ต้องพิจารณาว่าสินค้านั้นจะเป็นประโยชน์ต่อผู้บริโภคและผู้ประกอบการไทยอย่างไร เช่น เป็นสินค้าที่เราไม่ได้ผลิตเอง หรือผลิตได้ไม่เพียงพอต่อความต้องการในประเทศ รวมถึงวัตถุดิบที่ช่วยลดต้นทุนให้ผู้ประกอบการไทย”
“ขณะเดียวกัน ก็ต้องพิจารณาผลกระทบต่อเกษตรกรและผู้ผลิตในประเทศควบคู่กันไป โดยเฉพาะสินค้าอ่อนไหวที่จำเป็นต้องมีเงื่อนไข โควต้า หรือมาตรการดูแลที่เหมาะสม เพราะการเจรจาการค้าแต่ละครั้งต้องมองให้ครบทุกด้าน ทั้งประโยชน์ที่จะได้รับและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับคนไทย”
“อีกเรื่องที่อยากให้เห็นภาพคือ ไทยเป็นประเทศที่ได้ดุลการค้ากับสหรัฐฯ มาอย่างต่อเนื่อง โดยในช่วงที่สหรัฐฯ เริ่มใช้มาตรการภาษีภายใต้กฎหมาย IEEPA ไทยเป็นประเทศที่ได้ดุลการค้ากับสหรัฐฯ อันดับ 11 ของโลก ก่อนขยับมาเป็นอันดับ 7 ณ สิ้นปี 2568 และอันดับ 5 ในช่วงครึ่งแรกของปี 2569 ตามลำดับ แม้ไทยจะมีการเกินดุลการค้ากับสหรัฐฯ สูงขึ้น แต่เราก็สามารถเจรจาเพื่อให้ได้รับอัตราภาษีที่เอื้อต่อการแข่งขันในระดับใกล้เคียงกับประเทศคู่แข่งในภูมิภาคได้ ขณะเดียวกัน แม้จะมีการเปิดตลาดให้สินค้าสหรัฐฯ เพิ่มขึ้นตามกรอบความตกลง ก็ไม่ได้หมายความว่าไทยจะสูญเสียการเกินดุลการค้าทั้งหมด เพราะสหรัฐฯ ยังคงเป็นตลาดส่งออกขนาดใหญ่ที่มีความต้องการสินค้าไทยอย่างต่อเนื่อง”
“เรื่องนี้มีความสำคัญมาก เพราะหากสินค้าไทยต้องเผชิญอัตราภาษีที่สูงกว่าประเทศคู่แข่ง ก็อาจทำให้ผู้ประกอบการไทยเสียคำสั่งซื้อและส่วนแบ่งตลาดไปได้ การเจรจาจึงมีเป้าหมายเพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทย ควบคู่กับการรักษาตลาดส่งออกที่เชื่อมโยงกับงานและรายได้ของคนไทยจำนวนมาก”
“ตลอดกระบวนการเจรจา ทีมไทยแลนด์ได้ทำงานร่วมกันทั้งหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน พร้อมรับฟังข้อเสนอและข้อกังวลจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง เพื่อนำมาประกอบการกำหนดท่าทีของไทย โดยคำนึงถึงทั้งโอกาสทางการค้าและผลกระทบต่อผู้ผลิต เกษตรกร ผู้ประกอบการ และผู้บริโภคในประเทศ”
“สำหรับขั้นตอนต่อจากนี้ ยังมีอีกหลายเรื่องที่ต้องดำเนินการ ทั้งไทยและสหรัฐฯ จะต้องขัดเกลาถ้อยคำทางกฎหมายของร่างความตกลงให้สมบูรณ์ ก่อนที่ฝ่ายไทยจะเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบในการลงนามอย่างเป็นทางการ จากนั้นยังมีกระบวนการรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง การพิจารณาของรัฐสภา รวมถึงการปรับปรุงกฎหมายและกฎระเบียบที่จำเป็น ก่อนที่ความตกลงจะมีผลใช้บังคับ”
“เพราะฉะนั้น การลงนามแถลงการณ์ร่วมครั้งนี้จึงเป็นอีกขั้นหนึ่งของการเจรจาที่บรรลุความตกลงการร่วมมือของทั้งสองประเทศ เพื่อให้ความมั่นใจว่า ไทยจะได้รับอัตราภาษีที่เป็นอัตราภาษีที่เอื้อต่อการแข่งขัน (Favorable Rate) และทัดเทียมหรือดีกว่าประเทศอื่นๆที่ได้เซ็น ART ไปแล้ว ทั้งนี้เพื่อรักษาศักยภาพของการแข่งขัน แต่ยังไม่ได้หมายความว่ามาตรการทั้งหมดจะมีผลทันที”
“สิ่งที่เราให้ความสำคัญคือการรักษาตลาดส่งออกที่ใหญ่ที่สุดของไทย ซึ่งเชื่อมโยงกับงานและรายได้ของคนไทยจำนวนมาก ควบคู่กับการดูแลผู้ผลิตและผู้ประกอบการในประเทศให้สามารถแข่งขันได้ ภายใต้สถานการณ์การค้าโลกที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา เข้าใจดีว่าความตกลงนี้เกี่ยวข้องกับหลายภาคส่วน และแต่ละฝ่ายย่อมมีทั้งโอกาสและข้อกังวลที่แตกต่างกัน จึงอยากให้ทุกท่านได้รับข้อมูลที่ครบถ้วน และมีโอกาสแสดงความคิดเห็นในกระบวนการที่จะเกิดขึ้นต่อจากนี้ค่ะ”
ฟังทั้งหมดแล้ว ใครจะเชื่อหรือไม่เชื่อก็ขึ้นอยู่กับวิจารณญาณของตน และสุดท้ายแล้ว ก่อนที่จะมีลงนามข้อตกลงกับสหรัฐฯอย่างเป็นทางการ ทางฝ่ายไทยจะต้องเสนอร่างความตกลงที่ขัดเกลาอย่างสมบูรณ์แล้วต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาให้ความเห็นชอบ หลังจากนั้นก็จะเปิดรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนคนไทย และนำผลการรับฟังไปประกอบการเสนอความตกลงต่อรัฐสภาที่เป็นขั้นตอนสุดท้าย
ดังนั้น เมื่อถึงขั้นตอนที่มีการเปิดรับฟังความคิดเห็นจากประชาชน ไม่ว่าจะฝ่ายไหนก็ใส่กันให้เต็มที่เลย เพราะทุกคนมี“หนึ่งสิทธิหนึ่งเสียง”ที่จะปกป้องผลประโยชน์ของชาติบ้านเมืองได้อย่างเท่าเทียมกัน !
รุ่งเรือง ปรีชากุล
