รู้อะไรไม่สู้...รู้เรื่องเงิน : เมื่อชีวิตยืนยาวขึ้น การวางแผนเงินออมตั้งแต่วันนี้จึงสำคัญ

ประเทศไทยกำลังเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างเต็มตัว ขณะที่อีกด้านหนึ่ง คนไทยจำนวนไม่น้อยยังมีเงินออมไม่เพียงพอสำหรับชีวิตหลังเกษียณ

เมื่อดูความพร้อมของเงินออมหลังเกษียณอายุ จากข้อมูลการสำรวจประชากรสูงอายุของประเทศไทยปี 2567 พบว่า ผู้สูงอายุกว่า 45% ไม่มีเงินออมเลย ขณะที่อีก 44% มีเงินออมไม่เกิน 200,000 บาท สถานการณ์นี้ยิ่งทำให้ความเสี่ยงที่เรียกว่า Longevity Risk หรือความเสี่ยงที่ “เราจะอยู่ได้นานกว่าเงินที่มี” ชัดเจนขึ้น

ปัจจุบันการเตรียมความพร้อมด้านรายได้หลังเกษียณของไทยมีหลายส่วน ทั้งสวัสดิการข้าราชการ กองทุนประกันสังคม รวมถึงสวัสดิการรัฐและการออมภาคสมัครใจ เช่น เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุและกองทุนการออมแห่งชาติ แต่ประเด็นเรื่องความยั่งยืนของสวัสดิการเกษียณเหล่านี้ เป็นที่พูดถึงและเป็นความท้าทายเชิงนโยบายของภาครัฐต่อไป

สิ่งที่เราทำได้ตั้งแต่วันนี้ คือ สร้างเงินออมและการลงทุนของตัวเองควบคู่ไปกับสิทธิประโยชน์จากระบบ เพื่อให้มีเงินหลายทางรองรับชีวิตหลังเกษียณ ไม่ต้องพึ่งพาแหล่งใดแหล่งหนึ่งเพียงอย่างเดียว

1. ตะกร้าเงินสำรองฉุกเฉิน: เก็บไว้สำหรับ “วันที่ไม่คาดคิด”

• เงินก้อนนี้มีไว้รองรับเหตุการณ์ที่เราไม่ได้วางแผนไว้ เช่น ตกงาน เจ็บป่วย หรือมีค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ที่จำเป็นต้องจ่าย
• เป้าหมาย: 6 เท่าของค่าใช้จ่ายต่อเดือน
• เครื่องมือ: เน้นสภาพคล่อง เปลี่ยนเป็นเงินสดได้ง่าย เช่น เงินฝาก (ธนาคาร/e-saving/สหกรณ์) กองทุนรวมตลาดเงิน กองทุนรวมตราสารหนี้
• การนำไปใช้: เฉพาะเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินหรือรายได้สูญหาย

2. ตะกร้าเงินเกษียณรวย: เก็บไว้สำหรับ “วันที่ไม่มีรายได้จากการทำงาน”

เงินก้อนนี้มีเป้าหมายระยะยาวกว่า และเป็นเงินที่ต้องเตรียมไว้สำหรับช่วงชีวิตหลังเกษียณ

• เป้าหมาย: มีเงินพอใช้หลังเกษียณอย่างน้อย 20 ปี
• เครื่องมือ: อาจมาจากหลายแหล่ง เช่น กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ กบข. RMF ประกันชีวิต ประกันบำนาญ ประกันสังคม หรือเงินออมและการลงทุนที่เราสร้างขึ้นเอง
• การนำไปใช้: หลังเกษียณ

3. ตะกร้าเงินสำหรับเป้าหมายระยะสั้น: เก็บไว้สำหรับ “สิ่งที่อยากได้ภายใน 3 ปี”

แยกเงินก้อนนี้ไว้อีกตะกร้า เพื่อไม่ต้องดึงเงินสำรองฉุกเฉินหรือเงินเกษียณมาใช้ผิดวัตถุประสงค์

• เป้าหมาย: เท่ากับค่าใช้จ่ายตามเป้าหมาย
• เครื่องมือ: ควรเลือกที่เหมาะกับระยะเวลาและความเสี่ยงที่รับได้ เช่น เงินฝาก กองทุนรวมตลาดเงิน กองทุนรวมตราสารหนี้ หรือสลากออมทรัพย์ เป็นต้น
• การนำไปใช้: เมื่อสะสมให้ครบตามเป้าหมาย

4. ตะกร้าเงินเกษียณเร็ว: สร้างรายได้จากทรัพย์สินเพื่อเพิ่มทางเลือกในการเกษียณ

แหล่งเงินที่นำไปลงทุนในทรัพย์สินที่สร้างกระแสเงินสด ช่วยให้เรามีทางเลือกในการลดการพึ่งพารายได้จากงาน และอาจเกษียณได้เร็วขึ้น ทั้งนี้ควรเข้าใจความเสี่ยงของสิ่งที่ลงทุนก่อนตัดสินใจ

• เป้าหมาย: รายได้จากทรัพย์สิน “มากกว่า” รายจ่ายรวมต่อเดือน
• เครื่องมือ: การลงทุนที่ให้ (1) ดอกเบี้ย (2) เงินปันผล (3) ค่าเช่า (4) ค่าลิขสิทธิ์ ซึ่งการลงทุนบางประเภทต้องอาศัยความรู้และความเชี่ยวชาญสูง
• การนำไปใช้: แล้วแต่แผนการเงินแต่ละบุคคล

“เริ่มออมวันนี้ ไม่ต้องรอให้มีเงินเยอะ”

เริ่มจากเงินที่มี แบ่งตามเป้าหมาย และออมอย่างสม่ำเสมอ โดยให้ความสำคัญกับเงินสำรองฉุกเฉินก่อน จากนั้นค่อยสร้างเงินเกษียณ เงินสำหรับเป้าหมายระยะสั้นและเงินลงทุนตามความพร้อมของแต่ละคน

จึงอยากชวนทุกคนมาจัดสรรเงินออมและเงินลงทุนตาม “เป้าหมาย + ระยะเวลาที่ต้องใช้” ออกเป็น 4 ตะกร้าดังนี้ เพราะเป้าหมายของการออม คือ การมีเงินเพียงพอสำหรับชีวิตที่เราอยากใช้ในทุกช่วงวัย