หมุนตามทุน : 18 พฤศจิกายน 2569

ลงทุนพุ่งแรง-จีดีพีโตกว่าคาด... แต่ทำไมคนไทยไม่รู้สึกว่าเศรษฐกิจดี???
** สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) รายงานตัวเลขการลงทุนภาคเอกชนไตรมาส 3 ที่เติบโตถึง 16.2% สูงสุดในรอบเกือบ 14 ปี และ ดร.เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรับมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ก็ยอมรับว่าตัวเลขจีดีพีของไทย 3 ไตรมาสที่ออกมาดีกว่าคาดเพราะได้แรหนุนจากตัวเลขการลงทุน...!!
แต่...กระบองเพชร...และคนไทยเกิน 70 % กลับไม่ได้คิดว่าเศรษฐกิจไทยดีขึ้นเลย คนส่วนใหญ่ยังคงมีปัญหาปากท้อง หารายได้ไม่พอรายจ่าย และหมดกำลังที่จะชำระหนี้ ดังนั้นตัวเลขจีดีพีที่มันดีขึ้นไม่ได้สะท้อนว่าคนไทยส่วนใหญ่อยู่ดีกินดีขึ้นเลย
จากข้อสงสัยนี้ลองมาฟังนักเศรษฐศาสตร์ท่านหนึ่ง...คือนายสันติธาร เสถียรไทย กรรมการผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงการคลัง ที่ได้อธิบายความปรากฏการณ์นี้ไว้ โดยได้ เปิดเผยผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวว่า เศรษฐกิจไทยไตรมาส 3 โต 2.9 % เทียบกับช่วงเดียวกันปีก่อน ดีขึ้นจาก 2.4% ในไตรมาส 2 แต่ตัวเลขที่อยากชวนให้ดูคือการลงทุนภาคเอกชน ซึ่งไตรมาสนี้โต 16.2% แรงที่สุดในรอบเกือบ 14 ปี และถ้าย้อนดูตั้งแต่ต้นปีจะเห็นว่าการลงทุนเอกชนโต 10.1%, 13.5% และ 16.2% ตามลำดับ เทียบกับช่วงเดียวกันปีก่อน หมายความว่าโตสองหลักถึงสามไตรมาสติดต่อกัน และยังเร่งขึ้นทุกไตรมาสด้วย
นายสันติธารมองว่า สิ่งนี้เป็นสัญญาณที่น่าสนใจ เพราะนักเศรษฐศาสตร์พูดกันมานานแล้วว่า ถ้าไทยอยากโตได้ดีขึ้นในระยะยาว ประเทศไทยต้องกลับมาให้ความสำคัญกับการลงทุน อย่าเอาแต่หวังให้การบริโภคพาเศรษฐกิจไปต่อ แต่เมื่อเห็นตัวเลขนี้ หลายคนอาจรู้สึกอีกแบบว่า “ลงทุนโตดีขนาดนี้ ทำไมตนเองไม่รู้สึกเลย? หรือมันเกี่ยวกับชีวิตของเราตรงไหน?”
ส่วนหนึ่งเป็นเพราะการลงทุนกับการบริโภคส่งผลต่อเศรษฐกิจคนละแบบ การบริโภคของครัวเรือนมีขนาดราวครึ่งหนึ่งของจีดีพี เมื่อคนมีกำลังซื้อเพิ่มและจับจ่ายใช้สอยมากขึ้น ร้านค้าก็อาจเห็นยอดขายดีขึ้นได้ทันที ดังนั้นในช่วงที่คนเดือดร้อน การช่วยพยุงกำลังซื้อจึงมีประโยชน์ แต่ผลมักอยู่ได้เพียงชั่วคราว ถ้าหวังให้เศรษฐกิจโตด้วยการอัดฉีดกระตุ้นการบริโภคซ้ำ ๆ ก็จะโตแบบไม่ยั่งยืน เหมือนแจกผลไม้มาแบ่งกันกิน ช่วยให้อิ่มได้ในวันนี้ แต่พอกินหมดก็ต้องหามาเติมใหม่ ส่วนการลงทุนเปรียบเหมือนการปลูกต้นไม้ วันนี้ผู้คนอาจเห็นเพียงโรงงานซื้อเครื่องจักร หรือธุรกิจเริ่มปรับวิธีผลิต แต่กว่าจะผลิตได้มากขึ้น กว่าคนจะใช้เครื่องมือใหม่เป็น และกว่างานจะส่งต่อไปถึงผู้ผลิตรายอื่นๆก็ต้องใช้เวลา " ช่วงแรกผู้ได้ประโยชน์อาจยังมีไม่กี่กลุ่ม แต่ถ้าปลูกถูกที่และดูแลดี ต้นไม้นั้นก็จะออกผลให้ประเทศเก็บเกี่ยวได้อีกหลายฤดู"
ทั้งนี้ หากการลงทุนไม่ได้เกิดขึ้นอย่างแพร่หลาย มีเพียงในบางเซกเตอร์ และผู้คนไม่ได้อยู่ในอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับการลงทุนนั้น ก็อาจไม่ได้ประโยชน์จากตรงนี้มากนัก โจทย์สำคัญจึงอยู่ที่ว่า อุตสาหกรรมใดที่ลงทุนกัน และจะทำอย่างไรให้ผลบวกจากการลงทุนกระจายไปถึงคนในวงกว้างมากขึ้น
นายสันติธารได้ตัวเลขมาเปรียบเทียบกัน 2 ชุด ชุดแรก การลงทุนเอกชนในหมวดเครื่องจักรและอุปกรณ์โตแรงกว่า 20% ขณะที่การลงทุนก่อสร้างของเอกชนลดลงเล็กน้อย ชุดสองมูลค่าการส่งออกสินค้าในรูปดอลลาร์โต 23.6% ขณะที่จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติที่มาไทยลดลง 5% จากช่วงเดียวกันปีก่อน นับเป็นไตรมาสที่ 6 ติดต่อกันที่จำนวนลดลง โดยเฉพาะตลาดระยะใกล้ในเอเชีย แม้รายรับจากนักท่องเที่ยวต่างชาติยังเพิ่มขึ้นก็ตาม ข้อมูลเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่า ธุรกิจแต่ละกลุ่มอาจสัมผัสเศรษฐกิจที่เหมือนอยู่ "คนละโลก" กันเลย
หากผู้ประกอบการอยู่ในบางส่วนของห่วงโซ่ดิจิทัล AI และอิเล็กทรอนิกส์ที่ไทยมีบทบาทอยู่ ความท้าทายของผู้ประกอบการกลุ่มนี้อาจเป็นเรื่องที่ตลาดโตเร็วมาก จะลงทุนเพิ่มกำลังผลิตให้ทันได้อย่างไร แต่หากผู้ประกอบการอยู่ในตลาดที่ไม่ค่อยโต แถมมีคู่แข่งใหม่เข้ามาเรื่อย ๆ ก็อาจสงสัยว่าใครจะไปลงทุนในสภาพแบบนี้ เน้นกอดเงินสดไว้ประคองตัวก่อนดีกว่า นี่คือเศรษฐกิจรูปตัว K แบบหนึ่ง ซึ่งความต่างไม่ได้อยู่แค่ระหว่างบริษัทใหญ่กับ SME เท่านั้น แต่ยังอยู่ระหว่างอุตสาหกรรมที่กำลังร้อนแรงกับอุตสาหกรรมที่ยังต้องหาทางโตใหม่ด้วย
ความท้าทายและโอกาสของไทยคือ ประเทศไทยอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านที่มีทั้งสองแบบอยู่ในประเทศเดียวกัน เหมือนรถไฟสองขบวนที่ต้องไปต่อพร้อมกัน แต่มีโจทย์คนละอย่าง รถไฟขบวนใหม่วิ่งเร็ว แต่ทางขึ้นยังแคบ อุตสาหกรรมอย่างดิจิทัล เอไอ และอิเล็กทรอนิกส์กำลังโตเร็วและใช้เงินลงทุนสูงมาก เพราะความต้องการจากทั่วโลกกำลังก้าวกระโดด แต่งานที่เกิดขึ้นส่วนหนึ่งต้องใช้ทักษะเฉพาะ และผู้ผลิตไทยที่อยากเข้าไปขายชิ้นส่วน หรือบริการก็ต้องผ่านมาตรฐานใหม่ ๆ ประโยชน์ในช่วงแรกจึงยังกระจุกตัว
ดังนั้น บทบาทของผู้ทำนโยบายจึงต้องปรับตั้งแต่เริ่มพูดคุยกับบริษัทที่จะเข้ามาลงทุนว่า บริษัทเข้ามาแล้วจะทำให้คนไทยเก่งขึ้นอย่างไร คนไทยจะได้ฝึกอะไร ผู้ผลิตไทยต้องพัฒนาตรงไหนถึงจะรับงานได้ และทุกฝ่ายจะช่วยกันทำให้เกิดขึ้นจริงได้อย่างไร นี่คือสิ่งที่เรียกว่าการเปลี่ยน Global Capital ให้เป็น Local Capabilities หรือเปลี่ยนทุนจากโลกให้เป็นความสามารถของคนไทย
ขณะที่รถไฟขบวนเดิมมีคนอยู่เยอะ แต่อาจต้องอัปเกรดเครื่องยนต์ให้วิ่งได้เร็วขึ้น คนไทยจำนวนมากยังทำงานในภาคเกษตร อาหาร ท่องเที่ยว และอุตสาหกรรมที่ไทยสะสมฝีมือกันมานาน แต่รถไฟเหล่านี้จะวิ่งแบบเดิมไม่ได้แล้วในโลกที่เปลี่ยนไป จึงต้องหาตลาดใหม่ ทำสินค้าและบริการใหม่ หรือใช้เทคโนโลยีช่วยให้ทำงานได้ดีขึ้น ยกตัวอย่างเช่น ธุรกิจท่องเที่ยวสามารถจับเมกะเทรนด์อย่างเศรษฐกิจอายุยืน (Longevity Economy) เพื่อต่อยอดด้านสุขภาพและเวลเนส ส่วนผู้ผลิตอาหารก็หันมาผลิตอาหารเพื่อสุขภาพและอาหารสัตว์เลี้ยง ดังนั้น รถไฟที่หน้าตาอาจดูไม่ใหม่ ก็สามารถวิ่งแบบใหม่และเร่งความเร็วได้เช่นกัน
คำตอบจึงไม่ใช่ขาวหรือดำ หากบอกว่าอุตสาหกรรมใหม่บางอย่างสร้างงานโดยตรงไม่มาก จึงปล่อยให้ผ่านไปแล้วพึ่งแต่ขบวนเดิม ก็จะพลาดโอกาสสำคัญ และวันหนึ่งอาจต้องมานั่งถามตัวเองทีหลังว่าทำไมประเทศอื่นโตเร็วกว่าไทยโจทย์ที่แท้จริงคือจะเปิดทางให้คนไทยขึ้นขบวนใหม่ได้มากขึ้นอย่างไร พร้อมกับทำให้ขบวนเดิมวิ่งได้ดีขึ้นด้วย ในทางกลับกัน หากบอกว่าลงทุนแล้วคนยังไม่รู้สึก จึงควรกลับไปโตด้วยการกระตุ้นการบริโภค ก็เสมือนกลับไปแจกผลไม้โดยปลูกต้นไม้ไม่พอ วันหนึ่งก็จะต้องถามว่าทำไมผลไม้ของประเทศมีไม่พอ ภาครัฐจึงช่วยพยุงกำลังซื้อในวันที่คนยังลำบากได้ พร้อมกับลงทุนให้ประชาชนมีทางหารายได้ดีขึ้นในวันข้างหน้า
ตัวเลขเศรษฐกิจรอบนี้จึงไม่ได้บอกว่าต้องเปลี่ยนทิศทางใหม่ทั้งหมดอีก เพราะหลายอย่างเริ่มขยับมาถูกทางแล้ว แต่ยังมีการบ้านอีกมาก ทั้งสิ่งที่ต้องปรับปรุงและพัฒนาต่อยอด คนที่อยู่ขบวนเดิมต้องมีโอกาสหารายได้ดีขึ้น ส่วนคนที่อยากขึ้นขบวนใหม่ก็ต้องมีทักษะและมีทางขึ้นได้จริง “สำหรับผม ตัวเลขจีดีพีรอบนี้จึงไม่ได้บอกเพียงว่าเศรษฐกิจเป็นอย่างไร แต่ยังบอกด้วยว่าทีมไทยแลนด์ ทั้งภาครัฐและเอกชน ต้องทำอะไรกันต่อ พร้อมกันนี้ ผมขอเป็นกำลังใจให้ทุกคนที่กำลังเผชิญช่วงเปลี่ยนผ่านนี้ครับ”
สำหรับ...กระบองเพชร...ได้เห็นคำอธิบายนี้ก็ดีใจที่อย่างน้อยที่มีคนในรัฐบาลตีโจทย์แตก...ตอนนี้อยู่ที่วิธีการแก้โจทย์นี้จะมีผลในทางปฏิบัติเมื่อใด ทันต่อการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นหรือไม่
**กระบองเพชร**
