วงการศิลปะเศร้า อาลัย 'อ.ลาวัณย์ อุปอินทร์' ศิลปินแห่งชาติ ศิษย์เอก อ.ศิลป์ พีระศรี

วงการทัศนศิลป์และจิตรกรรมไทยสูญเสียบุคคลสำคัญ เมื่ออาจารย์ลาวัณย์ อุปอินทร์ (สกุลเดิม ดาวราย) ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ประจำปี พ.ศ. 2559 ถึงแก่อนิจกรรมอย่างสงบด้วยวัย 91 ปี เมื่อช่วงเช้าวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 ณ บ้านอุปอินทร์ ข่าวการจากไปได้รับการยืนยันผ่านการโพสต์ไว้อาลัยของนายสินธุ์สวัสดิ์ ยอดบางเตย ศิลปินรางวัลศรีบูรพา และแถลงการณ์จากเพจเฟซบุ๊ก "House of Upa-In" โดยทางครอบครัวจะแจ้งกำหนดการพิธีสวดพระอภิธรรมและพิธีพระราชทานเพลิงศพให้ทราบในภายหลัง

ประวัติ

อาจารย์ลาวัณย์ เกิดเมื่อวันที่ 12 มกราคม พ.ศ. 2478 ในครอบครัวทหารเรือ ท่านฝ่าฟันอุปสรรคจนสร้างประวัติศาสตร์เป็นบัณฑิตหญิงคนแรกที่สำเร็จการศึกษาจากคณะจิตรกรรม ประติมากรรม และภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ในปี พ.ศ. 2503 ความสามารถที่โดดเด่นทำให้เป็นศิษย์เอกที่ของศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ในด้านการศึกษา รับราชการเป็นอาจารย์สอนวิชากายวิภาคศาสตร์และวิชาวาดเขียน ก่อนเป็นกำลังสำคัญร่วมก่อตั้งภาควิชาประยุกตศิลป์ คณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ในปี พ.ศ. 2517

ในเส้นทางสร้างสรรค์ศิลปะ อาจารย์ลาวัณย์มีความเชี่ยวชาญสูงสุดด้านการเขียนภาพเหมือนบุคคล และได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) ให้ถวายงานเขียนพระบรมสาทิสลักษณ์และพระสาทิสลักษณ์ของพระบรมวงศานุวงศ์หลายพระองค์ โดยมีผลงานชิ้นเอกคือภาพเขียนสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร ซึ่งติดตั้ง ณ พระที่นั่งวิมานเมฆ พร้อ

อีกด้านหนึ่ง ผลงานของท่านยังทำหน้าที่เป็นกระจกสะท้อนประวัติศาสตร์และการเมืองไทย ผ่านภาพวาดบุคคลสำคัญอย่าง นายปรีดี พนมยงค์ และ ศาสตราจารย์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ รวมถึงผลงานภาพ "ทำไม" ที่สะท้อนความเจ็บปวดจากเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ซึ่งอุดมการณ์ทางการเมืองที่เข้มข้นนี้ เคยทำให้ท่านและครอบครัวต้องลี้ภัยทางการเมืองในช่วงปี 2516 และ 2519 ก่อนจะกลับมาอุทิศตนให้วงการศิลปะอีกครั้ง

นอกเหนือจากบทบาทในมหาวิทยาลัย ท่านยังเป็นผู้บุกเบิกการสอนศิลปะผ่านสื่อโทรทัศน์ในฐานะพิธีกรรายการสอนวาดเขียนทางช่อง 4 บางขุนพรหม ยาวนานกว่าทศวรรษ และเคยร่วมแสดงในละครโทรทัศน์เรื่อง "ไอด้า" (Aida) ตลอดจนเป็นผู้ริเริ่มก่อตั้งแนวร่วมศิลปินแห่งประเทศไทย (พ.ศ. 2517) และชมรมศิลปกรรมแห่งประเทศไทย (พ.ศ. 2522) ด้านชีวิตครอบครัว สมรสกับอาจารย์สมโภชน์ อุปอินทร์ ศิลปินและอาจารย์ศิลปะชื่อดัง มีบุตร 2 คน ซึ่งรวมถึงคุณอิศร์ อุปอินทร์ สไตลิสต์ชื่อดัง

ปัจจุบัน มรดกและเจตนารมณ์ของอาจารย์ลาวัณย์ได้รับการสืบทอดผ่าน "House of Upa-In" (บ้านอุปอินทร์) ในซอยวังเดิม 3 ย่านบางกอกใหญ่ ซึ่งดัดแปลงจากบ้านพักส่วนตัวให้กลายเป็นแกลเลอรีจัดแสดงผลงานและโรงเรียนสอนศิลปะ เพื่อใช้เป็นพื้นที่บ่มเพาะเยาวชนและศิลปินรุ่นใหม่ตามความตั้งใจของท่านตลอดไป 

รางวัลที่ได้รับ

พ.ศ. 2537: รับมอบโล่ผู้ทำคุณประโยชน์ด้านศิลปะ ในโอกาสครบรอบ 60 ปี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

พ.ศ. 2550: ได้รับพระราชทานปริญญาศิลปดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาประยุกตศิลปศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร

พ.ศ. 2559: ได้รับการประกาศเกียรติคุณเป็น ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม)