อนาคต'โรคซึมเศร้า'อาจไม่ต้องพึ่งยา?  หมอเจษฎา ยกงานวิจัยใหม่ ค้นพบนวัตกรรม คลื่นเสียงปรับสมองส่วนลึก

วันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 นพ.เจษฎา ทองเถาว์ แพทย์เฉพาะทางสาขาจิตเวชศาสตร์ จิตแพทย์ประจำ รพ.พระศรีมหาโพธิ์ จ.อุบลราชธานี ได้โพสต์ข้อึความลงบนเฟซบุ๊ก "คลินิกสุขภาพจิตนายแพทย์เจษฎา" เกี่ยวกับ "โรคซึมเศร้า" โดยระบุว่า งานวิจัยใหม่ อนาคตโรคซึมเศร้าอาจรักษาได้ โดยไม่ต้องกินยา

ถ้าวันหนึ่งผู้ป่วยโรคซึมเศร้ามีทางเลือกใหม่ในการรักษา ด้วยการใช้คลื่นเสียงส่งผ่านกะโหลกศีรษะเข้าไปปรับการทำงานของวงจรสมองส่วนลึกที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์ โดยไม่ต้องผ่าตัดหรือฝังอุปกรณ์ใดๆ ทุกคนคิดว่ามันน่าสนใจไหม

เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2026 เว็บไซต์ Psychology Today ได้นำเสนอบทความที่อ้างอิงวารสาร JAMA Psychiatry เกี่ยวกับเทคโนโลยีที่เรียกว่า Focused Ultrasound Neuromodulation ซึ่งใช้คลื่นอัลตราซาวด์ความเข้มต่ำส่งไปยังสมองในตำแหน่งที่ต้องการ เพื่อปรับกิจกรรมของวงจรประสาท โดยมีจุดเด่นคือสามารถเข้าถึงสมองส่วนลึกได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

แต่คำถามสำคัญคือ เราจะรู้ได้อย่างไรว่าควรปรับสมองตรงไหน? เพราะแม้ผู้ป่วยสองคนจะเป็นโรคซึมเศร้าเหมือนกัน แต่รูปแบบการทำงานของวงจรสมองอาจแตกต่างกันได้ นักวิจัยจึงกำลังพัฒนาเทคโนโลยีอีกชนิดหนึ่ง คือการทำแผนที่สมองเฉพาะบุคคลด้วย fMRI เพื่อช่วยระบุตำแหน่งที่อาจเหมาะสมกับการรักษาของแต่ละคนครับ

หากนำเทคโนโลยีทั้งสองมาทำงานร่วมกันได้สำเร็จ ในอนาคตเราอาจสามารถเลือกวิธีรักษาให้เหมาะกับวงจรสมองของผู้ป่วยแต่ละรายมากขึ้น แทนที่จะพิจารณาเพียงชื่อโรคหรืออาการเหมือนที่ผ่านมา ซึ่งเป็นแนวคิดของ Precision Psychiatry หรือจิตเวชศาสตร์แบบแม่นยำเฉพาะบุคคล ครับ

อย่างไรก็ตาม เทคโนโลยีนี้ยังอยู่ในระยะวิจัย แม้ผลการศึกษาเบื้องต้นบางส่วนจะมีแนวโน้มที่ดี แต่ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะยืนยันว่าใช้ทดแทนยาได้จริง หรือมีประสิทธิภาพและความปลอดภัยในระยะยาวครับ

สำหรับหมอ สิ่งที่น่าสนใจจึงไม่ใช่การที่ผู้ป่วยจะเลิกกินยาได้ทั้งหมด แต่เป็นความหวังว่าเราจะมีทางเลือกใหม่สำหรับผู้ที่รักษาด้วยวิธีเดิมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น เพราะอนาคตของจิตเวชศาสตร์อาจไม่ใช่การค้นหาวิธีรักษาที่ดีที่สุดสำหรับทุกคน แต่เป็น การค้นหาวิธีรักษาที่เหมาะสมที่สุดสำหรับคนแต่ละคน